Mampruli

Kimampruli

Niger-Kongo

FamiliaNiger-Kongo Wasemaji~330K HatiKilatini NchiGhana Lugha rasmiHapana (Kiingereza ndiyo lugha rasmi ya Ghana; Kimampruli hutumika katika elimu ya mtaa) Uhai wa lughasalama ISO 639-3maw

Kimampruli ni lugha ya Kigur ya familia ya Niger-Congo, inayozungumzwa na watu wapatao 330,000 katika Mkoa wa Kaskazini wa Ghana, hasa na watu wa Mamprusi. Wamamprusi wanafuatilia asili yao hadi Ufalme wa Mamprussi wa enzi za kati (uliyoanzishwa katika karne ya 13 na Tohazie/Naa Gbewaa wa kihekaya), unaohesabiwa kuwa ufalme mzazi ambao falme za Dagomba na Nanumba zilijitenga kutoka humo katika karne ya 14 — jambo linalofanya Kimampruli kuwa lugha kongwe zaidi kihistoria ya Mole-Gurma. Chifu mkuu wa Mamprusi Naa Yamoogu anatawala kutoka Nalerigu, na baraza lake ni mojawapo ya tawala za kifalme za kimila zenye hadhi kubwa zaidi kaskazini mwa Ghana. Kiisimu, Kimampruli kina uhusiano wa karibu na Kimooré (mos) cha Burkina Faso na Kidagbani cha Ghana, kikiwa na sifa za kifonolojia zinazoshirikiana (upatanifu wa irabu, mfumo changamano wa toni) lakini msamiati na mofolojia tofauti.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kimampruli →

Maneno 87 ya msingi katika Kimampruli

Maji

kuom

kuom

Moto

bugum

buɡum

Jua

wuntiri

wuntiri

Mwezi

gɔoŋ

ɡɔːŋ

Nyota

ŋmariga

ŋmariɡa

Usiku

yuŋŋu

juŋːu

Mvua

sa

sa

Upepo

pɛsiŋŋu

pɛsiŋːu

Udongo

tiŋŋa

tiŋŋa

Jiwe

kugri

kuɡri

Mlima

zoori

zoːri

Bahari

teeku

teːku

Mama

ma

ma

Baba

ba

ba

Binti

bipuŋŋa

bipuŋa

Mimi

mani

mani

Wewe

fu

fʊ

Sisi

tidima

tidima

Jina

yuli

juli

Mtu

nira

nira

Kichwa

zugu

zuɡu

Jicho

nini

nini

Sikio

tubri

tubri

Pua

nyoori

ɲoːri

Mdomo

noori

noːri

Jino

nyini

ɲini

Ulimi

zilinni

zilinːi

Mkono

nuusi

nuːsi

Mguu

napɔŋŋu

napɔŋːu

Moyo

suuri

suːri

Mfupa

kɔbri

kɔbri

Damu

zim

zim

Upendo

paaba

paːba

Mti

tia

tia

Mbwa

baaga

baːɡa

Paka

nyusi

ɲusi

Samaki

zinga

ziŋa

Ndege

niiŋŋa

niːŋːa

Kipepeo

pipibga

pipibɡa

Yai

jalli

dʒalli

Farasi

yoofu

joːfu

Nyumba

yiri

jiri

Maziwa

bisim

bisim

Asali

sikpaam

sikpaːm

Chumvi

yaarim

jaːrim

Mvinyo

daam

daam

Mchele

sinkaafa

sinkaːfa

Chuma

kurigu

kuriɡu

Kitabu

bukku

bukːu

Kula

di

di

Kunywa

nyu

ɲu

Kulala

gbisi

ɡbisi

Moja

yini

jini

Mbili

ayi

aji

Tatu

ata

ata

Nne

anaasi

anaːsi

Tano

anu

anu

Mia

kɔbga

kɔbɡa

Habari

n na ti bʋɔ

n na ti bʊɔ

Asante

barika

barika

Nzuri

vɛla

vɛla

Mpya

paalli

paːli

Nyekundu

moo

moː

Nyeupe

peelli

peːli

Nyeusi

sabilli

sabilli

Kijani

bɛŋkoom

bɛŋkoːm

Buluu

bulu

bulu

Chai

ti

ti

Chungwa

leemu

leːmu

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Niger-Kongo

Maana KimampruliKidagbaniKimooreKisusuKikoyraboro SenniKikongoKingunnawal
Maji kuom /kuom/ kom /kom/ koom /koːm/ yi /ji/ hari /hari/ maza /maza/ kungal /kuŋal/
Moto bugum /buɡum/ buɣim /buɣim/ bugum /buɡum/ te /te/ nuune /nuːne/ tiya /tija/ warba /waɻba/
Jua wuntiri /wuntiri/ wuntaŋa /wuntaŋa/ wĩndga /wĩndɡa/ soge /soɡe/ wayna /wajna/ ntangu /ntaŋɡu/ winyu /wiɲu/
Mwezi gɔoŋ /ɡɔːŋ/ goli /ɡoli/ kiuugu /kiuːɡu/ kike /kike/ handu /handu/ ngonda /ŋɡonda/ birrang /biɻaŋ/
Nyota ŋmariga /ŋmariɡa/ saŋmariga /saŋmariɡa/ ãdga /ãdɡa/ tunbi /tunbi/ handaray /handaraj/ mbwetete /mbwetete/ dyurra /ɟura/
Usiku yuŋŋu /juŋːu/ yuŋ /juŋ/ yʋngo /jʊŋɡo/ kɔɛ /kɔɛ/ cijin /tʃidʒin/ builu /builu/ kaku /kaku/
Mvua sa /sa/ saa /saː/ saaga /saːɡa/ tunɛ /tunɛ/ ncirɲi /ntʃirɲi/ mvula /ˈmvula/ garrit /ɡaɻit/
Upepo pɛsiŋŋu /pɛsiŋːu/ pɔhim /pɔhim/ sobgo /sobɡo/ foye /foje/ hew /hew/ mupepe /mupepe/ —
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap