ལ་དྭགས་སྐད
Ladakhi
Sino-tibetana
Il ladakhi (bhoti, autonimo La-dwags-skad) è una lingua bodish tibetica occidentale della regione del Ladakh, in India, la lingua tibetica più orientale dell'Himalaya indiano. Sorella del balti (bft) all'interno del sottogruppo ladakhi-balti, il ladakhi ha conservato molti tratti fonologici arcaici perduti nel tibetano centrale (bo), inclusi i nessi consonantici iniziali e un sistema vocalico più ricco. La tradizione monastica buddhista ha prodotto un'ampia letteratura religiosa in tibetano classico con commento in ladakhi; la tradizione scrittoria locale utilizza l'uchen tibetano con adattamenti bhoti regionali. In seguito all'elevazione del Ladakh allo status di territorio dell'Unione nel 2019, il ladakhi ha ottenuto un maggiore riconoscimento ufficiale accanto a hindi, urdu e inglese. Il Ladakhi-English Dictionary di Norman (2010) e la Ladakhi Grammar di Koshal (1979) sono le principali opere di riferimento moderne.
Dove si parla
87 parole essenziali in ladakhi
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Sino-tibetana
| Significato | Ladakhi | Balti | Tibetano classico | Sherpa | Sikkimese | Tibetano classico liturgico | Dzongkha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Fuoco | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /mi/ |
| Sole | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ |
| Luna | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བ /dau/ |
| Stella | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐརམ /kaːm/ |
| Notte | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | ནུབ /nup/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ནུབ་མོ /numu/ |
| Pioggia | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ |
| Neve | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁཝ /kʰau/ |
| Vento | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ |
| Terra | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| Pietra | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ |
| Montagna | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | — | རི /ʐi/ | རི /ri/ |
| Mare | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| Madre | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Padre | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པོ /apo/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པ /apa/ |
| Figlia | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམོ /bum/ |
| Io | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Tu | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Noi | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ངེད /ŋed/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ངེད /ŋed/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ |
| Nome | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /meŋ/ |
| Persona | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| Testa | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /mɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ko/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ |
| Occhio | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག་ཏོ /mito/ |
| Orecchio | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /naba/ | རྣ་བ /rnaba/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | — | རྣ་བ /nawa/ | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ |
| Naso | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ | ལྷ་པ /ɬapa/ |
| Bocca | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Dente | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| Lingua | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| Mano | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལགཔ /lap/ |
| Piede | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /káːm/ |
| Cuore | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ཧིང /hiŋ/ |
| Osso | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ |
| Sangue | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྲག /ʈʰaː/ |
| Amore | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་བ /dɡaba/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Albero | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Cane | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ |
| Gatto | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལི /ptɕili/ |
| Pesce | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Uccello | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /ptɕa/ |
| Orso | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | དོམ /dom/ | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tʰom/ | དོམ /doːm/ |
| Cavallo | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ |
| Casa | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ |
| Latte | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /ʔoːm/ |
| Miele | རང་རྩི /raŋ tsi/ | — | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | སྦྲང /raŋ/ | — | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | སྦྱང /bdʑaŋ/ |
| Sale | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| Vino | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ | — | — | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — |
| Ferro | ལྕགས /ltʃaks/ | — | ལྕགས /ltɕaɡs/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaːk/ |
| Libro | ཀི་དེབ /kideb/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དེབ /dep/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | ཀི་ལྟབ /kitap/ |
| Mangiare | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | ཟ /sa/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ |
| Bere | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Dormire | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| Uno | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /ɡtɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕi/ |
| Due | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɡɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Tre | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /súm/ |
| Quattro | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ |
| Cinque | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| Cento | བརྒྱ /rɡʲa/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /brɡja/ | — | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /dʑa/ |
| Ciao | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Grazie | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ |
| Buono | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| Nuovo | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /sarpa/ | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསམ་པ /samba/ | — | གསར་པ /saːpa/ | གསརཔ /saːp/ |
| Rosso | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /dmar po/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /maː po/ | དམརཔོ /maːp/ |
| Bianco | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀརཔོ /kaːp/ |
| Nero | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པུ /nakpu/ | — | ནག་པོ /nako/ | གནགཔོ /nap/ |
| Verde | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ཧོནམ /høm/ |
| Blu | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | སྔོན་པོ /sngon po/ | — | — | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — |
Pagina 1/9
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap