Gaeml
Süd-Dong
Kra-Dai (Kam-Sui)
Das Süd-Dong oder Kam ist eine Kam-Sui-Sprache der Kra-Dai-Familie, gesprochen von rund 1,5 der 2,9 Millionen Angehörigen der Dong-Nationalität in der Volkszählung von 2010 im Grenzland von Guizhou, Hunan und Guangxi. Sein Tonsystem gehört zu den größten überhaupt: neun Töne auf offenen, sechs auf geschlossenen Silben, nach traditioneller Zählung fünfzehn. Die lateinische Orthographie von 1958 markiert sie wie das Hmong-RPA mit einem stummen Konsonantenbuchstaben am Silbenende — -l für 55, -p für 35, -c für 212, -s für 323, -t für 13, -x für 31, -v für 53, -k für 453, -h für 33 —, weshalb bal 'Fisch' und bav 'Blatt' heißt. Diese Orthographie beruht auf der Mundart von Rongjiang (Zhanglu), also genau diesem südlichen Zweig. Außerhalb Chinas sind die Dong vor allem bekannt für kgal laox, den Großen Gesang: unbegleiteten mehrstimmigen Chorgesang, 2009 von der UNESCO eingetragen, und für Trommeltürme und Wind-und-Regen-Brücken, die ohne einen einzigen Nagel aus verzapftem Holz gefügt sind.
Wo die Sprache gesprochen wird
Süd-Dong: 87 Kernwörter
Quellen
- Long Yaohong & Zheng Guoqiao — The Dong Language in Guizhou Province, China (SIL/UTA, 1998)
- Austronesian Basic Vocabulary Database — Dong, Southern
- Glottolog: Southern Dong
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Kra-Dai (Kam-Sui)
| Bedeutung | Süd-Dong | Sui | Mulam | Maonan | Ha-Hlai | Bouyei | Achang |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | nɐm31 /nɐm˧˩/ | nam3 /nam˧˧/ | nəm4 /nəm˨˦/ | nam3 /nam˥˩/ | nom3 /nom˩˩/ | ramx /ðɐm˧˩/ | ti55 /ti˥˥/ |
| Feuer | pui55 /pui˥˥/ | vi1 /vi˩˩/ | fi1 /fi˦˨/ | vi1 /vi˦˨/ | fei1 /fei˥˧/ | fix /fi˧˩/ | poi31 /poi˧˩/ |
| Sonne | ta53 mən55 /ta˥˧ mən˥˥/ | ⁿda1 van1 /ⁿda˩˩ van˩˩/ | thəu5 fan1 /tʰəu˦˦ fan˦˨/ | la:k8 van1 /laːk˨˦ van˦˨/ | tsha1 hwan1 /tsʰa˥˧ hwan˥˧/ | danglngonz /tɐŋ˨˦ŋɔn˩˩/ | ni31 mɔ31 /ni˧˩ mɔ˧˩/ |
| Mond | kwaŋ55 ɲan55 /kwaŋ˥˥ ɲan˥˥/ | njen2 /njen˧˩/ | kɣa:ŋ1 njen2 /kɣaːŋ˦˨ njen˩˨˩/ | ni4 njen2 /ni˨˦ njen˨˧˩/ | ȵa:n1 /ȵaːn˥˧/ | ronh /ðon˧/ | pʰă31 lɔʔ31 /pʰă˧˩ lɔʔ˧˩/ |
| Stern | ɕət55 /ɕət˥˥/ | zət7 /zət˥˥/ | la:k8 m̥ət7 /laːk˩˩ m̥ət˥˥/ | zət7 /zət˥˥/ | ra:u1 /raːu˥˧/ | ndaux /ɗɐu˧˩/ | kʰʐə55 /kʰʐə˥˥/ |
| Nacht | ɲɐm53 /ɲɐm˥˧/ | saan2 /saːn˧˩/ | mu2 /mu˩˨˩/ | ʔȵam5 /ʔȵam˦˦/ | tshop7 /tsʰop˥˥/ | haemh /ham˧/ | ni31 tɕʰot35 /ni˧˩ tɕʰot˧˥/ |
| Regen | pjən55 /pjən˥˥/ | fən1 /fən˩˩/ | kwən1 /kwən˦˨/ | fin1 /fin˦˨/ | fun1 /fun˥˧/ | — | mau31 ʐo55 /mau˧˩ ʐo˥˥/ |
| Schnee | nui55 /nui˥˥/ | ʔnui1 /ʔnui˩˩/ | nui1 /nui˦˨/ | tɕu5 /tɕu˦˦/ | — | nail /nɐi˨˦/ | xan31 ʑai55 /xan˧˩ ʑai˥˥/ |
| Wind | ləm212 /ləm˨˩˨/ | lum1 /lum˩˩/ | ləm2 /ləm˩˨˩/ | ləm1 /ləm˦˨/ | hwo:t7 /hwoːt˥˥/ | rumx /ðum˧˩/ | l̥i55 /l̥i˥˥/ |
| Erde | nam33 /nam˧˧/ | hum5 /hum˧˥/ | na:m6 /naːm˩˩/ | khəm5 /kʰəm˦˦/ | van1 /van˥˧/ | naamh /naːm˧/ | mi55 /mi˥˥/ |
| Stein | pja55 /pja˥˥/ | tin2 /tin˧˩/ | tui2 /tui˩˨˩/ | tu:i2 /tuːi˨˧˩/ | tshi:n1 /tsʰiːn˥˧/ | hinl /xin˨˦/ | laŋ31kɔʔ55 /laŋ˧˩kɔʔ˥˥/ |
| Meer | hɐi13 /hɐi˩˧/ | haai3 /haːi˧˧/ | hai3 /hai˥˧/ | hai3 /hai˥˩/ | la:ŋ3 /laːŋ˩˩/ | haaic /xaːi˥˧/ | nam31 tɕu31 /nam˧˩ tɕu˧˩/ |
| Mutter | nɐi31 /nɐi˧˩/ | ni4 /ni˥˩/ | ni4 /ni˨˦/ | ni4 /ni˨˦/ | pai3 /pai˩˩/ | meeh /meː˧/ | mauʔ51 /mauʔ˥˩/ |
| Vater | pu31 /pu˧˩/ | pu4 /pu˥˩/ | pu4 /pu˨˦/ | tɛ2 /tɛ˨˧˩/ | pha3 /pʰa˩˩/ | poh /po˧/ | teʔ55 /teʔ˥˥/ |
| Tochter | pəi31 /pəi˧˩/ | laak8 ʔbjaak7 /laːk˦˨ ʔbjaːk˧˥/ | la:k8 ʔja:k7 /laːk˩˩ ʔjaːk˦˨/ | la:ʔ8 piəʔ8 /laːʔ˨˦ piəʔ˨˦/ | ɬɯ:k7 pai3 khau2 /ɬɯːk˥˥ pai˩˩ kʰau˥˥/ | — | tsaŋ31 ʑi31 /tsaŋ˧˩ ʑi˧˩/ |
| Ich | jau212 /jau˨˩˨/ | ʔai2 /ʔai˧˩/ | həi2 /həi˩˨˩/ | ɦe2 /ɦe˨˧˩/ | hou1 /hou˥˧/ | gul /ku˨˦/ | ŋɔ55 /ŋɔ˥˥/ |
| Du | ɲa212 /ɲa˨˩˨/ | ȵa2 /ȵa˧˩/ | ȵa2 /ȵa˩˨˩/ | ŋ2 /ŋ˨˧˩/ | meɯ1 /meɯ˥˧/ | mengz /mɯŋ˩˩/ | nuaŋ55 /nuaŋ˥˥/ |
| Wir | tau55 / tɕiu55 /tau˥˥ / tɕiu˥˥/ | ȶən1 ⁿdaau1 / ȶən1 ⁿdiu1 /ȶən˩˩ ⁿdaːu˩˩ / ȶən˩˩ ⁿdiu˩˩/ | hɣa:u6 / niu2 /hɣaːu˩˩ / niu˩˨˩/ | ⁿda:u1 / ⁿde1 /ⁿdaːu˦˨ / ⁿde˦˨/ | ga / fa1 /ɡa / fa˥˧/ | rauz / dul /ðɐu˩˩ / tu˨˦/ | ŋɔ55 tuʔ31 /ŋɔ˥˥ tuʔ˧˩/ |
| Name | kwan55 /kwan˥˥/ | ʔdaan1 /ʔdaːn˩˩/ | ʔɣa:n1 /ʔɣaːn˦˨/ | da:n2 /daːn˨˧˩/ | phe:ŋ1 /pʰeːŋ˥˧/ | mingz /miŋ˩˩/ | a31 nʲiŋ55 /a˧˩ nʲiŋ˥˥/ |
| Mensch | ɲən212 /ɲən˨˩˨/ | zən1 /zən˩˩/ | śən1 /ɕən˦˨/ | zən1 /zən˦˨/ | u2 a:u1 /u˥˥ aːu˥˧/ | wenz /wɯn˩˩/ | tʂo55 /tʂo˥˥/ |
| Kopf | kau323 /kau˧˨˧/ | ku3 /ku˧˧/ | kɣo3 /kɣo˥˧/ | ko3 /ko˥˩/ | gwou3 /ɡwou˩˩/ | jauc /tɕɐu˥˧/ | nă31kuaŋ31 /nă˧˩kuaŋ˧˩/ |
| Auge | ta55 /ta˥˥/ | ⁿda1 /ⁿda˩˩/ | l̥a1 /l̥a˦˨/ | ⁿda1 /ⁿda˦˨/ | tsha1 /tsʰa˥˧/ | dal /ta˨˦/ | nʲɔʔ55 tsiʔ31 /nʲɔʔ˥˥ tsiʔ˧˩/ |
| Ohr | kha35 /kʰa˧˥/ | qha1 /qʰa˩˩/ | khɣa1 /kʰɣa˦˨/ | kha1 /kʰa˦˨/ | zai1 /zai˥˧/ | riez /ðiə˩˩/ | ni31 ʈʂʰua31 /ni˧˩ ʈʂʰua˧˩/ |
| Nase | mɐŋ55 /mɐŋ˥˥/ | ʔnaŋ1 /ʔnaŋ˩˩/ | kə5 naŋ1 /kə˦˦ naŋ˦˨/ | ʔnaŋ1 /ʔnaŋ˦˨/ | khat7 /kʰat˥˥/ | ndangl /ɗɐŋ˨˦/ | n̥ʲɔŋ55 /n̥ʲɔŋ˥˥/ |
| Mund | ʔəp55 /ʔəp˥˥/ | paak7 /paːk˧˥/ | pa:k7 /paːk˦˨/ | pa:k7 /paːk˦˦/ | pom3 /pom˩˩/ | bas /pa˧˥/ | n̥ʲot55 /n̥ʲot˥˥/ |
| Zahn | pjɐn55 /pjɐn˥˥/ | vjən1 /vjən˩˩/ | fan1 /fan˦˨/ | hi:u3 /hiːu˥˩/ | fan1 /fan˥˧/ | fanz /fɐn˩˩/ | tɕoi55 /tɕoi˥˥/ |
| Zunge | ma212 /ma˨˩˨/ | ʔu1 ma2 /ʔu˩˩ ma˧˩/ | ma2 /ma˩˨˩/ | ma2 /ma˨˧˩/ | ɬi:n3 /ɬiːn˩˩/ | linx /lin˧˩/ | ɕɔ55 /ɕɔ˥˥/ |
| Hand | mja212 /mja˨˩˨/ | mjə1 /mjə˩˩/ | nja2 /nja˩˨˩/ | si:m3 /siːm˥˩/ | meɯ1 /meɯ˥˧/ | faengz /faŋ˩˩/ | lɔʔ55 /lɔʔ˥˥/ |
| Fuß | tin55 /tin˥˥/ | tin1 /tin˩˩/ | tin1 /tin˦˨/ | ti:n1 /tiːn˦˨/ | khok7 /kʰok˥˥/ | dinl /tin˨˦/ | tɕʰi55 /tɕʰi˥˥/ |
| Herz | səm323 /səm˧˨˧/ | ɕim1 /ɕim˩˩/ | — /—/ | sam1 /sam˦˨/ | ɬa:u3 /ɬaːu˩˩/ | saamh /saːm˧/ | n̥ʲa55 lum31 /n̥ʲa˥˥ lum˧˩/ |
| Knochen | lak323 /lak˧˨˧/ | laak7 /laːk˧˥/ | hɣa:k7 /hɣaːk˦˨/ | da:k8 /daːk˨˦/ | vɯ:k7 /vɯːk˥˥/ | ndos /ɗo˧˥/ | a31ʐau31 /a˧˩ʐau˧˩/ |
| Blut | phat13 /pʰat˩˧/ | phjaat7 /pʰjaːt˧˥/ | phɣa:t7 /pʰɣaːt˦˨/ | phja:t7 /pʰjaːt˦˦/ | ɬa:ȶ7 /ɬaːȶ˥˥/ | liad /liət˧/ | sui31 /sui˧˩/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | gaais /kaːi˧˥/ | — /—/ |
| Baum | mɐi31 /mɐi˧˩/ | mai4 /mai˥˩/ | mai4 /mai˨˦/ | mai4 /mai˨˦/ | tshai1 /tsʰai˥˧/ | faix /fai˧˩/ | saŋ31 tseŋ55 /saŋ˧˩ tseŋ˥˥/ |
| Hund | ŋwa35 /ŋwa˧˥/ | m̥a1 /m̥a˩˩/ | ŋ̊wa1 /ŋ̊wa˦˨/ | ma1 /ma˦˨/ | pa1 /pa˥˧/ | mal /ma˨˦/ | xui31 /xui˧˩/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | myaus /mjɐu˧˥/ | — /—/ |
| Fisch | pa55 /pa˥˥/ | mom6 /mom˨˦/ | məm6 /məm˩˩/ | ᵐbjai3 /ᵐbjai˥˩/ | ɬa1 /ɬa˥˧/ | byal /pja˨˦/ | ŋa31 ʂua31 /ŋa˧˩ ʂua˧˩/ |
| Vogel | mok21 /mok˨˩/ | nok8 /nok˧˩/ | nɔk8 /nɔk˩˨/ | nɔk8 /nɔk˨˧/ | taȶ7 /taȶ˥˥/ | rog /ðok˧/ | m̥ɔʔ55 /m̥ɔʔ˥˥/ |
| Schmetterling | ma55 mən323 /ma˥˥ mən˧˨˧/ | ʔba3 /ʔba˧˧/ | wa3 /wa˥˧/ | phuŋ6 pa4 /pʰuŋ˨˩˧ pa˨˦/ | pɯ1 tshom1 /pɯ˥˧ tsʰom˥˧/ | mbucmbax /ɓu˥˧ɓa˧˩/ | phă31ʐam35tʂam55 /pʰă˧˩ʐam˧˥tʂam˥˥/ |
| Ei | kɐi53 /kɐi˥˧/ | kai5 /kai˧˥/ | kɣəi5 /kɣəi˦˦/ | kai5 /kai˦˦/ | zɯ:m1 /zɯːm˥˧/ | jais /tɕɐi˧˥/ | uʔ31 /uʔ˧˩/ |
| Bär | me55 /me˥˥/ | ʔmi1 /ʔmi˩˩/ | jɔŋ2 /jɔŋ˩˨˩/ | moi1 /moi˦˨/ | mui1 /mui˥˧/ | moil /moi˨˦/ | ɔm55 /ɔm˥˥/ |
| Pferd | ma31 /ma˧˩/ | ma4 /ma˥˩/ | ma4 /ma˨˦/ | mja4 /mja˨˦/ | ka3 /ka˩˩/ | max /ma˧˩/ | m̥ʐaŋ31 /m̥ʐaŋ˧˩/ |
| Haus | jan212 /jan˨˩˨/ | ɣaan2 /ɣaːn˧˩/ | ɣa:n2 /ɣaːn˩˨˩/ | ja:n1 /jaːn˦˨/ | ploŋ3 /ploŋ˩˩/ | raanz /ðaːn˩˩/ | in55 /in˥˥/ |
| Milch | nɐm31 məi323 /nɐm˧˩ məi˧˨˧/ | tiu4 /tiu˥˩/ | ne6 /ne˩˩/ | tsɛ5 /tsɛ˦˦/ | nom3 tshei1 /nom˩˩ tsʰei˥˧/ | — | nau35 /nau˧˥/ |
| Honig | mət212 taŋ212 /mət˨˩˨ taŋ˨˩˨/ | taaŋ2 luk8 /taːŋ˧˩ luk˧˩/ | — | — | nom3 ko:i1 /nom˩˩ koːi˥˧/ | — | — |
| Salz | jim212 /jim˨˩˨/ | ʔdwə1 /ʔdwə˩˩/ | cwa1 /cwa˦˨/ | kwo1 /kwo˦˨/ | ȵa:u3 /ȵaːu˩˩/ | guel /kuə˨˦/ | tɕʰɔ31 /tɕʰɔ˧˩/ |
| Wein | kwau323 phu212 thau212 tɕiu53 /kwau˧˨˧ pʰu˨˩˨ tʰau˨˩˨ tɕiu˥˧/ | haau3 ʔit7 /haːu˧˧ ʔit˥˥/ | — | — | bi:ŋ2 phu3 tha:u3 /biːŋ˥˥ pʰu˩˩ tʰaːu˩˩/ | — | — |
| Eisen | kwat35 /kwat˧˥/ | ɕət7 /ɕət˥˥/ | khat7 /kʰat˥˥/ | tɕhit7 /tɕʰit˥˥/ | go:i1 /ɡoːi˥˧/ | faz /fa˩˩/ | ʂam55 /ʂam˥˥/ |
| Rad | lok55 /lok˥˥/ | quk8 luk8 tshə3 /quk˧˩ luk˧˩ tsʰə˧˧/ | lan2 tshja1 /lan˩˨˩ tsʰja˦˨/ | lun6 tsha1 /lun˨˩˧ tsʰa˦˨/ | pai3 tshia1 /pai˩˩ tsʰia˥˧/ | — | — |
| Seide | ɕu212 /ɕu˨˩˨/ | min2 /min˧˩/ | tsau2 /tsau˩˨˩/ | tɕɔn5 /tɕɔn˦˦/ | diu3 /diu˩˩/ | — | phe55 /pʰe˥˥/ |
| Buch | le212 /le˨˩˨/ | le1 /le˩˩/ | lɛ2 /lɛ˩˨˩/ | lɛ1 /lɛ˦˨/ | bui1 tshia3 /bui˥˧ tsʰia˩˩/ | sel /sɯ˨˦/ | a31pʐo55 /a˧˩pʐo˥˥/ |
| Essen | tɕan55 /tɕan˥˥/ | ʔman3 /ʔman˧˧/ | tsa:n1 /tsaːn˦˨/ | na4 /na˨˦/ | la2 /la˥˥/ | genl /kɯn˨˦/ | tɕɔ31 /tɕɔ˧˩/ |
| Trinken | wum31 /wum˧˩/ | ɣəm4 /ɣəm˥˩/ | hɣop7 /hɣop˥˥/ | na4 /na˨˦/ | hja:u1 /hjaːu˥˧/ | genl /kɯn˨˦/ | ʂoʔ55 /ʂoʔ˥˥/ |
| Schlafen | nun212 /nun˨˩˨/ | n̥ak7 /n̥ak˥˥/ | nun2 /nun˩˨˩/ | nu:n2 /nuːn˨˧˩/ | kau2 /kau˥˥/ | ninh /nin˧/ | e31 /e˧˩/ |
| Eins | ʔi55 /ʔi˥˥/ | to2 /to˧˩/ | n̥a:u3 /n̥aːu˥˧/ | tɔ2 /tɔ˨˧˩/ | tsheɯ3 /tsʰeɯ˩˩/ | ndeeul /ɗeːu˨˦/ | ta31 /ta˧˩/ |
| Zwei | ja323 /ja˧˨˧/ | ɣa2 /ɣa˧˩/ | ɣa2 /ɣa˩˨˩/ | ja1 /ja˦˨/ | ɬau3 /ɬau˩˩/ | soongl /soːŋ˨˦/ | sək55 /sək˥˥/ |
| Drei | sam35 /sam˧˥/ | haam1 /haːm˩˩/ | ta:m1 /taːm˦˨/ | sa:m1 /saːm˦˨/ | fu3 /fu˩˩/ | saaml /saːm˨˦/ | sum31 /sum˧˩/ |
| Vier | si453 /si˦˥˧/ | hi5 /hi˧˥/ | ti5 /ti˦˦/ | si5 /si˦˦/ | tshau3 /tsʰau˩˩/ | sis /si˧˥/ | mi31 /mi˧˩/ |
| Fünf | ŋo31 /ŋo˧˩/ | ŋo4 /ŋo˥˩/ | ŋɔ4 /ŋɔ˨˦/ | ŋɔ4 /ŋɔ˨˦/ | pa1 /pa˥˧/ | hac /xa˥˧/ | ŋɔ31 /ŋɔ˧˩/ |
| Hundert | pek323 /pek˧˨˧/ | pek7 /pek˥˥/ | fɛ:k7 /fɛːk˦˨/ | pɛk7 /pɛk˥˥/ | gwa:n1 /ɡwaːn˥˧/ | bas /pa˧˥/ | pak35 /pak˧˥/ |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mengz ndil /mɯŋ˩˩ ɗi˨˦/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | gangzhainh /kaŋ˩˩xain˧/ | — /—/ |
| Gut | lai55 /lai˥˥/ | ʔdaai1 /ʔdaːi˩˩/ | i1 /i˦˨/ | da:i2 /daːi˨˧˩/ | ɬeȵ1 /ɬeȵ˥˧/ | ndil /ɗi˨˦/ | tɕi55 /tɕi˥˥/ |
| Neu | mɐi453 /mɐi˦˥˧/ | m̥ai5 /m̥ai˧˥/ | m̥ai5 /m̥ai˦˦/ | mai5 /mai˦˦/ | pa:n1 /paːn˥˧/ | mos /mo˧˥/ | ʂək55 /ʂək˥˥/ |
| Rot | ja453 /ja˦˥˧/ | haan3 /haːn˧˧/ | l̥a:n3 /l̥aːn˥˧/ | la:n3 /laːn˥˩/ | de:ŋ3 /deːŋ˩˩/ | ndingl /ɗiŋ˨˦/ | na55 /na˥˥/ |
| Weiß | pak31 /pak˧˩/ | paak8 /paːk˦˨/ | pa:k8 /paːk˩˩/ | kwa3 /kwa˥˩/ | kha:u1 /kʰaːu˥˧/ | haaul /xaːu˨˦/ | pʰʐo55 /pʰʐo˥˥/ |
| Schwarz | nɐm55 /nɐm˥˥/ | ʔnam1 /ʔnam˩˩/ | nam1 /nam˦˨/ | nam1 /nam˦˨/ | dom3 /dom˩˩/ | foonx /foːn˧˩/ | lɔk55 /lɔk˥˥/ |
| Grün | su35 /su˧˥/ | ȶhu1 /ȶʰu˩˩/ | śau1 /ɕau˦˨/ | ju1 /ju˦˨/ | khi:u1 /kʰiːu˥˧/ | — | nʲau55 /nʲau˥˥/ |
| Blau | pha35 su55 /pʰa˧˥ su˥˥/ | śu1 /ɕu˩˩/ | phoŋ3 /pʰoŋ˥˧/ | pha1 /pʰa˦˨/ | khi:u1 /kʰiːu˥˧/ | — | səm31 /səm˧˩/ |
| Zucker | taŋ212 /taŋ˨˩˨/ | taaŋ2 /taːŋ˧˩/ | ta:ŋ2 /taːŋ˩˨˩/ | ta:ŋ2 /taːŋ˨˧˩/ | nom3 tha:ŋ3 /nom˩˩ tʰaːŋ˩˩/ | diangz /tiaŋ˩˩/ | năm31muai31 /năm˧˩muai˧˩/ |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite