Situ
שפת סיטו רג'יאלרונג
סינו-טיבטית (שפות גיאלרונגיות)
סיטו, המכונה גם רְגְיַאלְרוֹנְג מזרחית, היא שפה סינו־טיבטית מן הקבוצה הרגיאלרונגית המדוברת בצפון־מערב סצ'ואן שבסין. היא מרוכזת בנפת בארקאם (מאארקאנג) ובאזורים סמוכים בנפות ג'ינצ'ואן ולי, וההערכות המצוטטות בדרך כלל עומדות על 35,000–40,000 דוברים. סיטו כוללת כמה ניבים מקומיים, ובהם קוגצה ובראג־באר, והמחקר הדיאלקטולוגי מבחין בינה לבין השפות הקרובות ג'אפוג, טשובדון וזבו. בדומה לשפות רגיאלרונג אחרות, סיטו היא שפה פוליסינתטית ובעלת מורפולוגיה פועלית עשירה, הכוללת התאם גוף, סימון אינברסיבי, חילופי גזע ותחיליות כיוון או תנועה נלווית.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בשפת סיטו רג'יאלרונג
מקורות
- Nagano Yasuhiko & Marielle Prins 2013, rGyalrongic Languages Database (Maerkang Soman), via lexibank/naganorgyalrongic; Sun Hongkai et al. 1991 (Maerkang rGyalrong) via lexibank/suntb
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: סינו-טיבטית (שפות גיאלרונגיות)
| משמעות | שפת סיטו רג'יאלרונג | טיבטית קלאסית | טיבטית אמדו | טיבטית קלאסית ליטורגית | סיקימית | שרפה | לדאקית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | tə-tɕi /tətɕi/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ་ /tɕʰə/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| אש | tə-mtɕək /təmtɕək/ | མེ /me/ | མེ་ /ȵe/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| שמש | kə-jam /kəjam/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ་ /ȵəma/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| ירח | tsə la /tsəla/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ་ /hdawa/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ |
| כוכב | tsəu ri /tsəuri/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /hkarma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ |
| לילה | tə-mor /təmor/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | མཚན་མོ /tsʰamo/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | ནུབ /nup/ | མཚན /tsʰen/ |
| גשם | tə-mu /təmu/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ |
| שלג | ta-jpa /tajpa/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁངས /kʰaŋ/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ |
| רוח | kʰa li /kʰali/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /ɬuŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ |
| אדמה | sɐ ʒə /sɐʒə/ | ས /sa/ | ས /sʰa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| אבן | ndʑə lək /ndʑələk/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ |
| הר | ro ŋɡo /roŋɡo/ | རི /ri/ | རི /rə/ | རི /ʐi/ | — | རི /ri/ | རི /ri/ |
| ים | rɟjɐ mtsho /rɟjɐmtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ |
| אמא | tə-mo /təmo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| אבא | tɐ-pɐ /tɐpɐ/ | ཕ /pʰa/ | ཕ་ /pʰɑ/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པོ /apo/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་བ /aba/ |
| בת | tə-mi /təmi/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ་ /wə mo/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ |
| אני | nga /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| אתה | no /no/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱོད /tɕʰo/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ |
| אנחנו | ŋəɲe /ŋəɲe/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཚོ /ŋatsʰo/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ |
| שם | tə-rmɐ /tərmɐ/ | མིང /miŋ/ | མིང /ȵaŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| אדם | tə-rmi /tərmi/ | མི /mi/ | མི /ȵə/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| ראש | tako /tako/ | མགོ /mɡo/ | མགོ /nɡo/ | མགོ /ko/ | མགོ /ɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ɡo/ |
| עין | tə-mɲak /təmɲak/ | མིག /mik/ | མིག་ /hȵɔχ/ | མིག /mi/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| אוזן | tə-rna /tərna/ | རྣ་བ /rnaba/ | རྣ་མཆོག /hnamdʑok/ | རྣ་བ /nawa/ | — | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ |
| אף | tə-ʃna /təʃna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ | སྣ /sna/ |
| פה | tə-kʰa /təkʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| שן | tə-swa /təswa/ | སོ /so/ | སོ /sʰo/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ |
| לשון | tə-ɕme /təɕme/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ /htɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /ltʃe/ |
| יד | ta-jɐk /tajɐk/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ་ /laχkwa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| כף רגל | ta-mɛ /tamɛ/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་པ་ /hkaŋwa/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /skaŋpa/ |
| לב | tə-ɕne /təɕne/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /hȵaŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| עצם | ʃa-rə /ɕarə̂/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rəpa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ |
| דם | ta-ɕi /taɕi/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /tɕʰak/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /kʰraq/ |
| קקי | tə-pʰʃɛ /təpʰʃɛ/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | སྐྱག་པ /kjakpa/ | — |
| אהבה | nə-ŋɯ /nəŋɯ/ | དགའ་བ /dɡaba/ | དགའ་ /ɡɑ/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ |
| עץ | ʃək phu /ʃəkpʰu/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ʃiŋ/ |
| כלב | kʰə na /kʰəna/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི་ /tɕʰə/ | ཁྱི /cʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| חתול | to ru /toru/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ |
| דג | tʃə wjo /tʃəwjo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| ציפור | kə-wjam /kəwjam/ | བྱ /bja/ | བྱ /ɕa/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ |
| פרפר | kʰai pa lolo /kʰai pa lolo/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ | — | ཕྱེ་མ་ལེབ /tɕʰe ma lep/ | — | བ་ལིབ /pʰalip/ | — |
| ביצה | pka tʃu ŋɡam /pkatʃuŋɡam/ | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | སྒོང་ང /ɡoŋŋa/ | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | — | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | — |
| דוב | tə-wam /təwam/ | དོམ /dom/ | དོམ /tom/ | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tʰom/ | དྲེན་མོ /drenmo/ |
| סוס | mbro /mbro/ | རྟ /rta/ | རྟ /hta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /rta/ |
| בית | tə-tʃəm /tətʃəm/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| חלב | tə lo /təlo/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ |
| דבש | mba mbu ndʑo ndzɐ /mbambundʑondzɐ/ | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | — | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | — | སྦྲང /raŋ/ | རང་རྩི /raŋ tsi/ |
| מלח | tsʰɐ /tsʰɐ/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ་ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| אורז | kʰʂi /kʰʂi/ | འབྲས /bras/ | འབྲས /ndʐe/ | འབྲས /ʈʂɛː/ | — | འབྲའ /ɖʐaː/ | — |
| ברזל | ʃam /ʃam/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ | ལྕགས /htɕak/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /ltʃaks/ |
| גלגל | kʰor lo /kʰorlo/ | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ | — | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | འཁོར་ལོ /kʰorlo/ | འཁོར་ལུ /kʰorlu/ | — |
| משי | kho ʃtʃən /kʰoʃtʃən/ | དར /dar/ | — | དར /tʰaː/ | — | — | — |
| ספר | tə tha /tətʰa/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | དཔེ་ཆ /χwetɕa/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | དེབ /dep/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | ཀི་དེབ /kideb/ |
| לאכול | ka-za /kaza/ | བཟའ /bza/ | ཟ་ /sa/ | བཟའ /sa/ | ཟ /sa/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| לשתות | ka-mot /kamot/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰoŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| לישון | ka-rma /karma/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ་ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ |
| אחד | kə-tek /kətek/ | གཅིག /ɡtɕik/ | གཅིག་ /htɕək/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕiʔ/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| שתיים | kə-nəs /kənəs/ | གཉིས /ɡɲis/ | གཉིས /hȵi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲis/ |
| שלוש | kə-sam /kəsam/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /hsəm/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ |
| ארבע | kə-wdi /kəwdi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /hʑə/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʒi/ |
| חמש | kəmŋo /kəmŋo/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /hŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| מאה | pərjɐ /pərjɐ/ | བརྒྱ /brɡja/ | བརྒྱ་ཐམ་པ /dʑatʰamba/ | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | — | བརྒྱ /rɡʲa/ |
| שלום | ŋ̩ /ŋ̩/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ |
| תודה | ʒo /ʒɔ/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| טוב | kə-sna /kəsna/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ་ /joχwa/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| חדש | kə-ʃək /kəʃək/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | — | གསར་པ /saːpa/ | — | གསམ་པ /samba/ | སོ་མ /soma/ |
| אדום | kəwurnɛ /kəwurnɛ/ | དམར་པོ /dmar po/ | དམར་པོ /hmaro/ | དམར་པོ /maː po/ | དམར་པོ /maːpu/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /marpo/ |
| לבן | kəpram /kəpram/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་པོ /karo/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kar po/ |
| שחור | kə-nɐk /kənɐk/ | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པོ /naχkwo/ | ནག་པོ /nako/ | — | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nakpo/ |
| ירוק | ldʒaŋ kə /ldʒaŋkə/ | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | ལྗང་ཁུ /dʑaŋkʰə/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | སྔོན་པོ /ŋonpo/ |
| כחול | sŋon mbo /sŋonmbo/ | སྔོན་པོ /sngon po/ | སྔོན་པོ /hŋonpo/ | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ |
| תה | tʂʰa /tʂʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ་ /tɕa/ | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | — |
| סוכר | ʃa ka ra /ʃakara/ | — | — | ཀ་ར /kara/ | ཅི་ནི /tɕini/ | — | — |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap