ဖျိၣ်ၤ
Westliches Pwo-Karen
Sinotibetisch
West-Pwo-Karenisch (Eigenbezeichnung ဖျိၣ်ၤ) ist eine karenische Sprache der sino-tibetischen Familie, die von etwa 1,4 Millionen Menschen im Irrawaddy-Delta und in der Bago-Region im Süden Myanmars sowie von 200.000 Menschen in Thailand (Tak, Mae Hong Son, Kanchanaburi) gesprochen wird. Sie ist neben Sgaw-Karenisch (ksw) eine der beiden wichtigsten Karen-Sprachen, wobei Pwo phonologisch konservativer ist — es bewahrt Vokal- und Konsonantenunterscheidungen des Proto-Karenischen, die Sgaw neutralisiert hat. Das Karen-Volk hat eine komplexe moderne politische Geschichte, einschließlich des Widerstands der Karen National Liberation Army gegen die birmanische Zentralregierung seit 1949, mit bedeutenden Pwo-Bevölkerungen in Flüchtlingslagern entlang der thailändisch-birmanischen Grenze (insbesondere das Flüchtlingslager Mae La). Zu den wichtigsten Dialektgliederungen des Pwo gehören West (Pwo der Delta-Region, die literarische Standardform), Ost (östlicher Karen-Staat) und Phlong (Nordthailand). Pwo-Karenisch ist eine der wenigen Karen-Sprachen mit einer langen literarischen Tradition, die bis zur amerikanischen baptistischen Missionsarbeit der 1830er Jahre zurückreicht, in deren Rahmen die vom Birmanischen abgeleitete Karen-Schrift entwickelt wurde.
Wo die Sprache gesprochen wird
Westliches Pwo-Karen: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Sinotibetisch
| Bedeutung | Westliches Pwo-Karen | Pwo-Karen | Sgaw-Karen | Rakhine | Liturgisches Klassisches Tibetisch | Mru-Sprache | Mizo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ထံၫ /tʰi/ | ထီ့ /tʰî/ | ထံ /tʰi/ | ရေ /ɹì/ | ཆུ /tɕʰu/ | o /ɔ/ | tui /tui/ |
| Feuer | မ့ၪ /mɪ/ | မ့ၣ် /mɪ́/ | မ့ၣ် /me˥˨ˀ/ | မီး /mí/ | མེ /me/ | mai /mɑɪ/ | mei /mei/ |
| Sonne | မုၢ် /mə/ | မုန် /mu˧/ | မုၢ် /mɨ˧˩/ | နေ /nì/ | ཉི་མ /ɲimə/ | thum /tʰum/ | ni /ni/ |
| Mond | လၩ /la/ | လာ /là/ | လါ /la˥/ | လ /la/ | ཟླ་བ /tawa/ | la /lə/ | thla /tʰla/ |
| Stern | ၡၪ /ɕa/ | ယှး /ʃá/ | ဆၣ် /sʰâˀ/ | ကြယ် /krɛ̀/ | སྐར་མ /kaːma/ | kɯr /kɯr/ | arsi /arsi/ |
| Nacht | နၤ /na/ | နၤ /na˧/ | မုၢ်နၤ /mu˧na˧/ | ည /ɲa̰/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | yak /jak/ | zan /zan/ |
| Regen | ဆၧဆၧၩ့ /sʰə sʰəɴ/ | — | တၢ်စူၤ /tasu/ | မိုး /mo/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | — | ruah /ruaʔ/ |
| Schnee | မူၭခိၪဖီၫ /mouʔ kʰo pʰau/ | — | မူခိၣ်ဖီ /mukʰopʰɔ/ | နှင်း /n̥ɪɴ/ | ཁ་བ /kʰawa/ | — | vur /vur/ |
| Wind | လံၩ /li/ | — | ကလံၤ /kəli̤˧/ | လေ /lì/ | རླུང /luŋ/ | — | thli /tʰli/ |
| Erde | ဂၪ့ခိၪ /ɣaɴ kʰo/ | ၯင်းခေါဟ် /ɣáɴkʰʊ́/ | ဟီၣ်ခိၣ် /hɔkʰo/ | မြေ /mrì/ | ས /sa/ | — | lei /ˈlei̯/ |
| Stein | လိး /loɴ/ | လုံႋ /lōʊɴ/ | လၢၢ် /lɛ/ | ကျောက် /tɕaʊʔ/ | རྡོ /to/ | — | lung /luŋ/ |
| Berg | ခိၪလီၩ့ /kʰo lauɴ/ | — | ကစၢၢ် /ka̰sɛ̀/ | တောင် /tàuɴ/ | རི /ʐi/ | — | tlâng /tlaŋ/ |
| Meer | မၫဆမံၭ /ma sʰə meiʔ/ | — | ပီၣ်လဲၣ် /pɔ̀lɛ̀/ | ပင်လယ် /pɔ̀ɴlè/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | — | tuipui /tuipui/ |
| Mutter | မိ /mʊ/ | မိ /mʊ̄/ | မိၢ် /mo/ | အမေ /ʔəmì/ | ཨ་མ /ama/ | au /əʔu/ | nu /nu/ |
| Vater | ဖါ /pʰa/ | ဖါႋ /pʰā/ | ပၢ် /pa/ | အဖေ /ʔəpʰì/ | ཡབ /jap/ | pa /pə/ | pa /pa/ |
| Tochter | ဖိၪမုၪ /pʰo mɯ/ | — | ဖိမုၣ် /pʰo˥mṵ/ | သမီး /θəméɪɴ/ | བུ་མོ /pʰumo/ | — | fanu /fanu/ |
| Ich | ယ /jə/ | ယ်ု /jə̀/ | ယၤ /jā/ | ငါ /ŋà/ | ང /ŋa/ | nga /ŋa/ | kei /kei/ |
| Du | န /nə/ | န်ု /nə̀/ | နၤ /na̤˨˩/ | နင် /nɔ̀ɴ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | nang /naŋ/ | nang /naŋ/ |
| Wir | ပ /pə/ | ပ်ု /hə̀/ | ပှၤ /pɣa˨˩/ | ငါရို့ /ŋàɹo̰/ | ངེད /ŋed/ | — /—/ | keini /keini/ |
| Name | — /—/ | မိင် /mèiɴ/ | မံၤ /mĩ˧/ | နာမည် /nàmè/ | མིང /miŋ/ | ming /miŋ/ | hming /hmiŋ/ |
| Mensch | ၦၡၩ /pə ɕa/ | — | ပှၤ /pɣa̤˨˩/ | လူ /lù/ | མི /mi/ | — | mi /mi/ |
| Kopf | ခိၪ /kʰo/ | ခေါဟ် /kʰʊ́/ | ခိၣ် /kʰo/ | ဦးခေါင်း /ʔú ɡáuɴ/ | མགོ /ko/ | — | lu /lu/ |
| Auge | မဲာ် /mɛ/ | မဲာ် /mé/ | မဲာ်ချံ /mɛ tʃʰa/ | မျက်စိ /mjɔʔsḭ/ | མིག /mi/ | mik /mɪk/ | mit /mit/ |
| Nase | နၫ /na/ | — | နါဒ့ /nade/ | နှာခေါင်း /n̥à kʰáuɰ̃/ | སྣ /na/ | — | hnar /hnar/ |
| Mund | နိၭ /noʔ/ | — | ထးခိၣ် /tʰakʰo/ | ပါးစပ် /bəzaʔ/ | ཁ /kʰa/ | nor /nɔr/ | kâ /ka/ |
| Zahn | ၥွၫ /θwa/ | မဲ /mɛ́/ | မဲ /mɛ́/ | သွား /θɔ́/ | སོ /so/ | ha /ha/ | ha /ha/ |
| Zunge | ဖျေ /pʰle/ | ဖျေ /pʰlɪ̀/ | ပျ့ၤ /ple̤˧˧/ | လျှာ /ʃà/ | ལྕེ /tɕe/ | dai /dai/ | lei /lei/ |
| Hand | စူၪ /su/ | စူး /tɕɯ́/ | စု /su/ | လက် /lɔʔ/ | ལག་པ /lakpa/ | bong /boŋ/ | kut /kut/ |
| Fuß | ခၪ့ /kʰàɴ/ | ခင်း /kʰáɴ/ | ခီၣ် /kʰɔ́ˀ/ | ခြေ /kʰrì/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | klong /kləŋ/ | ke /ke/ |
| Herz | သး /θa/ | သး /θà/ | သး /θa˧ˀ/ | နှလုံး /n̥əlʊ́ɴ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | tsak /tsʰɑk/ | thinlung /tʰinluŋ/ |
| Knochen | ဎွံၪ /xwi/ | ဂွီ /ɣwiʔ/ | တၢ်ဃံ /tâxi/ | အရိုး /əɹó/ | རུས་པ /ruspa/ | hut /hut/ | ruh /ruh/ |
| Blut | ၥွံၪ /θwi/ | သုဲး /θwí/ | သွံၣ် /θwi˥/ | သွေး /θwí/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | wi /wi/ | thisen /tʰiseːn/ |
| Kacke | အ့ၪ /ʔɪ/ | အှ်ေ /ʔɪ́/ | အ့ၣ် /ʔe/ | ချေး /kʰjí/ | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | — | êk /ek/ |
| Liebe | အဲၪ /ʔai/ | အဲင် /ʔɛ́/ | အဲၣ် /ʔɛ/ | အချစ် /ʔəkʰjaɪʔ/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | akiet /əkiɛt/ | hmangaih /hmaŋai/ |
| Baum | ၥံၪ့ /θən/ | သိင်း /θéiɴ/ | သ့ၣ် /θêˀ/ | သစ်ပင် /θaɪʔpɔ̀ɴ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | tshing /tsʰɪŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ |
| Hund | ထွံၪ /tʰwi/ | ထုဲး /tʰwí/ | ထွံၣ် /tʰwi˥˨ˀ/ | ခွေး /kʰwí/ | ཁྱི /cʰi/ | takui /təkuɪ/ | ui /ui/ |
| Katze | မံၭ့ယီၩ /meɪɴ jaʊʔ/ | — /—/ | သိမံၣ် /θomi/ | ကြောင် /kràuɴ/ | ཞི་མི /ʑimi/ | tamin /təmɪn/ | zawhte /zɔʔte/ |
| Fisch | ယါ /ja/ | ယး /já/ | ညၣ် /ɲaʔ/ | ငါး /ŋá/ | ཉ /ɲa/ | nga /ŋa/ | sangha /saŋha/ |
| Vogel | ထိၪ /tʰʊ/ | ထောဟ် /tʰʊ́/ | ထိၣ် /tʰo/ | ငှက် /ŋ̊ɔʔ/ | བྱ /tɕʰa/ | — | sava /sava/ |
| Ei | ဒံၪ /ɗi/ | ဍီး /dí/ | ဒံၣ် /di/ | ဥ /ʔṵ/ | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | — | artui /artui/ |
| Pferd | ကၥ့ၪ /kə θɪ/ | က်ုသှ်ေ /kəθɪ́/ | ကသ့ၣ် /kaθe/ | မြင်း /mrɔ́ɴ/ | རྟ /ta/ | — | sakawr /sakɔr/ |
| Haus | ဂံၪ့ /ɣeiɴ/ | — /—/ | ဟံၣ် /hi/ | အိမ် /ʔɪ̀ɴ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | khim /kʲɪm/ | in /in/ |
| Milch | နူထံၫ /nu tʰi/ | — | တၢ်နုၢ်ထံ /tanutʰi/ | နို့ /noˀ/ | འོ་མ /oma/ | — | hnute tui /hnute tui/ |
| Honig | န့ၫစၩ့ /nɪ saɴ/ | — | ကနဲစီ /kanɛsɔ/ | ပျားရည် /pjá ɹì/ | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | — | khuaizu /kʰuaizu/ |
| Salz | ထံၫလၪ /tʰi la/ | — | အံသၣ် /ʔiθa/ | ဆား /sʰá/ | ཚྭ /tsʰa/ | — | chi /tʃi/ |
| Wein | စဘံၭထံၫ /sə ɓeiʔ tʰi/ | — | — | စပျစ်ရည် /səbjaɪʔ ɹè/ | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — | uain /uain/ |
| Reis | ဂူၫဆၪ /ɣɯ sʰa/ | — | ဟု /hu/ | ဆန် /sʰàɴ/ | འབྲས /ʈʂɛː/ | — | buh /buh/ |
| Eisen | ထၭ /tʰaʔ/ | ထာ /tʰà/ | ထး /tʰa/ | သံ /θàɰ̃/ | ལྕགས /tɕa/ | — | thîr /tʰiːr/ |
| Rad | လဲၪ့ပၪ /laiɴ pa/ | — | လ့ၣ်ဖံဘၣ် /lepʰiba/ | ဘီး /béiɴ/ | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | — | tawlailîr ke /tɔlailiːr ke/ |
| Seide | ထိ /tʰʊ/ | ထောဝ်ႋ /tʰʊ̄/ | သတိၢ် /θato/ | ပိုး /pó/ | དར /tʰaː/ | — | maimaw /maimɔ/ |
| Buch | လံၬ /leiʔ/ | လိက် /lái/ | လံာ် /li/ | စာအုပ် /sàʔouʔ/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | — | lehkhabu /leʔkʰabu/ |
| Essen | အီၣ် /ʔoŋ/ | အင်း /ʔáɴ/ | အီၣ် /ʔɔ˨˩ˀ/ | စား /sá/ | བཟའ /sa/ | tsa /tsɑ/ | ei /ei/ |
| Trinken | အီ /ʔi/ | အူ /ʔɔ̀/ | အီ /ʔɔ˧˧/ | သောက် /θaˀ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | kham /kʰɑm/ | in /in/ |
| Schlafen | မံၫ /mi/ | မီ့ /mî/ | မံ /mi/ | အိပ် /eiʔ/ | ཉལ /ɲɛː/ | — | mut /mut/ |
| Eins | တ /tə/ | လိုင့် /lə̂ɴ/ | တ /tə̄/ | တစ် /taɪʔ/ | གཅིག /tɕi/ | lok /lɔk/ | pakhat /pakʰat/ |
| Zwei | နံၫ /ni/ | ဏီ့ /nî/ | ခံ /kʰiː˧/ | နှစ် /n̥aɪʔ/ | གཉིས /ɲiː/ | pəni /pəni/ | pahnih /pahniʔ/ |
| Drei | ၥၧၫ့ /θə/ | သိုင့် /θə̂ɴ/ | သၢ /θə˧˧/ | သုံး /θʊ́ɴ/ | གསུམ /sum/ | sum /sum/ | pathum /patʰum/ |
| Vier | လံ /li/ | လီႋ /lī/ | လွံၢ် /lwi/ | လေး /lí/ | བཞི /ɕi/ | — | pali /pali/ |
| Fünf | ယဲ /jai/ | ယာဲ /jɛ̄/ | ယဲၢ် /jɛ̤˥˨/ | ငါး /ŋá/ | ལྔ /ŋa/ | — | panga /paŋa/ |
| Hundert | လယၩ /lə ja/ | က်ုယာ /kəjà/ | တကယၤ /takaja/ | ရာ /ɹà/ | བརྒྱ /ca/ | — | za /za/ |
| Hallo | ဂ့ၤထီၣ် /ɣɛ tʰi/ | — /—/ | ဘၣ်တၢ်ဆၢ /ba ta sa/ | မင်္ဂလာပါ /mìɴɡəlà pà/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | namaskaro /nɑməskɑro/ | chibai /tʃibai/ |
| Danke | စံၭခိးစံၭတၩ /sə kʰouʔ sə ta/ | — /—/ | တၢ်ဘျုး /ta̤˥˨ blɨ˨˩ˀ/ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ် /tɕézú tìɴ pà dɛ̀/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ |
| Gut | ဂ့ၩ /ɣɛ/ | ၯေဝ် /ɣɪ̀/ | ဂ့ၤ /ɣɛ/ | ကောင်း /káuɴ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | — /—/ | ṭha /tɾʰa/ |
| Neu | ၥၫ့ /θaɴ/ | သင့် /θâɴ/ | သီ /θɔ/ | အသစ် /ʔəθaɪʔ/ | གསར་པ /saːpa/ | — | thar /tʰar/ |
| Rot | ဂီၩ /ɣi/ | ဂီ /ɣɔ̀/ | ဂီၤ /ɣɔ/ | နီ /nèɪɴ/ | དམར་པོ /maː po/ | ni /ni/ | sen /sen/ |
| Weiß | ဝါ /wa/ | အွာ /ʔwà/ | ဝါ /wa/ | ဖြူ /pʰju/ | དཀར་པོ /kaː po/ | — /—/ | vâr /var/ |
| Schwarz | ၥၧၫ့ /θə/ | သိုင့် /θə̂ɴ/ | သူ /θu/ | မည်း /mé/ | ནག་པོ /nako/ | — | dum /dum/ |
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite