Ómagyar
הונגרית עתיקה
משפחה אורלית (ענף פינו-אוגרי, הונגרית — שלב היסטורי של ההונגרית המודרנית hu) · גרסה היסטורית / מוסתרת
הונגרית עתיקה (Ómagyar) היא השלב מימי הביניים של השפה ההונגרית, המשתרע בקירוב מן המאה ה-9 עד המאה ה-15, מכיבוש אגן פאנוניה בידי המג'ארים (895–907) ועד הרנסאנס ההונגרי. «דרשת האשכבה והתפילה» (Halotti beszéd és könyörgés, 1192–1195) הוא הטקסט ההונגרי השלם העתיק ביותר ששרד, וגם הטקסט הרציף העתיק ביותר ששרד בכל משפחת הלשונות הפינו-אוגריות (האורליות). «קינת מרים בהונגרית עתיקה» (Ómagyar Mária-siralom, בערך 1300) הוא השיר ההונגרי העתיק ביותר ששרד. ההונגרית העתיקה משמרת את התכונות הפינו-אוגריות הקלאסיות: הרמוניית תנועות (קדמית/אחורית), סופיות יחסה צמידותיות (כ-14 יחסות), סופיות שייכות, והיעדר מין דקדוקי. השינויים הפונולוגיים מן ההונגרית העתיקה אל המודרנית כוללים פישוט של תנועות ארוכות וחיכוך של צרורות עיצורים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בהונגרית עתיקה
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: משפחה אורלית (ענף פינו-אוגרי, הונגרית — שלב היסטורי של ההונגרית המודרנית hu)
| משמעות | הונגרית עתיקה | הונגרית | סלובנית | אירולה | סאמית קילדינית | פשאי | ליבונית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | vȳz /viːz/ | víz /viːz/ | voda /ˈʋɔːda/ | nīr /niːɾ/ | ча̄дзь /tʃaːdz/ | واری /waːri/ | vež /vɛʒ/ |
| אש | tȳz /tyːz/ | tűz /tyːz/ | ogenj /ˈɔːɡən/ | tī /tiː/ | то̄лл /toːlː/ | انگاری /aŋɡaːri/ | tūl /tuːl/ |
| שמש | nȁp /nɒp/ | nap /nɒp/ | sonce /ˈsoːntsɛ/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | пе̄ййв /peːjːv/ | سور /sur/ | pǟva /pæːva/ |
| ירח | hȍld /hold/ | hold /hold/ | luna /ˈluːna/ | niḷā /niɭaː/ | ма̄нн /maːnː/ | مس /mas/ | kūʼ /kuː/ |
| כוכב | csillag /ˈtʃilːɒɡ/ | csillag /ˈtʃillɒɡ/ | zvezda /ˈzʋeːzda/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | та̄ссьт /taːɕːt/ | تارا /taːraː/ | tēḑ /teːdʲ/ |
| לילה | éj /eːj/ | éj /eːj/ | noč /noːtʃ/ | ravu /ravu/ | ыйй /ɨjː/ | رات /rat/ | īe /iːɛ/ |
| גשם | eső /ɛʃøː/ | eső /ˈɛʃøː/ | dež /dəʃ/ | — | аббьр /abːr/ | واښ /waːʂ/ | vīmõ /ˈviːmɤ/ |
| שלג | hó /hoː/ | hó /hoː/ | sneg /sneːk/ | — | вэ̄дз /veːdz/ | ہیم /hiːm/ | lum /lum/ |
| רוח | szél /seːl/ | szél /seːl/ | veter /ˈʋeːtər/ | — | пӣӈӈк /piːŋːk/ | واغن /waːʁan/ | tūļ /tuːlʲ/ |
| אדמה | fëld /føld/ | föld /føld/ | zemlja /ˈzɛːmlja/ | — | е̄ммьне /jeːmʲːɲe/ | — | mō /mɔː/ |
| אבן | kő /køː/ | kő /køː/ | kamen /ˈkaːmən/ | kal /kal/ | ке̄ддҍк /keːdʲːkʲ/ | — | kivā /ˈkivɑː/ |
| הר | hegy /hɛɟ/ | hegy /hɛɟ/ | gora /ˈɡɔːra/ | — | те̄ррьм /tʲeːrːm/ | — | mäg /mæɡ/ |
| ים | tenger /tɛŋɡɛr/ | tenger /ˈtɛŋɡɛr/ | morje /ˈmoːrjɛ/ | — | ме̄рр /meːrː/ | — | mer /meˀr/ |
| אמא | anya /ɒɲɒ/ | anya /ɒɲɒ/ | mati /ˈmaːti/ | ammā /amːaː/ | е̄ннҍ /jeːɲː/ | نا /naː/ | jemā /jɛmaː/ |
| אבא | āpá /aːpaː/ | apa /ɒpɒ/ | oče /ˈɔːtʃɛ/ | ayyā /ajːaː/ | аджь /adʒ/ | تاتا /taːtaː/ | izā /izaː/ |
| בת | leány /leaːɲ/ | lány /laːɲ/ | hči /xtʃiː/ | — | нӣййт /ɲiːjːt/ | اوی /oːj/ | tidār /tidaːr/ |
| אני | én /eːn/ | én /eːn/ | jaz /jas/ | nānu /naːnu/ | мунн /munː/ | آ /aː/ | minā /ˈminaː/ |
| אתה | te /te/ | te /tɛ/ | ti /tiː/ | nī /niː/ | то̄нн /toːnː/ | تو /tu/ | sinā /ˈsinaː/ |
| אנחנו | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /miː/ | nāvu /naːvu/ | мыйй /mɨjː/ | اما /amaː/ | mēg /mɛːɡ/ |
| שם | név /neːv/ | név /neːv/ | ime /iˈmeː/ | pēru /peːɾu/ | нэ̄мм /neːmː/ | نام /naːm/ | nim /nim/ |
| אדם | ember /ɛmbɛr/ | ember /ˈɛmbɛr/ | človek /ˈtʃlɔːʋɛk/ | — | олмэнч /olmentʃʲ/ | — | rištīng /riʃtiːŋɡ/ |
| ראש | fő /føː/ | fej /fɛj/ | glava /ˈɡlaːʋa/ | — | вуэййв /vuejːv/ | شیر /ʃiːr/ | pǟ /pæː/ |
| עין | szèm /sɛm/ | szem /sɛm/ | oko /ɔˈkoː/ | kaṇṇ /kaɳː/ | ча̄лльм /tʃaːʎːm/ | اچی /atʃiː/ | sīlma /siːlma/ |
| אוזן | fül /fyl/ | fül /fyl/ | uho /uˈxoː/ | kādu /kaːdu/ | пе̄лльй /peːʎːj/ | کن /kan/ | kūora /kuːɔra/ |
| אף | orr /orː/ | orr /orː/ | nos /noːs/ | mūku /muːku/ | нюннҍ /ɲuɲː/ | — | nanā /nanaː/ |
| פה | száj /saːj/ | száj /saːj/ | usta /ˈuːsta/ | vāyi /vaːji/ | ня̄лльм /ɲaːʎːm/ | گلان /ɡilaːn/ | sū /suː/ |
| שן | fog /foɡ/ | fog /foɡ/ | zob /zoːp/ | pallu /palːu/ | па̄ннҍ /paːɲː/ | دند /dand/ | āmbaz /ˈɑːmbɑz/ |
| לשון | nyelv /ɲɛlv/ | nyelv /ɲɛlv/ | jezik /ˈjɛːzik/ | nāku /naːku/ | нюхчем /ɲuxtʃem/ | ژیب /ʒib/ | kēļ /kɛːʎ/ |
| יד | kéz /keːz/ | kéz /keːz/ | roka /ˈrɔːka/ | kayyu /kajːu/ | кӣдт /kiːdt/ | دست /dast/ | kež /kɛʒ/ |
| כף רגל | láb /laːb/ | láb /laːb/ | stopalo /stɔˈpaːlɔ/ | kālu /kaːlu/ | ла̄бпь /laːbp/ | پا /paː/ | jālga /jɑːlɡɑ/ |
| לב | szīw /siːw/ | szív /siːv/ | srce /sərˈtseː/ | idayam /idajam/ | кӯттҍк /kuːtʲːk/ | دل /dil/ | sidām /sidaːm/ |
| עצם | csont /tʃont/ | csont /tʃont/ | kost /koːst/ | elumbu /elumbu/ | та̄ххт /taːxːt/ | اټھی /aʈʰiː/ | lūʼ /luːʔ/ |
| דם | vér /veːr/ | vér /veːr/ | kri /kriː/ | netaru /netaru/ | вэ̄рр /veːrː/ | رت /ratː/ | ver /ver/ |
| קקי | szar /sɒr/ | kaki /ˈkɒki/ | kakec /ˈkaːkəts/ | — | — | گوی /ɡuːi/ | sitā /ˈsitaː/ |
| אהבה | szèrēlm /sɛreːlm/ | szerelem /sɛrɛlɛm/ | ljubezen /ljuˈbeːzən/ | kāhal /kaːhal/ | шо̄а̄бпшэ /ʃoːaːbpʃe/ | پیار /pjaːr/ | ārmaztõ /aːrmastə/ |
| עץ | fȁ /fɒ/ | fa /fɒ/ | drevo /drɛˈʋoː/ | maram /maɾam/ | мӯрр /muːrː/ | درغ /darʁ/ | pū /puː/ |
| כלב | eb /ɛb/ | kutya /kucɒ/ | pes /pəs/ | nāyi /naːji/ | пе̄ннэ /peːnːe/ | کوتا /kotaː/ | piņ /piɲ/ |
| חתול | macska /mɒtʃkɒ/ | macska /mɒtʃkɒ/ | mačka /ˈmaːtʃka/ | pūne /puːne/ | ко̄а̄сс /koːaːsː/ | بلور /baloːr/ | kaš /kaʃ/ |
| דג | hal /hɒl/ | hal /hɒl/ | riba /ˈriːba/ | mīn /miːn/ | кӯлль /kuːʎː/ | مچی /matʃiː/ | kalā /ˈkɑlɑː/ |
| ציפור | madár /mɒdaːr/ | madár /ˈmɒdaːr/ | ptica /ˈptiːtsa/ | — | лоаннҍт /loaɲːt/ | — | lind /lind/ |
| ביצה | mony /moɲ/ | tojás /ˈtojaːʃ/ | jajce /ˈjaːjtsɛ/ | muṭṭe /muʈːe/ | маннҍ /maɲː/ | اڼا /aɳaː/ | munā /munaː/ |
| דוב | medve /mɛdvɛ/ | medve /ˈmɛdvɛ/ | medved /ˈmɛːdʋɛt/ | — | та̄лл /taːlː/ | — | okš /okʃ/ |
| סוס | ló /loː/ | ló /loː/ | konj /kɔn/ | — | ро̄ссь /roːɕː/ | گوړا /ɡoːɽaː/ | i'bbi /ˈiˀbːi/ |
| בית | hāz /haːz/ | ház /haːz/ | hiša /ˈxiːʃa/ | vīḍu /viːɖu/ | пэ̄ҏҏт /peːrrt/ | جوغ /dʒoʁ/ | kuodā /kuədaː/ |
| חלב | tej /tɛj/ | tej /tɛj/ | mleko /ˈmleːkɔ/ | pāl /paːl/ | ма̄ййт /maːjːt/ | — | sēmḑa /ˈseːmdʲa/ |
| דבש | mēz /meːz/ | méz /meːz/ | med /meːt/ | tēnu /teːnu/ | мӣдт /miːdt/ | بین /beːn/ | mež /mɛʒ/ |
| מלח | só /ʃoː/ | só /ʃoː/ | sol /soːʋ/ | — | сӯлль /suːʎː/ | لوڼ /loːɳ/ | sūoļ /suoːlʲ/ |
| יין | bor /bor/ | bor /bor/ | vino /ˈʋiːnɔ/ | — | выннҍ /vɨɲː/ | — | vīnõ /ˈviːnə/ |
| אורז | rizskása /riʒkaːʃɒ/ | rizs /riʒ/ | riž /riːʃ/ | — | — | — | rīsõd /ˈriːsəd/ |
| ברזל | vȁs /vɒʃ/ | vas /vɒʃ/ | železo /ʒɛˈleːzɔ/ | — | рӯввьт /ruːvʲːt/ | — | rōda /ˈroːdɑ/ |
| גלגל | kerék /kɛreːk/ | kerék /ˈkɛreːk/ | kolo /kɔˈloː/ | — | коалес /koales/ | — | kȭr /kɤːr/ |
| משי | selyem /ʃɛʎɛm/ | selyem /ˈʃɛjɛm/ | svila /ˈsʋiːla/ | — | цуӆӆк /tsuɬːk/ | — | zīḑõz /ˈziːɟəz/ |
| ספר | könyv /køɲv/ | könyv /køɲv/ | knjiga /ˈknjiːɡa/ | — | кыррьй /kɨrʲːj/ | — | rǭntõz /ˈrɔːntəz/ |
| לאכול | ènni /ɛnːi/ | enni /ɛnːi/ | jesti /ˈjeːsti/ | činnu /tʃinːu/ | по̄ррэ /poːrːe/ | کخن- /kxn/ | sīedõ /siːədə/ |
| לשתות | ìnni /inːi/ | inni /inːi/ | piti /ˈpiːti/ | kuḍi /kuɖi/ | югкэ /juɡke/ | پی- /piː/ | jūodõ /juːədə/ |
| לישון | aluszik /ɒlusik/ | aludni /ˈɒludni/ | spati /ˈspaːti/ | rongu /roŋɡu/ | вуэдтӭ /vuedte/ | — | maggõ /mɑɡːə/ |
| אחד | egy /ɛɟ/ | egy /ɛɟː/ | eden /ˈɛːdən/ | onnu /onːu/ | э̄ххт /eːxːt/ | ایک /eːk/ | ikš /ikʃ/ |
| שתיים | kettő /ˈketːøː/ | kettő /ˈkɛtːøː/ | dva /dʋaː/ | reṇḍu /reɳɖu/ | кӯххт /kuːxːt/ | دو /duː/ | kakš /kakʃ/ |
| שלוש | három /ˈhaːrom/ | három /ˈhaːrom/ | tri /triː/ | mūnru /muːnɾu/ | ко̄ллм /koːlːm/ | لهی /ɬe/ | kuolm /ˈkuolm/ |
| ארבע | négy /neːɟ/ | négy /neːɟ/ | štiri /ˈʃtiːri/ | nālu /naːlu/ | не̄лльй /ɲeːʎːj/ | چار /tʃaːr/ | nēļa /ˈneːlʲa/ |
| חמש | öt /øt/ | öt /øt/ | pet /peːt/ | anju /aɲdʒu/ | выдт /vɨdt/ | پنج /pandʒ/ | vīž /viːʒ/ |
| מאה | száz /saːz/ | száz /saːz/ | sto /stoː/ | nūru /nuːɾu/ | чӯдть /tʃuːdtʲ/ | شای /ʃaːi/ | sadā /ˈsadaː/ |
| שלום | ìstèn hozott /iʃtɛn hozotː/ | szia /sijɒ/ | živjo /ʒiʋjɔ/ | vannakkam /vanːakːam/ | тиерв /tʲierv/ | سلام /salaːm/ | tervīst /tɛrviːst/ |
| תודה | kȍszȍnèm /køsønɛm/ | köszönöm /køsønøm/ | hvala /ˈxʋaːla/ | nanri /nanɾi/ | пасьпе /pasʲpe/ | شکریه /ʃukrija/ | tienū /tiɛnuː/ |
| טוב | jȍw /joːw/ | jó /joː/ | dober /ˈdoːbər/ | nalla /nalːa/ | шӣгг /ʃiːɡː/ | شو /ʃoː/ | jõvā /jəvaː/ |
| חדש | új /uːj/ | új /uːj/ | nov /nɔʋ/ | — | о̄дт /oːdt/ | نوآ /nõaː/ | ūž /uːʒ/ |
| אדום | veres /ˈvereʃ/ | piros /ˈpiroʃ/ | rdeč /ərˈdɛtʃ/ | sikappu /sikappu/ | рӯппсесь /ruːpːɕeɕ/ | لال /laːl/ | punni /ˈpunːi/ |
| לבן | fejér /ˈfɛjeːr/ | fehér /ˈfɛheːr/ | bel /beːʋ/ | — | вӣллькесь /viːʎːkeɕ/ | — | vālda /ˈvaːlda/ |
| שחור | fekete /fɛkɛtɛ/ | fekete /ˈfɛkɛtɛ/ | črn /tʃərn/ | — | чо̄а̄хпесь /tʃoːaːxpeɕ/ | — | mustā /ˈmustaː/ |
| ירוק | zöld /zøld/ | zöld /zøld/ | zelen /zɛˈlɛn/ | — | руэнн /ruenː/ | — | ǭļaz /ˈoːʎaz/ |
| כחול | kék /keːk/ | kék /keːk/ | moder /ˈmoːdər/ | — | алехь /ˈaʎeç/ | — | siņņi /ˈsiɲːi/ |
| קוקייה | kakuk /ˈkɒkuk/ | kakukk /ˈkɒkukː/ | kukavica /ˈkuːkaʋitsa/ | — | кӣгк /kiːɡk/ | — | kēg /keːɡ/ |
| סוכר | nádméz /naːdmeːz/ | cukor /ˈtsukor/ | sladkor /ˈslaːtkɔr/ | — | са̄хар /saːxar/ | — | tsukkõr /ˈtsukːɤr/ |
| תפוז | narancs /nɒrɒntʃ/ | narancs /ˈnɒrɒntʃ/ | pomaranča /pɔmaˈraːntʃa/ | — | — | — | appõlsin /ˈapːəlsin/ |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap