Basa Gayo
גאיו
משפחה אוסטרונזית (ענף מלאו-פולינזי, צפון-מערב סומטרה-איי המחסום)
גאיו (Basa Gayo; קוד ISO 639-3: gay) היא שפה אוסטרונזית בפי בני גאיו ברמות המרכזיות של מחוז אצ'ה באינדונזיה, במיוחד במרכז אצ'ה, בנר מריאה וגאיו לואס. היא מסווגת בדרך כלל בקבוצת צפון־מערב סומטרה–איי המחסום לצד שפות בטאק, ניאס ומנטאווי, והיא נבדלת מבחינה גנאלוגית מאצ'נזית השכנה למרות מגע ממושך. לגאיו כמה ניבים אזוריים, והאינדונזית חולקת עמה יותר ויותר תחומים ציבוריים. היא נכתבת בכתב לטיני ונותרת חשובה בחיי המשפחה, בספרות המקומית שבעל פה, בשירים, בטקסים ובהעברת התרבות. ריקוד סאמאן, מורשת תרבותית של בני גאיו המשתמשת בשירה ובזמרה בגאיו, נרשם ב־2011 ברשימת המורשת התרבותית הבלתי מוחשית הזקוקה לשימור דחוף של אונסק״ו.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בגאיו
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: משפחה אוסטרונזית (ענף מלאו-פולינזי, צפון-מערב סומטרה-איי המחסום)
| משמעות | גאיו | בטאק סימלונגון | איבן | לאמפונג | מוסי | מלאית עתיקה | בנג'ארית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | weih /weih/ | bah /bah/ | ai /ai/ | way /waj/ | ayek /ajek/ | air /air/ | banyu /baɲu/ |
| אש | rara /ɾaɾa/ | apuy /apuj/ | api /api/ | apui /apui/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| שמש | matanlo /matanlo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | mata-ari /mataari/ | matarani /matarani/ | matahari /matahari/ | matari /matari/ | matahari /matahari/ |
| ירח | ulen /ulən/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| לילה | klam /klam/ | borngin /borŋin/ | malam /malam/ | dibingi /dibiŋi/ | malem /maləm/ | malam /malam/ | malam /malam/ |
| גשם | uren /uˈrən/ | udan /uˈdan/ | ujan /uˈdʒan/ | ujan /udʒan/ | ujan /uˈdʒan/ | — | hujan /ˈhudʒan/ |
| רוח | kuyu /kuju/ | logou /loɡou/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | — | angin /aŋin/ |
| אדמה | tanoh /tanɔh/ | tanoh /tanoh/ | tanah /tanah/ | tanoh /tanoh/ | tanah /tanah/ | — | tanah /tanah/ |
| אבן | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ |
| הר | bur /bur/ | dolog /doloɡ/ | bukit /bukit/ | gunung /ɡunuŋ/ | gunung /ɡunuŋ/ | — | gunung /ɡunuŋ/ |
| ים | lut kolak /lut kɔlak/ | laut /laut/ | tasik /tasik/ | lawok /lawoʔ/ | laot /laot/ | — | laut /laut/ |
| אמא | ine /ine/ | inang /inaŋ/ | indai /indai/ | ina /ina/ | mak /mak/ | ibu /ibu/ | uma /uma/ |
| אבא | ama /ama/ | bapa /bapa/ | apai /apai/ | bak /baʔ/ | bapak /bapak/ | bapa /bapa/ | abah /abah/ |
| אני | aku /aku/ | ahu /ahu/ | aku /aku/ | nyak /ɲaʔ/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| אתה | ko /ko/ | ho /ho/ | nuan /nuan/ | niku /niku/ | kau /kau/ | kamu /kamu/ | ikam /ikam/ |
| אנחנו | kitə / kami /kitə / kami/ | hita / hanami /hita / hanami/ | kitai / kami /kitai / kami/ | ram / sikam /ʁam / sikam/ | kito / kami /kito / kami/ | kita / kami /kita / kami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| שם | gerel /ɡərəl/ | goran /ɡoran/ | nama /nama/ | gelagh /ɡəlaʁ/ | namo /namo/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| אדם | jema /dʒəma/ | halak /halak/ | orang /ˈoraŋ/ | jelema /dʒələma/ | wong /woŋ/ | — | urang /uraŋ/ |
| ראש | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | pala /pala/ | hulu /hulu/ | palak /palak/ | — | kapala /kapala/ |
| עין | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| אוזן | kemiring /kəmiriŋ/ | pinggol /piŋɡol/ | pending /pəndiŋ/ | cuping /tʃupiŋ/ | telingo /teliŋo/ | — | talinga /taˈliŋa/ |
| אף | iung /iuŋ/ | igung /iɡuŋ/ | idung /iduŋ/ | irung /iʁuŋ/ | idung /iduŋ/ | — | hidung /hiduŋ/ |
| פה | awah /awah/ | babah /babah/ | mulut /ˈmulut/ | banguk /baŋuk/ | mulut /mulut/ | — | muntung /muntuŋ/ |
| שן | ipon /ipɔn/ | ipon /ipon/ | ngeliʼ /ŋeliʔ/ | ipon /ipon/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ |
| לשון | délah /deːlah/ | dilah /dilah/ | dilah /dilah/ | emo /əmo/ | lidah /lidah/ | lidah /lidah/ | ilat /ilat/ |
| יד | pumu /pumu/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | pungow /puŋow/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ |
| לב | ate /ate/ | uhur /uhur/ | ati /ati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | ati /ati/ |
| עצם | tulən /tulən/ | holi-holi /holiˈholi/ | tulang /tulaŋ/ | tehulan /təhulon/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ |
| דם | rayoh /rajɔh/ | daroh /daroh/ | darah /darah/ | rah /ʁɔh/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ |
| קקי | tai /tai/ | tois /tois/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | taik /taik/ | — | tahi /tahi/ |
| אהבה | kunyung /kuɲuŋ/ | holong /holoŋ/ | rinduai /rinduai/ | cinta /tʃinta/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| עץ | kayu /kaju/ | hayu /haju/ | kayu /kaju/ | batang kayu /bataŋ kaju/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | batang /bataŋ/ |
| כלב | asu /asu/ | baliang /baliaŋ/ | ukui /ukui/ | asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | hadupan /hadupan/ |
| חתול | kucing /kutʃiŋ/ | huting /hutiŋ/ | mayau /majau/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | — /—/ | pusa /pusa/ |
| דג | ikən /ˈikən/ | ihan /ˈihan/ | ikan /ˈikan/ | iwa /ˈiwo/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ikan/ | iwak /ˈiwak/ |
| ציפור | manuk /manuk/ | manuk-manuk /manukˈmanuk/ | burung /buruŋ/ | burung /buʁuŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ | burung /buruŋ/ |
| פרפר | kalangmemang /kalaŋməmaŋ/ | ampul-ampul /ampulˈampul/ | kelelaway /kələlaway/ | halibambang /halibambaŋ/ | — | — | kupu-kupu /kupukupu/ |
| ביצה | tenaruh /tənaruh/ | tinaruh /tinaruh/ | telu /təlu/ | telui /təlui/ | telok /telok/ | — | hintalu /hintalu/ |
| דוב | telkah /təlkah/ | gipul /ɡipul/ | jugam /dʒuɡam/ | beruang /bəʁuaŋ/ | — | — | biruang /biruaŋ/ |
| בית | umah /umah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | lamban /lamban/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ |
| מלח | poa /poa/ | sira /sira/ | garam /ɡaram/ | uyah /ujah/ | garam /ɡaram/ | garam /ɡaram/ | uyah /ujah/ |
| לאכול | mangan /maŋan/ | mangan /maŋan/ | makai /makai/ | nganik /ŋanik/ | makan /makan/ | makan /makan/ | makan /makan/ |
| לשתות | minum /minum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | nginum /ŋinum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | nginum /ŋinum/ |
| לישון | nomé /nome/ | modom /modom/ | tinduk /tinduʔ/ | pedom /pədɔm/ | tido /tido/ | tidur /tidur/ | guring /ɡuriŋ/ |
| אחד | sara /saɾa/ | sada /sada/ | satu /satu/ | sai /sai/ | siko /siko/ | sa /sa/ | asa /asa/ |
| שתיים | roa /roa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | rua /ruwa/ | duo /duo/ | dua /dua/ | dua /dua/ |
| שלוש | tulu /tuluː/ | tolu /tolu/ | tiga /tiɡa/ | telu /təlu/ | tigo /tiɡo/ | tlu /tlu/ | talu /talu/ |
| ארבע | opat /opat/ | opat /opat/ | empat /əmpat/ | pat /pat/ | empat /əmpat/ | mpat /əmpat/ | ampat /ampat/ |
| חמש | lime /lime/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| מאה | seratus /səratus/ | saratus /saratus/ | seratus /səratus/ | seratus /səʁatus/ | seratus /səratus/ | ratus /ratus/ | saratus /saratus/ |
| שלום | salam /salam/ | horas /horas/ | salam /salam/ | tabik /tabik/ | halo /halo/ | — /—/ | salam /salam/ |
| תודה | berejen /bərədʒən/ | diatebei /diatebei/ | terima kasih /tərima kasih/ | tarima kasih /tarima kasih/ | terimo kasih /terimo kasih/ | — /—/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| טוב | jeroh /dʒeɾoh/ | dear /dear/ | manah /manah/ | hayep /hajep/ | bagus /baɡus/ | baik /baik/ | bagus /baɡus/ |
| חדש | ayu /aju/ | baru /baru/ | baru /baru/ | ampai /ampai/ | anyar /aɲar/ | — | hanyar /haɲar/ |
| אדום | ilang /ilaŋ/ | gerger /ɡerɡer/ | mirah /miɾah/ | suluh /suluh/ | merah /ˈmerah/ | merah /merah/ | habang /habaŋ/ |
| לבן | putih /putih/ | lopak /lopak/ | burak /burak/ | handak /handak/ | putih /putih/ | putih /putih/ | putih /putih/ |
| שחור | item /item/ | birong /biroŋ/ | chelum /tʃəlum/ | halom /halom/ | item /itəm/ | hitam /hitam/ | hirang /hiraŋ/ |
| ירוק | ijo /idʒo/ | ratah /ratah/ | ijau /idʒau/ | hujau /hudʒau/ | ijo /idʒo/ | — | hijau /hidʒau/ |
| מחשב | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | — | komputer /komˈputər/ |
| סושי | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | pekasam /pəkasam/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| קפה | kupi /kupi/ | kopi /kopi/ | kupi /kupi/ | kupi /kupi/ | — | — | kupi /kupi/ |
| סוכר | gule /ɡulə/ | gula /ɡula/ | gula /ɡula/ | gula /ɡula/ | — | — | gula /ɡula/ |
עמוד 1/8
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap