上古漢語
Tiếng Hán đời Hán
Ngữ tộc Hán (cổ Chữ Hán)
Thượng cổ Hán ngữ thời Hán (thế kỷ II TCN – thế kỷ II SCN) là ngôn ngữ của các kinh điển Nho gia. Theo hệ thống Baxter-Sagart, ngôn ngữ này được tái lập với các cụm phụ âm đầu (kr-, sn-, mr-), đối lập âm tiết thanh hầu hóa kiểu A với kiểu B trung tính, và chưa có thanh điệu — thanh điệu xuất hiện muộn hơn do sự mất đi của các âm cuối vần.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong tiếng Hán đời Hán
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *ʔi[t] | /*ʔi[t]/ | |
| 二 | two | *ni[j]-s | /*ni[j]-s/ | |
| 三 | three | *s.rum | /*s.rum/ | |
| 四 | four | *s.li[j]-s | /*s.li[j]-s/ | |
| 五 | five | *C.ŋˤaʔ | /*C.ŋˤaʔ/ | |
| 六 | six | *k.ruk | /*k.ruk/ | |
| 七 | seven | *[tsʰ]i[t] | /*[tsʰ]i[t]/ | |
| 八 | eight | *pˤret | /*pˤret/ | |
| 九 | nine | *[k]uʔ | /*[k]uʔ/ | |
| 十 | ten | *t.[g]əp | /*t.[g]əp/ | |
| 天 | sky | *l̥ˤi[n] | /*l̥ˤi[n]/ | |
| 地 | ground | *[l]ˤej-s | /*lˤej-s/ | |
| 日 | sun | *C.nik | /*C.nik/ | |
| 月 | moon | *[ŋ]ʷat | /*[ŋ]ʷat/ | |
| 山 | mountain | *s-ŋrar | /*s-ŋrar/ | |
| 海 | sea | *m̥ˤəʔ | /*m̥ˤəʔ/ | |
| 水 | water | *s.turʔ | /*s.turʔ/ | |
| 火 | fire | *[qʷʰ]ˤəjʔ | /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | |
| 木 | tree | *C.mˤok | /*C.mˤok/ | |
| 土 | soil | *tʰˤaʔ | /*tʰˤaʔ/ | |
| 石 | stone | *dAk | /*dAk/ | |
| 鐵 | iron | *l̥ˤik | /*l̥ˤik/ | |
| 雨 | rain | *C.ɢʷ(r)aʔ | /*C.ɢʷ(r)aʔ/ | |
| 雪 | snow | *[s]ot | /*[s]ot/ | |
| 牛 | ox | *[ŋ]ʷə | /*[ŋ]ʷə/ | |
| 虎 | tiger | *qʰˤraʔ | /*qʰˤraʔ/ | |
| 龍 | dragon | *[mə]-roŋ | /*[mə]-roŋ/ | |
| 蛇 | snake | *Cə.lAj | /*Cə.lAj/ | |
| 馬 | horse | *mˤraʔ | /*mˤraʔ/ | |
| 羊 | sheep | *ɢaŋ | /*ɢaŋ/ | |
| 雞 | chicken | *kˤe | /*kˤe/ | |
| 犬 | dog | *[k]ʷʰˤenʔ | /*[k]ʷʰˤenʔ/ | |
| 豬 | pig | *tra | /*tra/ | |
| 貓 | cat | *C.mˤraw | /*C.mˤraw/ | |
| 鳥 | bird | *tˤiwʔ | /*tˤiwʔ/ | |
| 魚 | fish | *[ŋ]a | /*[ŋ]a/ | |
| 頭 | head | *[m-t]ˤo | /*[m-t]ˤo/ | |
| 目 | eye | *C.muk | /*C.muk/ | |
| 耳 | ear | *C.nəʔ | /*C.nəʔ/ | |
| 鼻 | nose | *m-bi[t]-s | /*m-bi[t]-s/ | |
| 口 | mouth | *kʰˤ(r)oʔ | /*kʰˤ(r)oʔ/ | |
| 牙 | tooth | *m-ɢˤ<r>a | /*m-ɢˤ<r>a/ | |
| 心 | heart | *səm | /*səm/ | |
| 手 | hand | *n̥uʔ | /*n̥uʔ/ | |
| 足 | foot | *[ts]ok | /*[ts]ok/ | |
| 血 | blood | *m̥ˤik | /*m̥ˤik/ | |
| 肉 | meat | *k.nuk | /*k.nuk/ | |
| 人 | person | *ni[ŋ] | /*ni[ŋ]/ | |
| 女 | woman | *nraʔ | /*nraʔ/ | |
| 兒 | child | *ŋe | /*ŋe/ | |
| 家 | home, family | *kˤra | /*kˤra/ | |
| 門 | door, gate | *mˤə[r] | /*mˤə[r]/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | *bo[n]ʔ-s | /*bo[n]ʔ-s/ | |
| 錢 | money | *N-ts[a][n] | /*N-ts[a][n]/ | |
| 年 | year | *C.nˤi[ŋ] | /*C.nˤi[ŋ]/ | |
| 生 | live, be born | *sreŋ | /*sreŋ/ | |
| 死 | die | *sijʔ | /*sijʔ/ | |
| 行 | go | *Cə-[g]ˤraŋ | /*Cə-[g]ˤraŋ/ | |
| 行 | row | *[g]ˤraŋ | /*[g]ˤraŋ/ | |
| 来 | come | *mə.rˤək | /*mə.rˤək/ | |
| 去 | leave | *[k]ʰ(r)ap-s | /*[k]ʰ(r)ap-s/ | |
| 走 | run | *[ts]ˤoʔ | /*[ts]ˤoʔ/ | |
| 飛 | fly | *Cə.pə[r] | /*Cə.pə[r]/ | |
| 坐 | sit | *[dz]ˤo[j]ʔ | /*[dz]ˤo[j]ʔ/ | |
| 立 | stand | *k.rəp | /*k.rəp/ | |
| 見 | see | *[k]ˤen-s | /*[k]ˤen-s/ | |
| 聞 | hear | *mu[n] | /*mu[n]/ | |
| 知 | know | *tre | /*tre/ | |
| 食 | eat | *mə-lək | /*mə-lək/ | |
| 飲 | drink | *q(r)[u]mʔ | /*q(r)[u]mʔ/ | |
| 白 | white | *bˤrak | /*bˤrak/ | |
| 黑 | black | *m̥ˤək | /*m̥ˤək/ | |
| 紅 | red | *gˤoŋ | /*gˤoŋ/ | |
| 黃 | yellow | *N-kʷˤaŋ | /*N-kʷˤaŋ/ | |
| 青 | blue-green | *[s.r̥]ˤeŋ | /*[s.r̥]ˤeŋ/ | |
| 綠 | green | *pə.rok | /*pə.rok/ | |
| 灰 | grey; ash | *m̥ˤə | /*m̥ˤə/ | |
| 大 | big | *lˤat-s | /*lˤat-s/ | |
| 小 | small | *[s]ewʔ | /*[s]ewʔ/ | |
| 多 | many, much | *[t.l]ˤaj | /*[t.l]ˤaj/ | |
| 長 | long | *Cə-[N]-traŋ | /*Cə-[N]-traŋ/ | |
| 長 | grow; elder | *traŋʔ | /*traŋʔ/ | |
| 老 | old | *C.rˤuʔ | /*C.rˤuʔ/ | |
| 遠 | far | *C.ɢʷanʔ | /*C.ɢʷanʔ/ | |
| 熱 | hot | *C.nat | /*C.nat/ | |
| 香 | fragrant | *qʰaŋ | /*qʰaŋ/ | |
| 上 | up | *daŋʔ-s | /*daŋʔ-s/ | |
| 下 | down | *gˤraʔ | /*gˤraʔ/ | |
| 左 | left | *[ts]ˤajʔ | /*[ts]ˤajʔ/ | |
| 右 | right | *[ɢ]ʷəʔ | /*[ɢ]ʷəʔ/ | |
| 中 | middle | *truŋ | /*truŋ/ | |
| 中 | hit | *truŋ-s | /*truŋ-s/ | |
| 央 | center | *ʔaŋ | /*ʔaŋ/ | |
| 東 | east | *tˤoŋ | /*tˤoŋ/ | |
| 西 | west | *s-nˤər | /*s-nˤər/ | |
| 南 | south | *nˤəm | /*nˤəm/ | |
| 北 | north | *pˤək | /*pˤək/ | |
| 我 | I, me | *ŋˤajʔ | /*ŋˤajʔ/ | |
| 有 | have; there is | *[ɢ]ʷəʔ | /*[ɢ]ʷəʔ/ | |
| 無 | not have, without | *ma | /*ma/ | |
| 不 | not | *pə | /*pə/ | |
| 個 | piece (classifier) | *kˤa[r]-s | /*kˤa[r]-s/ |
Nguồn
- Baxter & Sagart 2014, Old Chinese: A New Reconstruction
- Wiktionary (Old Chinese)
- Schuessler 2009, Minimal Old Chinese
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Ngữ tộc Hán (Eastern Han Chinese)
| Nghĩa | Tiếng Hán đời Hán | Trung cổ Hán ngữ | Hán thượng cổ | Quan thoại sơ kỳ (Trung Nguyên âm vận) | Tiền Hán-Tạng ngữ | Tiếng Mru | Văn ngôn âm Quảng Đông |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | 水 /ćwǝ́j/ | 水 /ɕwi/ | 水 /*s.turʔ/ | 水 /ʂui/ | *ti(y) /ti(j)/ | o /ɔ/ | 水 /sɵy˧˥/ |
| Lửa | 火 /m̥ǝ̄́j/ | 火 /hwa/ | 火 /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | 火 /xuɔ/ | *mey /mey/ | mai /mɑɪ/ | 火 /fɔ˧˥/ |
| Mặt trời | 日 /ńǝt/ | 日 /ȵit/ | 日 /*C.nik/ | 日 /ɽi/ | *nəy /nəy/ | thum /tʰum/ | 日 /jɐt˨/ |
| Mặt trăng | 月 /ŋwat/ | 月 /ŋuat/ | 月 /*[ŋ]ʷat/ | 月 /iuɛ/ | *s-la /s-la/ | la /lə/ | 月 /jyt˨/ |
| Sao | 星 /shiēŋ/ | 星 /sɛjŋ/ | 星 /*s-tsʰˤeŋ/ | 星 /siəŋ/ | *s-kar /s-kar/ | kɯr /kɯr/ | 星 /sɪŋ˥/ |
| Đêm | 夜 /źäh/ | 夜 /jia/ | 夜 /*[ɢ]Ak-s/ | 夜 /iɛ/ | *mun /mun/ | yak /jak/ | 夜 /jɛː˨/ |
| Mưa | 雨 /whá/ | 雨 /ɦuə̆/ | 雨 /*C.ɢʷ(r)aʔ/ | 雨 /iu/ | *r-wa /r-wa/ | — | 雨 /jyː˩˧/ |
| Tuyết | 雪 /sjwat/ | 雪 /swiat/ | 雪 /*[s]ot/ | 雪 /siuɛ/ | *s-pʷal /s-pʷal/ | — | 雪 /syːt˧/ |
| Gió | 風 /prǝm/ | 風 /puwŋ/ | 風 /*prəm/ | 風 /fuŋ/ | *qV-lij /qV-lij/ | — | 風 /fʊŋ˥/ |
| Đất | 土 /thā́/ | 土 /tʰɔ/ | 土 /*tʰˤaʔ/ | 土 /tʰu/ | *m-l(e/ə)y /m-l(e/ə)j/ | — | 土 /tʰou˧˥/ |
| Đá | 石 /ʒ́iak/ | 石 /dʑiajk/ | 石 /*dAk/ | 石 /ʂi/ | *r-luŋ /r-luŋ/ | — | 石 /sɛːk˨/ |
| Núi | 山 /ṣān/ | 山 /ʂəɨn/ | 山 /*s-ŋrar/ | 山 /ʂan/ | *s-gaŋ /s-ɡaŋ/ | — | 山 /saːn˥/ |
| Biển | 海 /m̥ǝ̄́/ | 海 /həj/ | 海 /*m̥ˤəʔ/ | 海 /xai/ | — | — | 海 /hɔːi˧˥/ |
| Mẹ | 母 /mǝ̄́/ | 母 /məw/ | 母 /*məʔ/ | 母 /mu/ | *ma /ma/ | au /əʔu/ | 母 /mou˩˧/ |
| Cha | 父 /bwá/ | 父 /buə̆/ | 父 /*[N-p](r)aʔ/ | 父 /fu/ | *pa /pa/ | pa /pə/ | 父 /fu˨/ |
| Con gái | 女 /ṇá/ | 女 /ɳɨə̆/ | 女 /*nraʔ/ | 女兒 /niu ɽʅ/ | — | — | 女 /nɵy˩˧/ |
| Tôi | 我 /ŋhǟ́/ | 我 /ŋa/ | 我 /*ŋˤajʔ/ | 我 /ŋɔ/ | *ŋa /ŋa/ | nga /ŋa/ | 我 /ŋɔ˩˧/ |
| Bạn | 汝 /ńhá/ | 汝 /ȵɨə̆/ | 汝 /*naʔ/ | 汝 /ɽiu/ | *naŋ /naŋ/ | nang /naŋ/ | 汝 /jyː˩˧/ |
| Chúng ta | 我等 /ŋhǟ́ tǝ̄́ŋ/ | 我等 /ŋa təŋ/ | 我 /*ŋˤajʔ/ | 我等 /ŋɔ təŋ/ | — /—/ | — /—/ | 我等 /ŋɔ˩˧ tɐŋ˧˥/ |
| Tên | 名 /mhjeŋ/ | 名 /miajŋ/ | 名 /*C.meŋ/ | 名 /miəŋ/ | *r-miŋ /r-miŋ/ | ming /miŋ/ | 名 /mɪŋ˨˩/ |
| Người | 人 /ń́ǝn/ | 人 /ȵin/ | 人 /*niŋ/ | 人 /ɽiən/ | *r-mi(y)-n /r-mi(j)-n/ | — | 人 /jɐn˨˩/ |
| Đầu | 首 /śǝ́w/ | 頭 /dəw/ | 首 /*l̥uʔ/ | 頭 /tʰəu/ | *m-gaw /m-gaw/ | — | 首 /sɐu˧˥/ |
| Mắt | 目 /mhǝuk/ | 目 /muwk/ | 目 /*C.m(r)[u]k/ | 目 /mu/ | *s-mik /s-mik/ | mik /mɪk/ | 目 /mʊk˨/ |
| Tai | 耳 /ń́ǝ́/ | 耳 /ȵɨ/ | 耳 /*C.nəʔ/ | 耳 /ɽʅ/ | *r-na /r̩na/ | na /na/ | 耳 /jiː˩˧/ |
| Mũi | 鼻 /bhjǝś/ | 鼻 /bi/ | 鼻 /*m-bi[t]-s/ | 鼻 /pi/ | *s-na /sna/ | — | 鼻 /pei˨/ |
| Miệng | 口 /khwā́/ | 口 /kʰəw/ | 口 /*kʰˤ(r)oʔ/ | 口 /kʰəu/ | *s-muːr /s-muːr/ | nor /nɔr/ | 口 /hɐu˧˥/ |
| Răng | 牙 /ŋrǟ/ | 牙 /ŋaɨ/ | 牙 /*m-ɢˤ<r>a/ | 牙 /ia/ | *s-wa /swa/ | ha /ha/ | 牙 /ŋaː˨˩/ |
| Lưỡi | 舌 /źat/ | 舌 /ʑiat/ | 舌 /*mə.lat/ | 舌 /ʂiɛ/ | *mlja /mlja/ | dai /dai/ | 舌 /siːt˨/ |
| Tay | 手 /shǝ́w/ | 手 /ɕuw/ | 手 /*n̥uʔ/ | 手 /ʂiəu/ | *lak /lak/ | bong /boŋ/ | 手 /sɐu˧˥/ |
| Bàn chân | 足 /cjok/ | 足 /tsuawk/ | 足 /*[ts]ok/ | 足 /tsiu/ | *r-kaŋ /r-kaŋ/ | klong /kləŋ/ | 足 /tsʊk˥/ |
| Tim | 心 /sjǝm/ | 心 /sim/ | 心 /*səm/ | 心 /siəm/ | — /—/ | tsak /tsʰɑk/ | 心 /sɐm˥/ |
| Xương | 骨 /kwǝ̄t/ | 骨 /kwət/ | 骨 /*kˤut/ | 骨 /ku/ | *rus /rus/ | hut /hut/ | 骨 /kʷɐt˥/ |
| Máu | 血 /w̥iǝ̄t/ | 血 /hwɛt/ | 血 /*m̥ˤik/ | 血 /xiɛ/ | *s-hwəy-t /shwəjt/ | wi /wi/ | 血 /hyːt˧/ |
| Phân | 屎 /śǝ́j/ | 屎 /ɕi/ | 屎 /*[qʰ]ijʔ/ | 屎 /ʂʅ/ | *kləy /kləj/ | — | 屎 /siː˧˥/ |
| Yêu | 愛 /ʔǝ̄ś/ | 愛 /ʔəj/ | 愛 /*[q]ˤə[p]-s/ | 愛 /ai/ | *m-dza-k /m-dza-k/ | akiet /əkiɛt/ | 愛 /ɔi˧/ |
| Cây | 木 /mhōk/ | 木 /məwk/ | 木 /*C.mˤok/ | 木 /mu/ | *siŋ /siŋ/ | tshing /tsʰɪŋ/ | 木 /mʊk˨/ |
| Chó | 犬 /khwiǝ̄́n/ | 犬 /kʰwɛn/ | 犬 /*[k]ʷʰˤ[e][n]ʔ/ | 犬 /kʰiuɛn/ | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | takui /təkuɪ/ | 犬 /hyn˧˥/ |
| Mèo | 貓 /mhrāw/ | 貓 /maɨw/ | 貓 /*C.mˤraw/ | 貓 /mau/ | — /—/ | tamin /təmɪn/ | 貓 /maːu˥/ |
| Cá | 魚 /ŋha/ | 魚 /ŋɨə̆/ | 魚 /*[r.ŋ]a/ | 魚 /iu/ | *ŋja /ŋja/ | nga /ŋa/ | 魚 /jyː˨˩/ |
| Chim | 鳥 /tiǝ̄́w/ | 鳥 /tɛw/ | 鳥 /*tˤiwʔ/ | 鳥 /niɛu/ | *bya /bja/ | — | 鳥 /niːu˩˧/ |
| Bướm | 胡蝶 /ɣā l(h)iāp/ | 胡蝶 /ɦɔ dɛp/ | 胡蝶 /*[ɡ]ˤa lˤep/ | 胡蝶 /xu tiɛ/ | — | — | 胡蝶 /wu˨˩ tiːp˨/ |
| Trứng | 卵 /rhwā́n/ | 卵 /lwan/ | 卵 /*k.rˤorʔ/ | 卵 /luɔn/ | *ʔu /ʔu/ | — | 卵 /lɵn˩˧/ |
| Gấu | 熊 /whǝm/ | 熊 /ɦuwŋ/ | 熊 /*C.[ɢ]ʷ(r)əm/ | 熊 /xiuŋ/ | *d-wam /d-wam/ | — | 熊 /hʊŋ˨˩/ |
| Ngựa | 馬 /mrǟ́/ | 馬 /maɨ/ | 馬 /*mˤraʔ/ | 馬 /ma/ | *s/m-raŋ /s/m-raŋ/ | — | 馬 /maː˩˧/ |
| Nhà | 屋 /ʔōk/ | 屋 /ʔəwk/ | 室 /*s.ti[t]/ | 屋 /u/ | *k-yim /k-jim/ | khim /kʲɪm/ | 屋 /ʊk˥/ |
| Sữa | 乳 /ńwá/ | 乳 /ȵuə̆/ | 乳 /*noʔ/ | 乳 /ɽiu/ | *s-nəw /s-nəw/ | — | 乳 /jyː˩˧/ |
| Mật ong | 蜜 /mjǝt/ | 蜜 /mit/ | 蜜 /*mit/ | 蜜 /mi/ | — | — | 蜜 /mɐt˨/ |
| Muối | 鹽 /źam/ | 鹽 /jiam/ | 鹽 /*[ɢr][o]m/ | 鹽 /iɛm/ | *g-rjum /g-rjum/ | — | 鹽 /jiːm˨˩/ |
| Rượu vang | 蒲陶酒 /bhā lhǝ̄w cjǝ́w/ | 葡萄酒 /bɔ daw tsuw/ | — | — | — | — | 葡萄酒 /pʰou˨˩ tʰou˨˩ tsɐu˧˥/ |
| Gạo | 米 /mhiǝ̄́j/ | 米 /mɛj/ | 米 /*(C.)mˤ[e]jʔ/ | 米 /mi/ | *b-ras /b-ras/ | — | 米 /mɐi˩˧/ |
| Sắt | 鐵 /l̥iǝ̄t/ | 鐵 /tʰɛt/ | 鐵 /*l̥ˤik/ | 鐵 /tʰiɛ/ | *l-tsyak /l-tsjak/ | — | 鐵 /tʰiːt˧/ |
| Bánh xe | 輪 /rwǝn/ | 輪 /lwin/ | 輪 /*[r]u[n]/ | 輪 /liuən/ | — | — | 輪 /lɵn˨˩/ |
| Lụa | 絲 /sjǝ/ | 絲 /sɨ/ | 絲 /*[s]ə/ | 絲 /sɿ/ | — | — | 絲 /siː˥/ |
| Sách | 書 /ća/ | 書 /ɕɨə̆/ | 書 /*s-ta/ | 書 /ʂiu/ | — | — | 書 /syː˥/ |
| Ăn | 食 /źǝk/ | 食 /ʑik/ | 食 /*mə-lək/ | 食 /ʂi/ | *dzya /dzja/ | tsa /tsɑ/ | 食 /sɪk˨/ |
| Uống | 飲 /ʔǝ́m/ | 飲 /ʔjim/ | 飲 /*q(r)[u]mʔ/ | 飲 /iəm/ | *s(y)awk /s(j)awk/ | kham /kʰɑm/ | 飲 /jɐm˧˥/ |
| Ngủ | 寐 /m(h)jǝś/ | 眠 /mɛn/ | 寐 /*mi[t]-s/ | 睡 /ʂui/ | *yip /jip/ | — | 寐 /mei˨/ |
| Một | 一 /ʔjǝt/ | 一 /ʔit/ | 一 /*ʔi[t]/ | 一 /i/ | *tik /tik/ | lok /lɔk/ | 一 /jɐt˥/ |
| Hai | 二 /ńǝś/ | 二 /ȵi/ | 二 /*ni[j]-s/ | 二 /ɽʅ/ | *g-nis /g-nis/ | pəni /pəni/ | 二 /jiː˨/ |
| Ba | 三 /sǝ̄m/ | 三 /sam/ | 三 /*s.rum/ | 三 /sam/ | *g-sum /ɡsum/ | sum /sum/ | 三 /saːm˥/ |
| Bốn | 四 /s(h)jǝś/ | 四 /si/ | 四 /*s.li[j]-s/ | 四 /sɿ/ | *b-ləy /bləj/ | — | 四 /sei˧/ |
| Năm | 五 /ŋhā́/ | 五 /ŋɔ/ | 五 /*C.ŋˤaʔ/ | 五 /u/ | *l-ŋaʔ /lŋaʔ/ | — | 五 /ŋ̍˩˧/ |
| Trăm | 百 /prāk/ | 百 /paɨjk/ | 百 /*pˤrak/ | 百 /pai/ | *r-gya /rɡja/ | — | 百 /paːk˧/ |
| Xin chào | 萬福 /mwanh pwǝk/ | 萬福 /muan puwk/ | — /—/ | 萬福 /ʋan fu/ | — /—/ | namaskaro /nɑməskɑro/ | 萬福 /man˨ fʊk˥/ |
| Cảm ơn | 謝 /zhäh/ | 謝 /zia/ | 謝 /*sə-lAk-s/ | 謝 /siɛ/ | — /—/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ | 謝 /tsɛ˨/ |
| Tốt | 善 /ʒ́(h)án/ | 善 /dʑian/ | 好 /*qʰˤuʔ/ | 善 /ʂiɛn/ | *l(j)ak /l(j)ak/ | — /—/ | 善 /sin˨/ |
| Mới | 新 /sjǝn/ | 新 /sin/ | 新 /*s.tsʰi[n]/ | 新 /siən/ | *g-sar /g-sar/ | — | 新 /sɐn˥/ |
| Đỏ | 赤 /khiak/ | 赤 /cʰiajk/ | 赤 /*[t-qʰ](r)Ak/ | 紅 /xuŋ/ | *tya-n /tja-n/ | ni /ni/ | 赤 /tsʰɪk˧/ |
| Trắng | 白 /brāk/ | 白 /baɨjk/ | 白 /*bˤrak/ | 白 /pai/ | *bawk /bawk/ | — /—/ | 白 /paːk˨/ |
| Đen | 黑 /m̥ǝ̄k/ | 黑 /hək/ | 黑 /*m̥ˤək/ | 黑 /xei/ | *nək /nək/ | — | 黑 /hɐk˥/ |
| Xanh lá | 綠 /rok/ | 綠 /luawk/ | 綠 /*pə.rok/ | 綠 /liu/ | — | — | 綠 /lʊk˨/ |
| Xanh lam | 青 /shiēŋ/ | — | 青 /*[s.r̥]ˤeŋ/ | 藍 /lam/ | — | — | 青 /tsʰɪŋ˥/ |
| Chim cu cu | 布穀 /pāh kōk/ | 布穀 /pɔ kəwk/ | 布穀 /*pˤa-s [k]ˤok/ | 布穀 /pu ku/ | — | — | 布穀 /pou˧ kʊk˥/ |
| Gâu gâu | 狺狺 /ŋ(h)ǝn ŋ(h)ǝn/ | 狺狺 /ŋjin ŋjin/ | — | — | — | — | 汪汪 /wɔːŋ˥ wɔːŋ˥/ |
| Ò ó o | 喈喈 /krǝ̄j krǝ̄j/ | 喈喈 /kəɨj kəɨj/ | — | — | — | — | 喈喈 /kaːi˥ kaːi˥/ |
| Máy tính | 籌 /ḍhǝw/ | 籌 /ɖuw/ | 籌 /*dru/ | 算盤 /suɔn pʰuɔn/ | — | — | 算盤 /syːn˧ pʰuːn˨˩/ |
| Sushi | — /—/ | 鮓 /tʂaɨ/ | 鮓 /*tsˤraʔ/ | 鮓 /tʂa/ | — | — | 鮓 /tsaː˧˥/ |
| Cam | 橘 /kjwǝt/ | 橙 /ɖəɨjŋ/ | 橘 /*[s.k]ʷi[t]/ | 橙 /tʂʰəŋ/ | — | — | 橘 /kʷɐt˥/ |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
So sánh với các ngôn ngữ có quan hệ gần
So sánh âm Hán tự
So sánh trong cùng họ: Ngữ tộc Hán (cổ Chữ Hán)
| Chữ Hán | Tiếng Hán đời Hán | Tiền Hán-Tạng ngữ | Tạng-Miến nguyên thủy | Tiền Nam Á ngữ | Tiền Hmong-Miền ngữ | Tiền Nhật Bản ngữ | Tiếng Triều Tiên |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *ʔi[t] /*ʔi[t]/ | *dyiək /*dyiək/ | — | *muəjʔ /*muəjʔ/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | il /il/ |
| 二 | *ni[j]-s /*ni[j]-s/ | *nĭy /*nĭy/ | *g-nis /*g-nis/ | *ɓaːr /*ɓaːr/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | *puta /*puta/ | i /i/ |
| 三 | *s.rum /*s.rum/ | *sɨm /*sɨm/ | *g-sum /*g-sum/ | *peːʔ /*peːʔ/ | *pjɔu /*pjɔu/ | *mi /*mi/ | sam /sam/ |
| 四 | *s.li[j]-s /*s.li[j]-s/ | *lĭy /*lĭy/ | *b-ləy /*b-ləy/ | *puənʔ /*puənʔ/ | *plei /*plei/ | *jə /*jə/ | sa /sa/ |
| 五 | *C.ŋˤaʔ /*C.ŋˤaʔ/ | *ŋāH /*ŋāH/ | b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ | — | *prja /*prja/ | *itu /*itu/ | o /o/ |
| 六 | *k.ruk /*k.ruk/ | *rŭk /*rŭk/ | *d-k-ruk /*d-k-ruk/ | *pruʔ /*pruʔ/ | *kruk /*kruk/ | *mu /*mu/ | ryuk /ɾjuk̚/ |
| 七 | *[tsʰ]i[t] /*[tsʰ]i[t]/ | *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ | *s-ni-s /*s-ni-s/ | *pɔh /*pɔh/ | *djuŋH /*djuŋH/ | *nana /*nana/ | ch'il /tsʰil/ |
| 八 | *pˤret /*pˤret/ | *ryēt /*ryēt/ | *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ | *tNɕaːm /*tɲcaːm/ | *jat /*jat/ | *ja /*ja/ | p'al /pʰal/ |
| 九 | *[k]uʔ /*[k]uʔ/ | *kwɨH /*kwɨH/ | *d-kəw /*d-kəw/ | — | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | *kəkənə /*kəkənə/ | ku /ku/ |
| 十 | *t.[g]əp /*t.[g]əp/ | *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ | *ts(y)i(y) ⪤ *tsyay /*ts(y)i(y) ⪤ *tsyay/ | — | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | *təwə /*təwə/ | sip /ɕip̚/ |
| 天 | *l̥ˤi[n] /*l̥ˤi[n]/ | — | *r-məw /*r-məw/ | *pleːŋ /*pleːŋ/ | — | *ama /*ama/ | ch'ŏn /tsʰʌn/ |
| 地 | *[l]ˤej-s /*lˤej-s/ | *ƛăy /*ƛăy/ | — | *teːʔ /*teːʔ/ | — | — | chi /tsi/ |
| 日 | *C.nik /*C.nik/ | *nĭy /*nĭy/ | *nəy /*nəy/ | *tŋiːʔ /*tŋiːʔ/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | *pi /*pi/ | il /il/ |
| 月 | *[ŋ]ʷat /*[ŋ]ʷat/ | *(s-)lăH /*(s-)lăH/ | s- 形*s-la /*s-la/g- 形*g-la /*g-la/ | *kVcaːj /*kəcaːj/ | *hlaH /*hlaH/ | *tukuy /*tukui/ | wŏl /wʌl/ |
| 山 | *s-ŋrar /*s-ŋrar/ | *kaŋ /*kaŋ/ | *r-i /*r-i/ | *bruʔ /*bruʔ/ | — | *jama /*jama/ | san /san/ |
| 海 | *m̥ˤəʔ /*m̥ˤəʔ/ | — | — | — | — | *umi /*umi/ | hae /hɛ/ |
| 水 | *s.turʔ /*s.turʔ/ | *tujʔ /*tujʔ/ | — | *ɗaːk /*ɗaːk/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | *mintu /*mintu/ | su /su/ |
| 火 | *[qʷʰ]ˤəjʔ /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | *məj /*məj/ | *mey /*mey/ | *ʔuːs /*ʔuːs/ | *douX /*douX/ | *poy /*poi/ | hwa /hwa/ |
| 木 | *C.mˤok /*C.mˤok/ | *sĭŋ /*sĭŋ/ | *si(ŋ/k) /*si(ŋ/k)/ | *ɟɕɨːʔ /*ɟcɨːʔ/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | *kəy /*kəi/ | mok /mok̚/ |
| 土 | *tʰˤaʔ /*tʰˤaʔ/ | *ƛăy /*ƛăy/ | *m-l(e/ə)y /*m-l(e/ə)y/ | *teːʔ /*teːʔ/ | *N-təu /*N-təu/ | *tuti /*tuti/ | t'o /tʰo/ |
| 石 | *dAk /*dAk/ | — | *r-lu(ŋ/k) /*r-lu(ŋ/k)/ | *tmɔʔ /*tmɔʔ/ | *-ʔrəu /*-ʔrəu/ | *isoi /*isoi/ | sŏk /sʌk̚/ |
| 鐵 | *l̥ˤik /*l̥ˤik/ | *hljak /*hljak/ | *l-tsyak /*l-tsyak/ | — | — | — | ch'ŏl /tsʰʌl/ |
| 雨 | *C.ɢʷ(r)aʔ /*C.ɢʷ(r)aʔ/ | *rV-waʔ /*rV-waʔ/ | — | *gmaːʔ /*gmaːʔ/ | — | — | u /u/ |
| 雪 | *[s]ot /*[s]ot/ | — | *s-pʷal /*s-pʷal/ | — | — | *joki /*joki/ | sŏl /sʌl/ |
| 牛 | *[ŋ]ʷə /*[ŋ]ʷə/ | *ŋwə /*ŋwə/ | *ŋwa /*ŋwa/ | — | — | *usi /*usi/ | u /u/ |
| 虎 | *qʰˤraʔ /*qʰˤraʔ/ | — | — | *klaːʔ /*klaːʔ/ | *tsjɔB /*tsjɔB/ | — | ho /ho/ |
| 龍 | *[mə]-roŋ /*[mə]-roŋ/ | — | *m-bru(ŋ/k) /*m-bru(ŋ/k)/ | — | *-roŋ /*-roŋ/ | — | ryong /ɾjoŋ/ |
| 蛇 | *Cə.lAj /*Cə.lAj/ | *s-mrul /*s-mrul/ | *s-b/m-ruːl /*s-b/m-ruːl/ | *bsaɲ /*bsaɲ/ | *ʔnaŋ /*ʔnaŋ/ | — | sa /sa/ |
| 馬 | *mˤraʔ /*mˤraʔ/ | — | *s/m-raŋ /*s/m-raŋ/ | — | *mjænB /*mjænB/ | *uma /*uma/ | ma /ma/ |
| 羊 | *ɢaŋ /*ɢaŋ/ | — | *g-ya(k/ŋ) /*g-ya(k/ŋ)/ | — | *juŋ /*juŋ/ | *pitunsi /*pitunsi/ | yang /jaŋ/ |
| 雞 | *kˤe /*kˤe/ | — | *k-rak /*k-rak/ | *ʔiər /*ʔiər/ | *Kəi /*Kəi/ | — | kye /kje/ |
| 犬 | *[k]ʷʰˤenʔ /*[k]ʷʰˤenʔ/ | — | *kʷəy /*kʷəy/ | *cɔʔ /*cɔʔ/ | *qluwX /*qluwX/ | *enu /*enu/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 豬 | *tra /*tra/ | *C-pək /*C-pək/ | *pʷak /*pʷak/ | *lik /*lik/ | — | — | chŏ /tsʌ/ |
| 貓 | *C.mˤraw /*C.mˤraw/ | — | *m/s-rwaŋ /*m/s-rwaŋ/ | — | — | — | myo /mjo/ |
| 鳥 | *tˤiwʔ /*tˤiwʔ/ | *waʔ /*waʔ/ | — | *ciːm /*ciːm/ | *m-nɔk /*m-nɔk/ | *təri /*təri/ | cho /tso/ |
| 魚 | *[ŋ]a /*[ŋ]a/ | *s-ŋja /*s-ŋja/ | *ŋ(y)a /*ŋ(y)a/ | *kaʔ /*kaʔ/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ | *iwo /*iwo/ | ŏ /ʌ/ |
| 頭 | *[m-t]ˤo /*[m-t]ˤo/ | *tV-pu /*tV-pu/ | — | *kduəl /*kduəl/ | *S-phreiX /*S-phreiX/ | *kasira /*kasira/ | tu /tu/ |
| 目 | *C.muk /*C.muk/ | *mjək /*mjək/ | *s-mik 形*s-mik /*s-mik/*s-myak 形*s-myak /*s-myak/ | *mat /*mat/ | *mu̯ɛjH /*mu̯ɛjH/ | *ma /*ma/ | mok /mok̚/ |
| 耳 | *C.nəʔ /*C.nəʔ/ | *r-nəʔ /*r-nəʔ/ | *r-na /*r-na/ | *ktɔːr /*ktɔːr/ | *mbræu /*mbræu/ | *mimi /*mimi/ | i /i/ |
| 鼻 | *m-bi[t]-s /*m-bi[t]-s/ | — | *s-na ⪤ *s-naːr /*s-na ⪤ *s-naːr/ | *muːh /*muːh/ | *mbru̯iH /*mbru̯iH/ | *pana /*pana/ | pi /pi/ |
| 口 | *kʰˤ(r)oʔ /*kʰˤ(r)oʔ/ | *mur /*mur/ | — | *miəŋʔ /*miəŋʔ/ | *ɲɟuj /*ɲɟuj/ | *kutuy /*kutui/ | ku /ku/ |
| 牙 | *m-ɢˤ<r>a /*m-ɢˤ<r>a/ | *d-ŋa /*d-ŋa/ | *s-ŋya /*s-ŋya/ | *məɲ /*məɲ/ | *hmjinX /*hmjinX/ | *pa /*pa/ | a /a/ |
| 心 | *səm /*səm/ | *səm /*səm/ | — | *nuːɕ /*nuːɕ/ | — | *kəkərə /*kəkərə/ | sim /ɕim/ |
| 手 | *n̥uʔ /*n̥uʔ/ | *tV-lak /*tV-lak/ | l- 形*l(y)ak /*l(y)ak/d- 形*dyak /*dyak/ | *tiːʔ /*tiːʔ/ | *-bɔuX /*-bɔuX/ | *ta /*ta/ | su /su/ |
| 足 | *[ts]ok /*[ts]ok/ | — | — | *ɟəːŋ /*ɟəːŋ/ | — | *asi /*asi/ | chok /tsok̚/ |
| 血 | *m̥ˤik /*m̥ˤik/ | *swiʔ /*swiʔ/ | *s-hywəy /*s-hywəy/ | *mhaːm /*mhaːm/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ | *ti /*ti/ | hyŏl /hjʌl/ |
| 肉 | *k.nuk /*k.nuk/ | — | *sya /*sya/ | *sɔc /*sɔc/ | *NGej /*NGej/ | *sisi /*sisi/ | yuk /juk̚/ |
| 人 | *ni[ŋ] /*ni[ŋ]/ | *mĭ /*mĭ/ | *r-mi(y) /*r-mi(y)/ | *kmiː /*kmiː/ | *lan /*ʔja/ | *pitə /*pitə/ | in /in/ |
| 女 | *nraʔ /*nraʔ/ | — | *nya-ŋ/k /*nya-ŋ/k/ | *kan /*kan/ | — | — | nyŏ /njʌ/ |
| 兒 | *ŋe /*ŋe/ | *tsəʔ /*tsəʔ/ | — | *koan /*koan/ | — | — | a /a/ |
| 家 | *kˤra /*kˤra/ | *qim /*qim/ | *k-y(i/u)m /*k-y(i/u)m/ | *ɲaːʔ /*ɲaːʔ/ | *prəuX /*prəuX/ | *ja /*ja/ | ka /ka/ |
| 門 | *mˤə[r] /*mˤə[r]/ | *kam /*kam/ | *kam /*kam/ | — | *gru̯eŋ /*gru̯eŋ/ | *to /*to/ | mun /mun/ |
| 飯 | *bo[n]ʔ-s /*bo[n]ʔ-s/ | — | — | *puuŋ /*puuŋ/ | *hnrəaŋH /*hnrəaŋH/ | — | pan /pan/ |
| 錢 | *N-ts[a][n] /*N-ts[a][n]/ | — | — | — | *dzi̯en /*dzi̯en/ | — | chŏn /tsʌn/ |
| 年 | *C.nˤi[ŋ] /*C.nˤi[ŋ]/ | — | *s-ni(ː)ŋ ⪤ *s-nik /*s-ni(ː)ŋ ⪤ *s-nik/ | *cnam /*cnam/ | *hɲu̯əŋH /*hɲu̯əŋH/ | *təsi /*təsi/ | nyŏn /njʌn/ |
| 生 | *sreŋ /*sreŋ/ | *sreŋ /*sreŋ/ | — | — | — | *nar- /*nar-/ | saeng /sɛŋ/ |
| 死 | *sijʔ /*sijʔ/ | *sij /*sij/ | *səy /*səy/ | *kceːt /*kceːt/ | *dəjH /*dəjH/ | *sin- /*sin-/ | sa /sa/ |
| 行 | *Cə-[g]ˤraŋ /*Cə-[g]ˤraŋ/ | — | — | *cuːr /*cuːr/ | *n-mʉŋ(X) /*n-mʉŋ(X)/ | *ik- /*ik-/ | haeng /hɛŋ/ |
| 行 | *[g]ˤraŋ /*[g]ˤraŋ/ | — | — | *cuːr /*cuːr/ | — | *okonap- /*okonap-/ | hang /haŋ/ |
| 来 | *mə.rˤək /*mə.rˤək/ | — | — | — | *daj /*daj/ | *kə- /*kə-/ | rae /ɾɛ/ |
| 去 | *[k]ʰ(r)ap-s /*[k]ʰ(r)ap-s/ | — | — | — | — | — | kŏ /kʌ/ |
| 走 | *[ts]ˤoʔ /*[ts]ˤoʔ/ | — | — | *duːʔ /*duːʔ/ | — | *pasir- /*pasir-/ | chu /tsu/ |
| 飛 | *Cə.pə[r] /*Cə.pə[r]/ | *mV-pjər /*mV-pjər/ | *(p/b)yam /*(p/b)yam/ | *par /*par/ | — | *tənp- /*tənp-/ | pi /pi/ |
| 坐 | *[dz]ˤo[j]ʔ /*[dz]ˤo[j]ʔ/ | *tūŋ /*tūŋ/ | — | *ŋkuːʔ /*ŋkuːʔ/ | — | *wo- /*wo-/ | chwa /tswa/ |
| 立 | *k.rəp /*k.rəp/ | *g-ryəp /*ryəp/ | *g-r(y)ap /*g-r(y)ap/ | *cɔŋ /*cɔŋ/ | — | *tat- /*tat-/ | rip /ɾip̚/ |
| 見 | *[k]ˤen-s /*[k]ˤen-s/ | *ken /*ken/ | — | *jɔl /*jɔl/ | *bu̯ət /*bu̯ət/ | *mi- /*mi-/ | kyŏn /kjʌn/ |
| 聞 | *mu[n] /*mu[n]/ | — | *s-ta-s ⪤ *ta-n /*s-ta-s ⪤ *ta-n/ | *cmVŋ /*cmVŋ/ | *hnəumX /*hnəumX/ | *kik- /*kik-/ | mun /mun/ |
| 知 | *tre /*tre/ | *sjəj /*sjəj/ | *syey-s /*syey-s/ | *naŋ /*naŋ/ | *pei /*pei/ | *sir- /*sir-/ | chi /tsi/ |
| 食 | *mə-lək /*mə-lək/ | *ʒʰa /*ʒʰa/ | *dzya /*dzya/ | *ca(ː)ʔ /*caːʔ/ | — | *kup- /*kup-/ | sik /ɕik̚/ |
| 飲 | *q(r)[u]mʔ /*q(r)[u]mʔ/ | *dʰɨn /*dʰɨn/ | *m/s-tuŋ /*m/s-tuŋ/ | *ʔɔːk /*ʔɔːk/ | — | *nəm- /*nəm-/ | ŭm /ɯm/ |
| 白 | *bˤrak /*bˤrak/ | — | *plu /*plu/ | *ɓɔːk /*ɓɔːk/ | — | *siro- /*siro-/ | paek /pɛk̚/ |
| 黑 | *m̥ˤək /*m̥ˤək/ | *nək /*nək/ | *s-nak /*s-nak/ | *Cjoŋ /*Cjoŋ/ | — | *kuro /*kuro/ | hŭk /hɯk̚/ |
| 紅 | *gˤoŋ /*gˤoŋ/ | — | *r-ni /*r-ni/ | *roːŋ /*roːŋ/ | — | — | hong /hoŋ/ |
| 黃 | *N-kʷˤaŋ /*N-kʷˤaŋ/ | — | — | — | — | *koi /*koi/ | hwang /hwaŋ/ |
| 青 | *[s.r̥]ˤeŋ /*[s.r̥]ˤeŋ/ | — | — | — | — | — | ch'ŏng /tsʰʌŋ/ |
| 綠 | *pə.rok /*pə.rok/ | *sreŋ /*sreŋ/ | *s-riŋ ⪤ *s-r(y)aŋ /*s-riŋ ⪤ *s-r(y)aŋ/ | — | — | — | rok /ɾok̚/ |
| 灰 | *m̥ˤə /*m̥ˤə/ | *pla /*pla/ | *pla /*pla/ | — | *tshju̯əiX /*tshju̯əiX/ | — | hoe /hwe/ |
| 大 | *lˤat-s /*lˤat-s/ | — | — | — | *hljo /*hljo/ | — | tae /tɛ/ |
| 小 | *[s]ewʔ /*[s]ewʔ/ | — | *m/s-ŋa-y /*m/s-ŋa-y/ | *kɗiətʔ /*kɗiətʔ/ | — | — | so /so/ |
| 多 | *[t.l]ˤaj /*[t.l]ˤaj/ | — | *m(r/y)a /*m(r/y)a/ | *glɨŋ /*glɨŋ/ | — | *əpə /*əpə/ | ta /ta/ |
| 長 | *Cə-[N]-traŋ /*Cə-[N]-traŋ/ | *s-riŋ /*s-riŋ/ | *s-r(i/u)ŋ /*s-r(i/u)ŋ/ | *ɟlɨːŋ /*ɟlɨːŋ/ | *ntauX /*ntauX/ | *nanka /*nanka/ | chang /tsaŋ/ |
| 長 | *traŋʔ /*traŋʔ/ | — | — | — | *n-tju̯ɛŋH /*n-tju̯ɛŋH/ | — | chang /tsaŋ/ |
| 老 | *C.rˤuʔ /*C.rˤuʔ/ | — | *r-ga /*r-ga/ | *Criːm /*Criːm/ | *qu̯oH /*qu̯oH/ | — | ro /ɾo/ |
| 遠 | *C.ɢʷanʔ /*C.ɢʷanʔ/ | — | *dzyaːl /*dzyaːl/ | *cŋaːjʔ /*cŋaːjʔ/ | *qʷuw /*qʷuw/ | *təpə /*təpə/ | won /wʌn/ |
| 熱 | *C.nat /*C.nat/ | — | *tsa-t ⪤ *dza-t /*tsa-t ⪤ *dza-t/ | *toʔ /*toʔ/ | — | — | yŏl /jʌl/ |
| 香 | *qʰaŋ /*qʰaŋ/ | — | — | — | *ntaŋ /*ntaŋ/ | — | hyang /hjaŋ/ |
| 上 | *daŋʔ-s /*daŋʔ-s/ | — | — | — | — | *upəy /*upəi/ | sang /saŋ/ |
| 下 | *gˤraʔ /*gˤraʔ/ | — | *hwak /*hwak/ | — | — | *sita /*sita/ | ha /ha/ |
| 左 | *[ts]ˤajʔ /*[ts]ˤajʔ/ | — | *b(w)ay /*b(w)ay/ | *weːʔ /*weːʔ/ | — | *pintari /*pintari/ | chwa /tswa/ |
| 右 | *[ɢ]ʷəʔ /*[ɢ]ʷəʔ/ | — | *g-(y/r)a /*g-(y/r)a/ | *tam /*tam/ | — | *minkiri /*minkiri/ | u /u/ |
| 中 | *truŋ /*truŋ/ | — | *(t/d)uŋ ⪤ *(t/d)waŋ /*(t/d)uŋ ⪤ *(t/d)waŋ/ | — | *ntroŋ /*ntroŋ/ | *naka /*naka/ | chung /tsuŋ/ |
| 中 | *truŋ-s /*truŋ-s/ | — | — | — | — | *atar- /*atar-/ | chung /tsuŋ/ |
| 央 | *ʔaŋ /*ʔaŋ/ | — | — | — | *ntroŋ /*ntroŋ/ | — | ang /aŋ/ |
| 東 | *tˤoŋ /*tˤoŋ/ | — | — | — | — | *pinkasi /*pinkasi/ | tong /toŋ/ |
| 西 | *s-nˤər /*s-nˤər/ | — | — | — | — | *nisi /*nisi/ | sŏ /sʌ/ |
| 南 | *nˤəm /*nˤəm/ | — | — | — | — | *minami /*minami/ | nam /nam/ |
| 北 | *pˤək /*pˤək/ | — | — | — | — | *kita /*kita/ | puk /puk̚/ |
| 我 | *ŋˤajʔ /*ŋˤajʔ/ | *ŋa /*ŋa/ | *ŋa-y ⪤ *ka /*ŋa-y ⪤ *ka/ | *ʔaɲ /*ʔaɲ/ | — | — | a /a/ |
| 有 | *[ɢ]ʷəʔ /*[ɢ]ʷəʔ/ | — | *m-dzyaŋ /*m-dzyaŋ/ | — | *n-mɛj /*n-mɛj/ | *ar- /*ar-/ | yu /ju/ |
| 無 | *ma /*ma/ | *ma /*ma/ | — | — | — | — | mu /mu/ |
| 不 | *pə /*pə/ | *ma /*ma/ | — | *ʔam /*ʔam/ | — | *na /*na/ | 부족 不足 (ㄷ·ㅈ 앞)pu /pu/불안 不安pul /pul/ |
| 個 | *kˤa[r]-s /*kˤa[r]-s/ | — | — | — | — | — | kae /kɛ/ |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap