Kaqchikel
קקצ׳יקל
משפחה מאיה (קיצ'ה, קאקצ'יקל)
קאקצ׳יקל (ISO 639-3: cak) היא שפת מאיה המדוברת בעיקר ברמות המרכזיות של גואטמלה, במיוחד בצ׳ימלטננגו, סקטפקז, סולולה והמחוזות הסמוכים. בענף קיצ׳ה היא קרובה במיוחד לצוטוהיל ורחוקה יותר מקיצ׳ה, ובתוכה עצמה יש שונות ניבית ניכרת. לדקדוק יישור ארגטיבי–אבסולוטיבי, מורפולוגיה פועלית עשירה וסדר בסיסי גמיש למדי שבו הפועל בראש; מערכת העיצורים כוללת סותמים ומחוככים מסודקים. הכתיב הלטיני התקני שמקדמת האקדמיה לשפות המאיה של גואטמלה משתמש בסימנים דמויי גרש לסידוק. חוק השפות הלאומיות של גואטמלה מ־2003 מכיר בקאקצ׳יקל כאחת השפות הלאומיות של המאיה ותומך בשימוש הציבורי בה. הכרוניקה הקולוניאלית המכונה בדרך כלל ״אנאלי הקאקצ׳יקל״ היא טקסט היסטורי חשוב, ואילו חינוך דו־לשוני, הוצאה לאור, מוזיקה ותוכניות קהילתיות תומכים כיום בהעברה בין־דורית למרות הלחץ המתמשך מצד הספרדית.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בקקצ׳יקל
chocolate
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: משפחה מאיה (קיצ'ה, קאקצ'יקל)
| משמעות | קקצ׳יקל | קיצ'ה | אוספנטקו | פוקומצ׳י | איקסיל | מאם | קקצ'י |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | yaʼ /jaʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ | aʼ /aʔ/ | haʼ /haʔ/ |
| אש | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ | qʼaaqʼ /qʼaːqʼ/ | tzaʼ /tsaʔ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | xam /ʃam/ |
| שמש | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼix/ | qʼiij /qʼiːh/ | qʼiij /qʼiːx/ | qʼii /qʼiː/ | qʼij /qʼih/ | saqʼe /saqʼe/ |
| ירח | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | poh /poh/ | ichʼ /itʃʼ/ | xjaw /ʃaw/ | po /po/ |
| כוכב | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumiil /tʃʼumiːl/ | chumiil /tʃumiːl/ | cheʼw /tʃeʔw/ | chahim /tʃahim/ |
| לילה | aqʼaʼ /aqʼaʔ/ | aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | laqʼabʼ /laqʼaɓ/ | aqʼabʼ /aqʼaɓ/ | aqʼbʼal /aqʼɓal/ | qonikʼen /qonikʼən/ | qʼojyin /qʼoχjin/ |
| גשם | jobʼ /xoɓ/ | jabʼ /xaɓ/ | jabʼ /haɓ/ | jabʼ /xaɓ/ | jabʼal /haɓal/ | jbʼal /ʃɓal/ | habʼ /haɓ/ |
| שלג | nieve /ˈnjebe/ | saq tew /saq tew/ | chun tew /tʃun tew/ | miik /miːk/ | txuncheʼv /tʃuntʃeʔv/ | txa cheʼw /tʃa tʃeʔw/ | xchuʼi keh /ʃtʃuʔi keh/ |
| רוח | kaqʼiqʼ /kaqʼiqʼ/ | iqʼ /iqʼ/ | tew /tew/ | teew /teːw/ | kajiqʼ /kahiqʼ/ | kyqʼiqʼ /kʲqʼiqʼ/ | iqʼ /iqʼ/ |
| אדמה | ulew /uleːw/ | ulew /ulew/ | ulew /uleːw/ | akʼal /akʼal/ | txʼavaʼ /tʃʼaʋaʔ/ | txʼotxʼ /tʃʼotʃʼ/ | chʼochʼ /tʃʼotʃʼ/ |
| אבן | abäj /aˈɓəx/ | abʼaj /aɓax/ | ábʼaj /ˈáɓax/ | abʼaj /aɓax/ | kʼubʼ /kʼuɓ/ | abʼaj /aɓax/ | pek /pek/ |
| הר | juyuʼ /xuˈjuʔ/ | juyubʼ /xujuɓ/ | witz /wits/ | yuuqʼ /juːqʼ/ | vitz /vits/ | wutz /wuts/ | tzuul /tsuːl/ |
| ים | palow /palow/ | plo /plo/ | mar /mar/ | palaw /palaw/ | mar /mar/ | plow /plow/ | palaw /palaw/ |
| אמא | teʼ /teʔ/ | nan /nan/ | nan /nan/ | tuut /tuːt/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ |
| אבא | tataʼ /tataʔ/ | tat /tat/ | tat /tat/ | ajaaw /axaːw/ | baʼ /baʔ/ | mam /mam/ | yuwaʼ /juwaʔ/ |
| בת | meʼal /meʔal/ | miʼal /miʔal/ | rabʼin /raɓin/ | ixqʼuun /iʃqʼuːn/ | meʼal /meʔal/ | meʼal /meʔal/ | rabʼin /raɓin/ |
| אני | rïn /rɪn/ | in /in/ | in /in/ | hin /hin/ | in /in/ | aqiin /aˈqiːn/ | laaʼin /laːʔin/ |
| אתה | rat /rat/ | at /at/ | at /at/ | hat /hat/ | axh /aʃ/ | aya /aˈja/ | laaʼat /laːʔat/ |
| אנחנו | röj /rʊx/ | uj /ux/ | oj /ox/ | hoj /hox/ | oʼ /oʔ/ | aqoʼ /aˈqoʔ/ | laaʼo /laːʔo/ |
| שם | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼii /ɓiː/ | bʼihnaal /ɓihnaːl/ | bʼii /ɓiː/ | biʼ /ɓiʔ/ | kʼabʼaʼej /kʼaɓaʔeχ/ |
| אדם | winäq /wiˈnəq/ | winaq /winaq/ | kristyan /kristjan/ | kʼachareel /kʼatʃareːl/ | uxhchil /uʃtʃil/ | xjaal /ʃxaːl/ | poyanam /pojanam/ |
| ראש | jolom /xolom/ | jolom /xolom/ | bʼaa /ɓaː/ | nahis /nahis/ | viʼ /viʔ/ | wiʼ /wiʔ/ | jolom /χolom/ |
| עין | runaqʼ ruwäch /runaqʼ ruwətʃ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | wach /watʃ/ | naqʼwachis /naqʼwatʃis/ | vusal /vusal/ | witz /wits/ | xnaqʼ u /ʃnaqʼ u/ |
| אוזן | xikin /ʃikin/ | xikin /ʃikin/ | xikiin /ʃikiːn/ | xikin /ʃikin/ | xikin /ʃikin/ | xkyin /ʃkʲin/ | xik /ʃik/ |
| אף | tzaʼn /tsaʔn/ | tzaʼm /tsaʔm/ | tzaʼm /tsaʔm/ | juʼ /xuʔ/ | juʼ /χuʔ/ | txaʼn /tʃaʔn/ | uʼuj /uʔuχ/ |
| פה | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼ /tʃiʔ/ | chiʼhis /tʃiʔhis/ | tziʼ /tsiʔ/ | tziʼ /tsiʔ/ | e /e/ |
| שן | ey /ej/ | ware /waɾe/ | e /e/ | ehis /ehis/ | eh /eh/ | eʼ /eʔ/ | ruuch e /ruːtʃ e/ |
| לשון | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ | aqʼ /aqʼ/ |
| יד | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼaabʼ /qʼaːɓ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼobʼ /qʼoɓ/ | uqʼm /uqʼm/ |
| כף רגל | aqän /aqən/ | aqan /aqan/ | aqan /aqan/ | ooq /oːq/ | oj /oχ/ | qan /qan/ | oq /oq/ |
| לב | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | animaʼ /animaʔ/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | kʼuxliis /kʼuʃliːs/ | vatzʼ /vatsʼ/ | anma /anma/ | chʼoolej /tʃʼoːlej/ |
| עצם | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaaq /ɓaːq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ | bʼaq /ɓaq/ |
| דם | kïkʼ /kɪkʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ | kaq /kaq/ | chikʼ /tʃikʼ/ | kikʼ /kikʼ/ |
| אהבה | ajowabʼäl /axowaɓəl/ | loqʼoj /loqʼox/ | lóqʼ /lóqʼ/ | rahaal /rahaːl/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ | oqxan /oqʃan/ | rahok /rahok/ |
| עץ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheeʼ /tʃeːʔ/ | tze /tse/ | tzeʼ /tseʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| כלב | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | txʼyan /tʃʼjan/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| חתול | mes /mes/ | meʼs /meʔs/ | mis /mis/ | mees /meːs/ | mees /meːs/ | wiix /wiːʃ/ | mes /mes/ |
| דג | kar /kar/ | kar /kaɾ/ | kar /kar/ | kar /kar/ | chay /tʃaj/ | kyiẍ /kjiʃ/ | kar /kar/ |
| ציפור | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | tzʼikin /tsʼikin/ | chʼit /tʃʼit/ | tzʼik /tsʼik/ |
| פרפר | palamax /palamaʃ/ | pepe /pepe/ | — | pehpem /pehpem/ | naaviʼ /naːviʔ/ | pakaʼl /pakaʔl/ | peepem /peːpem/ |
| ביצה | saqmoloʼ /saqmoloʔ/ | saqmoʼl /saqmoʔl/ | saqmolobʼ /saqmoloɓ/ | miloj /milox/ | kʼolobʼ /kʼoloɓ/ | jos /xos/ | mol /mol/ |
| דוב | oso /ˈoso/ | oso /oso/ | — | oso /ˈoso/ | oso /oso/ | oso /ˈoso/ | oos /oːs/ |
| סוס | kej /kex/ | kej /kex/ | kwaʼy /kwaʔj/ | kawaay /kawaːj/ | kaay /kaːj/ | chej /tʃex/ | kawaay /kawaːj/ |
| בית | jay /xaj/ | ja /xa/ | jaa /haː/ | paat /paːt/ | kabʼal /kaɓal/ | jaa /haː/ | ochoch /otʃotʃ/ |
| חלב | leche /ˈletʃe/ | leche /letʃe/ | lech /letʃ/ | chʼuuchʼ /tʃʼuːtʃʼ/ | chʼuʼ /tʃʼuʔ/ | taʼl imaj /taʔl imax/ | leech /leːtʃ/ |
| דבש | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaabʼ /kaːɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | taʼl xiiʼ /taʔl ʃiːʔ/ | xyaʼal kabʼ /ʃjaʔal kaɓ/ |
| מלח | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼaam /atsʼaːm/ | atzʼam /atsʼam/ | atzʼan /atsʼan/ | atzʼam /atsʼam/ |
| יין | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vin /bin/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | bʼiin /ɓiːn/ |
| אורז | arroz /aˈros/ | arroz /aros/ | — | aroos /aroːs/ | arus /arus/ | arros /aros/ | aros /aros/ |
| שוקולד | chocolate | chocolate | — | chikolaat /tʃikolaːt/ | — | chocolate | chokolaat |
| ברזל | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | chʼiichʼ /tʃʼiːtʃʼ/ | chʼihchʼ /tʃʼihtʃʼ/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | kxbʼil /kʃɓil/ | chʼiichʼ /tʃʼiːtʃʼ/ |
| גלגל | rueda /rweda/ | — | — | kotokaq /kotokaq/ | — | — | rueda /rweda/ |
| משי | seda /ˈseda/ | xela /ʃela/ | — | — | seda /ˈseda/ | seda /seda/ | seda /seda/ |
| ספר | wuj /wux/ | wuj /wux/ | wuuj /wuːx/ | huuj /huːx/ | uʼuj /uʔuχ/ | uʼjbʼil /uʔxɓil/ | hu /hu/ |
| לאכול | waʼin /waʔin/ | tijow /tixow/ | waʼ /waʔ/ | wiʼk /wiʔk/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ | waan /waːn/ | waʼak /waʔak/ |
| לשתות | kumun /kumun/ | ukʼaaj /ukʼaːx/ | ukʼ /ukʼ/ | uukʼ /uːkʼ/ | ucha /utʃa/ | kʼaan /kʼaːn/ | ukʼak /ukʼak/ |
| לישון | war /war/ | war /waɾ/ | war /war/ | wirik /wirik/ | wat /wat/ | ktan /ktan/ | wark /wark/ |
| אחד | jun /xun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jinaj /xinax/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /χun/ |
| שתיים | kaʼiʼ /kaʔiʔ/ | kebʼ /keɓ/ | quiibʼ /kiːɓ/ | kiʼibʼ /kiʔiɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ | kabʼe /ˈkaɓeʔ/ | wiibʼ /wiːɓ/ |
| שלוש | oxiʼ /oʃiʔ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | oxibʼ /oʃiɓ/ | ixibʼ /iʃiɓ/ | oxvaʼl /oʃʋaʔl/ | oxe /oʃe/ | oxibʼ /oʃiɓ/ |
| ארבע | kajiʼ /kaxiʔ/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kajibʼ /kaxiɓ/ | kijibʼ /kixiɓ/ | kajvaʼl /kahʋaʔl/ | kyaje /kjaxe/ | kaahibʼ /kaːhiɓ/ |
| חמש | woʼoʼ /woʔoʔ/ | jobʼ /xoɓ/ | joobʼ /hoːɓ/ | hoʼoobʼ /hoʔoːɓ/ | oʼvaʼl /oʔʋaʔl/ | jweʼ /xweʔ/ | oobʼ /oːɓ/ |
| מאה | wokʼal /wokʼal/ | jokʼal /xokʼal/ | jun cient /hun sjent/ | hoʼkʼahl /hoʔkʼahl/ | oʼkʼalal /oʔkʼalal/ | jokʼal /xokʼal/ | oʼkʼaal /oʔkʼaːl/ |
| שלום | utz iwäch /uts iwətʃ/ | saqarik /saqaɾik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | ma chaa /ma tʃaː/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ | chjonte tey /tʃhonte tej/ | ma saʼ laachʼool /ma saʔ laːtʃʼoːl/ |
| תודה | matyox /matjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | tantixh /tantiʃ/ | chjonte /tʃhonte/ | bantyox /bantjoʃ/ |
| טוב | ütz /ʊts/ | utz /uts/ | tzi /tsi/ | holohik /holohik/ | utzʼ /utsʼ/ | banix /baniʃ/ | us /us/ |
| חדש | kʼakʼaʼ /kʼakʼaʔ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | akʼ /akʼ/ | akʼ /akʼ/ | akʼ /akʼ/ | akʼaj /akʼax/ | akʼ /akʼ/ |
| אדום | käq /kəq/ | kaq /kaq/ | kyeq /kjeq/ | kaq /kaq/ | kaq /kaq/ | kyaq /kjaq/ | kaq /kaq/ |
| לבן | säq /səq/ | saq /saq/ | saq /saq/ | saq /saq/ | saj /saχ/ | saq /saq/ | saq /saq/ |
| שחור | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ | qʼeq /qʼeq/ |
| ירוק | räx /rəʃ/ | rax /raʃ/ | rax /raʃ/ | rax /raʃ/ | chaʼx /tʃaʔʃ/ | txaʼx /tʃaʔʃ/ | rax /raʃ/ |
| כחול | räx /rəʃ/ | xar /ʃaɾ/ | xaar /ʃaːr/ | rax /raʃ/ | — | — | rax /raʃ/ |
| מחשב | computadora /komputaˈdora/ | computadora /komputadoɾa/ | — | — | — | computadora /komputadora/ | ululchʼiichʼ /ulultʃʼiːtʃʼ/ |
| תה | té /te/ | té /te/ | — | — | — | té /te/ | te /te/ |
| קפה | kape /kape/ | kape /kape/ | — | kapeh /kapeh/ | — | kape /kape/ | kape /kape/ |
| סוכר | kʼajkabʼ /kʼaxkaɓ/ | asukal /asukal/ | — | asuukar /asuːkar/ | asukaal /asukaːl/ | azúcar /aˈsukar/ | asuukr /asuːkɾ/ |
| תפוז | alanx /alanʃ/ | alanxax /alanʃaʃ/ | — | araan /araːn/ | — | lanch /lantʃ/ | chiin /tʃiːn/ |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap