Lëblaŋo
לאנגו
נילו-סהארית (נילוטית מערבית, לוו)
לאנגו היא שפה נילוטית מערבית (לוו) שבצפון אוגנדה, המדוברת באזור העיר לירה בפי בני הלאנגי. שפת אחות לאצ'ולי (המצויה אף היא באוגנדה), וקרובה רחוקה יותר ללוו שבמערב קניה, שעמה היא חולקת את מערכת חמש התנועות האופיינית לנילוטית המערבית בצירוף הרמוניית ATR. ללאנגו היה תפקיד בולט בפוליטיקה האוגנדית של המאה ה-20 — הנשיא מילטון אובוטה היה דובר לאנגי. כ-1.5 מיליון דוברים; נכתבת באלפבית הלטיני, עם מסורת ספרותית מצומצמת אך הולכת וגדלה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בלאנגו
מקורות
- Driberg (1923) — The Lango: A Nilotic Tribe of Uganda
- Ethnologue 27: Lango
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: נילו-סהארית (נילוטית מערבית, לוו)
| משמעות | לאנגו | אצ'ולי | לואו | אנואק | נואר | דינקה | אטסו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pii /piː/ | pi /pi/ | piu /piu/ | akipi /akipi/ |
| אש | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mac /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | akim /akim/ |
| שמש | ceŋ /tʃɛŋ/ | ceng /tʃɛŋ/ | chiengʼ /tʃiɛŋ/ | ceeŋ /tʃeːŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | akolong /akoloŋ/ |
| ירח | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwee /dweː/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | elap /elap/ |
| כוכב | lakalatwe /lakalatwɛ/ | lakalatwe /lakalatwɛ/ | sulwe /sulwɛ/ | cero /tʃero/ | räl /ral/ | kuel /kwɛl/ | akanyeret /akaɲeret/ |
| לילה | owuor /owuor/ | dyewor /dʲɛwor/ | otieno /otiɛno/ | wɛr /wɛr/ | wɛr /wɛr/ | wakɔu /wakɔu/ | akware /akʷare/ |
| גשם | kot /kot/ | kot /kot/ | koth /kɔθ/ | — | nhiaal /n̪iaːl/ | deng /deŋ/ | akiru /akiru/ |
| רוח | yamo /jamo/ | yamo /jamo/ | yamo /jamo/ | yamo /jamo/ | jiom /dʒiom/ | yom /jom/ | ekwam /ekʷam/ |
| אדמה | ngom /ŋom/ | ngom /ŋɔm/ | lowo /loːwo/ | — | piny /piɲ/ | piny /pinʲ/ | alup /alup/ |
| אבן | gweŋ /ɡweŋ/ | kidi /kidi/ | kidi /ˈkidi/ | kidi /kidi/ | päm /pam/ | kuur /kuːr/ | amoru /amoru/ |
| הר | kidi /kidi/ | got /ɡot/ | got /ɡɔt/ | — | — | gɔ̈ɔ̈t /ɡɔːt/ | emoru /emoru/ |
| ים | nam /nam/ | nam /nam/ | nam /nam/ | — | bar /bar/ | — | angolol /aŋolol/ |
| אמא | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mama /mama/ | min /min/ | maar /maːr/ | man /man/ | toto /toto/ |
| אבא | papo /papo/ | baba /baba/ | baba /baba/ | waad /waːd/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | papa /papa/ |
| בת | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ | nyar /ɲar/ | — | nya /ɲa/ | nyan /ɲan/ | akoku /akoku/ |
| אני | an /an/ | an /an/ | an /an/ | än /an/ | ɣän /ɣan/ | ɣɛn /ɣɛn/ | eong /eoŋ/ |
| אתה | yin /jin/ | in /in/ | in /in/ | in /in/ | jin /jin/ | yïn /jin/ | ijo /iɟo/ |
| אנחנו | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wän /wan/ | kɔn /kɔn/ | ɣok /ɣɔk/ | siong /sioŋ/ |
| שם | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ | nyiŋ /ɲiŋ/ | ciot /tɕɔːt/ | rin /rin/ | ekiror /ekiror/ |
| אדם | dano /dano/ | dano /dano/ | dhano /ðano/ | — | raan /raːn/ | raan /raːn/ | etunganan /etuŋanan/ |
| ראש | wic /witʃ/ | wic /witʃ/ | wich /witʃ/ | wic /witʃ/ | wic /witʃ/ | nhom /n̪om/ | akou /akou/ |
| עין | waŋ /waŋ/ | wang /waŋ/ | wangʼ /waŋ/ | waang /waːŋ/ | waŋ /waŋ/ | nyin /ɲin/ | akongu /akoŋu/ |
| אוזן | it /it/ | it /it/ | it /it/ | yith /jiθ/ | jith /dʒiθ/ | yith /jic/ | akit /akit/ |
| אף | um /um/ | um /um/ | um /um/ | wum /wum/ | wum /wum/ | wum /wum/ | ekume /ekume/ |
| פה | dog /doɡ/ | dog /doɡ/ | dhok /ðok/ | — | thok /t̪ɔk/ | thok /t̪ɔk/ | akituk /akituk/ |
| שן | lak /lak/ | lak /lak/ | lak /lak/ | leo /leo/ | lei /lei/ | lec /letʃ/ | ekialai /ekialai/ |
| לשון | leb /lɛb/ | leb /lɛb/ | lep /lɛp/ | lɛph /lɛpʰ/ | lɛp /lɛpʰ/ | liep /liep/ | angajep /aŋaɟep/ |
| יד | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwɛdo/ | cing /tʃiŋ/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | akan /akan/ |
| כף רגל | tyen /tjɛn/ | tyen /tʲɛn/ | tielo /tiɛlo/ | tielo /tielo/ | cio̱o̱k /tɕɔːk/ | cök /tʃɔk/ | akeju /akeɟu/ |
| לב | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | cuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | etau /etau/ |
| עצם | cogo /tʃoɡo/ | cogo /tʃoɡo/ | chogo /tʃoɡo/ | cou /tʃou/ | cɔɣ /tʃɔɣ/ | yuɔɔm /juɔːm/ | akoyit /akojit/ |
| דם | rem /rɛm/ | remo /rɛmo/ | remo /rɛmo/ | remoʼ /rɛmoʔ/ | riɛm /riɛm/ | riɛm /riɛm/ | awokot /awokot/ |
| קקי | cet /tʃɛt/ | cet /tʃɛt/ | chieth /tʃiɛθ/ | — | — | ciɛ̈th /tʃiɛt̪/ | acin /atʃin/ |
| אהבה | amara /amara/ | mar /mar/ | hera /hera/ | mar /mar/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | akimina /akimina/ |
| עץ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | yat /jat/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | ekitoi /ekitoi/ |
| כלב | gwok /ɡwok/ | gwok /ɡʷok/ | guok /ɡuok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | ekingok /ekiŋok/ |
| חתול | mbweko /mbweko/ | ngabu /ŋabu/ | paka /paka/ | nyamur /ɲamur/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | ekapa /ekapa/ |
| דג | rec /rɛtʃ/ | rec /rɛtʃ/ | rech /rɛtʃ/ | reo /reoʔ/ | rec /rɛtʃ/ | rec /rɛtʃ/ | ekoleit /ekoleit/ |
| ציפור | winyo /wiɲo/ | winyo /wiɲo/ | winyo /wiɲo/ | — | dit /dit/ | diɛt /diɛt/ | akweny /akʷeɲ/ |
| פרפר | kapwopwo /kapwopwo/ | lapwopwo /lapwopwo/ | oguyo /oɡujo/ | — | del kwoth /dɛl kwɔt̪/ | dap /dap/ | apelipelet /apelipelet/ |
| ביצה | toŋ /toŋ/ | tong /toŋ/ | tongʼ /toŋ/ | tøŋ gwienø /tøŋ ɡwienø/ | tuoŋ /tuɔŋ/ | tuɔŋ /tuɔŋ/ | abeet /abeet/ |
| דוב | dubu /dubu/ | — | dubu /dubu/ | — | — | — | edubu /edubu/ |
| סוס | aguragura /aɡuraɡura/ | aguragura /aɡuraɡura/ | faras /faras/ | okweeny /okweːɲ/ | jio̱k tuɔ̱ruɔ̱k /dʒiɔk tuɔruɔk/ | mathiaŋ /mat̪iaŋ/ | ebalasit /ebalasit/ |
| בית | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | etogo /etoɡo/ |
| חלב | cak /tʃak/ | cak /tʃak/ | chak /tʃak/ | caak /tʃaːk/ | cak /tʃak/ | ca /tʃa/ | akile /akile/ |
| דבש | moo kic /moː kitʃ/ | kic /kitʃ/ | mor kich /mor kitʃ/ | maar kïc /maːr kitʃ/ | tuaar /tuaːr/ | kiɛ̈c /kiɛtʃ/ | asik /asik/ |
| מלח | kado /kado/ | kado /kado/ | chumbi /tʃumbi/ | — | milɛ /milɛ/ | awai /awai/ | abalang /abalaŋ/ |
| יין | koŋo /koŋo/ | bwino /bwino/ | divai /divai/ | køøŋ nyïïomøki /køːŋ ɲiːomøki/ | kɔaŋ /kɔaŋ/ | mɔ̈u /mɔu/ | ebino /ebino/ |
| ברזל | nyonyo /ɲoɲo/ | nyonyo /ɲoɲo/ | nyinyo /ˈɲiɲo/ | — | yiëëth /jiɛːt̪/ | weeth /weːt̪/ | asowat /asowat/ |
| גלגל | okot /okot/ | lawala /lawala/ | nyange /ɲaŋe/ | — | wil /wil/ | köl /kɔl/ | ekokoro /ekokoro/ |
| ספר | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /buk/ | — | bok /bɔk/ | athör /at̪ɔr/ | ekitabo /ekitabo/ |
| לאכול | camo /tʃamo/ | cam /tʃam/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | akinyam /akiɲam/ |
| לשתות | matho /matʰo/ | mat /mat/ | madho /maðo/ | maath /maːt̪/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | akimat /akimat/ |
| לישון | nino /nino/ | nino /nino/ | nindo /nindo/ | nin /nin/ | nin /nin/ | nin /niːn/ | ajo /aɟo/ |
| אחד | acel /atʃɛl/ | acel /atʃɛl/ | achiel /atʃiɛl/ | acel /atʃel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | ediopet /ediopet/ |
| שתיים | aryo /arjo/ | aryo /arjo/ | ariyo /arijo/ | aryew /arjɛw/ | rew /rɛw/ | rou /rou/ | iarei /iarei/ |
| שלוש | adek /adek/ | adek /adek/ | adek /adek/ | adak /adʌk/ | diɔ̱k /dijɔk/ | diak /diak/ | iuni /iuni/ |
| ארבע | angwen /aŋwɛn/ | angwen /aŋwɛn/ | angʼwen /aŋwɛn/ | angween /aŋweːn/ | ŋuan /ŋwan/ | ŋuan /ŋuan/ | iwongon /iwoŋon/ |
| חמש | abic /aˈbitʃ/ | abic /abitʃ/ | abich /abitʃ/ | abic /abitʃ/ | dhieec /ɟiec/ | dhiëc /ɟiɛc/ | ikany /ikaɲ/ |
| מאה | mia /miə/ | miya /mija/ | mia /mia/ | dipa /dipa/ | kuɔ̱r /kuɔr/ | buɔt /buɔt/ | akwatat /akʷatat/ |
| שלום | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itʲɛ niniŋ/ | misawa /misawa/ | mali /mali/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | yoga /joɡa/ |
| תודה | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | apwoyo /apwojo/ | lɛrnyä /lɛrɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | eyalama /ejalama/ |
| טוב | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | ber /ber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | ejok /eɟok/ |
| חדש | anyen /aɲen/ | manyen /maɲɛn/ | manyien /maɲien/ | nyään /ɲaːn/ | — | yam /jam/ | lokitetet /lokitetet/ |
| אדום | makwar /makwar/ | makwar /makwar/ | makwar /makwar/ | kwaar /kwaːr/ | lual /lual/ | thith /tʰitʰ/ | lokarengan /lokareŋan/ |
| לבן | tar /tar/ | tar /tar/ | rachar /ratʃar/ | tar /tar/ | bor /bor/ | ɣer /ɣer/ | akwang /akʷaŋ/ |
| שחור | acol /atʃol/ | macol /matʃol/ | ratengʼ /ratɛŋ/ | cøl /tʃøl/ | car /tʃar/ | col /tʃol/ | lokirionon /lokirionon/ |
| כחול | bululu /bululu/ | mabulu /mabulu/ | rambulu /rambulu/ | — | yiel /jiel/ | — | lobululu /lobululu/ |
| מחשב | kompiuta /kompiuta/ | kompiuta /kompiuta/ | kompyuta /kompjuta/ | — | — | makuɛ̈n /makuɛn/ | akompiuta /akompiuta/ |
| קפה | kawa /kawa/ | kawa /kawa/ | kahawa /kahawa/ | — | — | — | ekawa /ekawa/ |
| 99 | pyeraboŋwen wie aboŋwen /pjeraboŋwɛn wie aboŋwɛn/ | pyere abongwen wiye abongwen /pjere aboŋwɛn wije aboŋwɛn/ | piero ochiko gochiko /piero otʃiko ɡotʃiko/ | — | jiɛn bäŋuan wi̱cdɛ bäŋuan /ɟiɛn bʌŋwan wicdɛ bʌŋwan/ | thiärdhoŋuan ku dhoŋuan /t̪iard̪oŋuan ku d̪oŋuan/ | akaisakany kaungon ka ikanykawongon /akaisakaɲ kauŋon ka ikaɲkawoŋon/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap