Mapuzugun
Mapuche
araucana (isolate or small family)
El mapudungun (lengua de los mapuches) es la lengua del pueblo mapuche en el sur de Chile y Argentina. Su parentesco es incierto: a veces se clasifica dentro del penutí, a veces se considera lengua aislada. Se caracteriza por el alfabeto ragileo, que refleja la identidad mapuche.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en mapuche
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: araucana (isolate or small family)
| Significado | Mapuche | Ngäbere | Quechua ayacuchano | Aimara | Chol | Shipibo-conibo | Quechua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | ko /ko/ | ñö /ɲɤ/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | jaʼ /haʔ/ | jene /hɨnɨ/ | yaku /jaku/ |
| Fuego | kütral /kɨʈʂal/ | ñukwä /ɲukwɔ/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kʼajk /kʼahk/ | chii /tʃiː/ | nina /nina/ |
| Sol | antü /antɨ/ | ñänä /ɲɔnɔ/ | inti /inti/ | inti /inti/ | kʼiñ /kʼiɲ/ | bari /baɾi/ | inti /inti/ |
| Luna | küyen /kɨjen/ | só /só/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | uw /uw/ | oxe /oʂɨ/ | killa /kiʎa/ |
| Estrella | wangülen /waŋɨlen/ | muke /muke/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | warawara /waɾawaɾa/ | ekʼ /ʔekʼ/ | wishti /wiʃtĩ/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ |
| Noche | pun /pun/ | deo /ðeo/ | tuta /tuta/ | aruma /aruma/ | akʼälel /akʼɨlel/ | yame /jamɨ/ | tuta /tuta/ |
| Lluvia | mawün /mawɨn̪/ | ñü /ɲɨ/ | para /ˈpaɾa/ | jallu /ˈxaʎu/ | jaʼal /haʔal/ | oi /oi/ | para /ˈpaɾa/ |
| Nieve | pire /piɾe/ | — | rasu /ɾasu/ | khunu /kʰunu/ | — | — | ritʼi /ɾitʼi/ |
| Viento | kürüf /kɨɾɨf/ | müre /mɨɾe/ | wayra /ˈwajɾa/ | thaya /ˈtʰaja/ | ikʼ /ikʼ/ | niwe /niwɨ/ | wayra /ˈwajɾa/ |
| Tierra | mapu /mapu/ | dobo /dobo/ | allpa /aʎpa/ | uraqi /uɾaqi/ | lum /lum/ | mai /mai/ | allpa /aʎpa/ |
| Piedra | kura /kuɾa/ | jä /hɔ/ | rumi /ˈɾumi/ | qala /ˈqala/ | xajlel /ʃahlel/ | makan /makan/ | rumi /ˈɾumi/ |
| Montaña | mawiza /mawiða/ | ngitio /ŋitio/ | urqu /uɾqu/ | qullu /quʎu/ | wits /wits/ | manan /manan/ | urqu /ˈuɾqu/ |
| Mar | lafken /lafken/ | — | lamar qucha /lamaɾ qutʃa/ | lamara /lamara/ | ñajb /ɲahɓ/ | aniparo /anipaɾo/ | mama qucha /mama ˈqutʃa/ |
| Madre | ñuke /ɲuke/ | meye /meje/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ñaʼ /ɲaʔ/ | tita /tita/ | mama /mama/ |
| Padre | chaw /tʃaw/ | rün /rɨn/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tat /tat/ | papa /papa/ | tayta /tajta/ |
| Hija | ñawe /ɲawe/ | ngänkän /ŋæŋkæn/ | ususi /uˈsusi/ | phucha /pʰutʃa/ | ixikʼal /iʃikʼal/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | ususi /uˈsusi/ |
| Yo | iñche /iɲtʃe/ | ti /ti/ | ñuqa /ˈɲuqa/ | naya /naja/ | joñoñ /hoɲoɲ/ | ea /ea/ | ñuqa /ˈɲuqa/ |
| Tú | eymi /ejmi/ | mä /mɔ/ | qam /qam/ | juma /xuma/ | jatyet /hatʲet/ | mia /mia/ | qam /qam/ |
| Nosotros | iñchiñ /iɲtʃiɲ/ | nun /nun/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ | joñonla / joñon lojon /hoɲonla / hoɲon lohon/ | noa /noa/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ |
| Nombre | üy /ɨj/ | kä /kɔ/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | jane /hanɨ/ | suti /ˈsuti/ |
| Persona | che /tʃe/ | ni /ni/ | runa /ɾuna/ | jaqi /xaqi/ | kixtyañu /kiʃtʲaɲu/ | joni /honi/ | runa /ˈɾuna/ |
| Cabeza | longko /loŋko/ | dokwä /dokwɔ/ | uma /uma/ | pʼiqi /pʼiqi/ | jol /hol/ | mapo /mapo/ | uma /ˈuma/ |
| Ojo | nge /ŋe/ | okwä /okwɔ/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | wut /wut/ | bero /bɨɾo/ | ñawi /ɲawi/ |
| Oreja | pilun /pilun/ | olo /olo/ | rinri /ɾinɾi/ | jinchu /xintʃu/ | chikin /tʃikin/ | pabíki /pabiki/ | rinri /ɾinɾi/ |
| Nariz | yu /ju/ | — | sinqa /ˈsinqa/ | nasa /ˈnasa/ | niʼ /niʔ/ | rekin /ɾɨkin/ | sinqa /ˈsinqa/ |
| Boca | wün /wɨn/ | kada /kada/ | simi /simi/ | laka /ˈlaka/ | tiʼ /tiʔ/ | kexa /kɨʂa/ | simi /ˈsimi/ |
| Diente | foro /foɾo/ | tu /tu/ | kiru /kiɾu/ | lakʼa /lakʼa/ | ej /eh/ | xeta /ʂɨta/ | kiru /kiɾu/ |
| Lengua | kewün /kewɨn/ | tidrö /tiðɾø/ | qallu /qaʎu/ | laxra /laχra/ | äkʼ /ɨkʼ/ | jana /hana/ | qallu /qaʎu/ |
| Mano | kuwü /kuwɨ/ | kise /kise/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | kʼäb /kʼɨɓ/ | meken /mɨkɨn/ | maki /maki/ |
| Pie | ṉamuṉ /n̪amun̪/ | ngoto /ŋoto/ | chaki /tʃaki/ | kayu /kaju/ | ok /ok/ | tae /taɨ/ | chaki /tʃaki/ |
| Corazón | piwke /piwke/ | brukwä /bɾukwɔ/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | joínti /hointi/ | sunqu /suŋqu/ |
| Hueso | foro /foɾo/ | krö /kɾø/ | tullu /tuʎu/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ | bäk /ɓɨk/ | xao /ʂao/ | tullu /tuʎu/ |
| Sangre | mollfüñ /moʎfɨɲ/ | därie /ðɐɾie/ | yawar /jawaɾ/ | wila /wila/ | chʼichʼ /tʃʼitʃʼ/ | jimi /himi/ | yawar /jawaɾ/ |
| Amor | poyen /pojen/ | tare /taɾe/ | kuyay /kujaj/ | munasiña /munasiɲa/ | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | noi /noi/ | munay /munaj/ |
| Árbol | aliwen /aliwen/ | krätä /kɾɨtɨ/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | teʼ /teʔ/ | jiwi /hiwi/ | sacha /satʃa/ |
| Perro | trewa /ʈʂewa/ | nukro /nukɾo/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | ochiti /otʃiti/ | allqu /aʎqu/ |
| Gato | narki /naɾki/ | mishi /miʃi/ | michi /mitʃi/ | phisi /pʰisi/ | mis /mis/ | mishito /miʃito/ | misi /misi/ |
| Pez | challwa /tʃaʎwa/ | gwa /ɡwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | challwa /tʃaʎwa/ | chäy /tʃɨj/ | yapa /japa/ | challwa /tʃaʎwa/ |
| Pájaro | üñüm /ɨɲɨm/ | nukwä /nukwɔ/ | pisqu /pisqu/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ | mut /mut/ | isa /isa/ | pisqu /pisqu/ |
| Mariposa | llampüzkeñ /ʎampɨðkeɲ/ | malan /malan/ | pillpintu /piʎpintu/ | pilpintu /pilpintu/ | pejpem /pehpem/ | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | pillpintu /piʎpintu/ |
| Huevo | kuram /kuɾam/ | kwi mrüke /kwi mɾɨke/ | runtu /ɾuntu/ | kʼawna /kʼawna/ | tumut /tumut/ | bachi /batʃi/ | runtu /ˈɾuntu/ |
| Oso | oso /oso/ | oso /oso/ | ukumari /ukumaɾi/ | jukumari /xukumaɾi/ | oso /oso/ | oso /oso/ | ukumari /ukumaɾi/ |
| Caballo | kawellu /kaweʎu/ | mdä /mdæ/ | kaballu /kabaʎu/ | kawallu /kawaʎu/ | kawayuʼ /kawajuʔ/ | kabayo /kabajo/ | kawallu /kaˈwaʎu/ |
| Casa | ruka /ɾuka/ | ju /hu/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | otyot /otjot/ | xobo /ʂobo/ | wasi /wasi/ |
| Leche | lichi /litʃi/ | kian /kian/ | lichi /litʃi/ | millkʼi /miʎkʼi/ | chuʼ /tʃuʔ/ | xoma /ʂoma/ | lichi /ˈlitʃi/ |
| Miel | müski /mɨski/ | munkö /munkø/ | miski /miski/ | miskʼi /miskʼi/ | chab /tʃaɓ/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | miskʼi /miskʼi/ |
| Sal | chazi /tʃaði/ | mren /mɾen/ | kachi /ˈkatʃi/ | jayu /ˈxaju/ | atsʼam /atsʼam/ | tashi /taʃi/ | kachi /ˈkatʃi/ |
| Vino | pulku /pulku/ | uba döi /uba døi/ | vino /ˈbino/ | vino /vino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ |
| Arroz | aro /aɾo/ | aro /aɾo/ | arus /ˈaɾus/ | arusa /aɾusa/ | arus /aɾus/ | aros /aɾos/ | arus /ˈaɾus/ |
| Hierro | pañilwe /paɲilwe/ | jiero /hieɾo/ | fierro /ˈfjeɾo/ | qillaya /qiʎaja/ | — | yami /jami/ | qʼillay /ˈqʼiʎaj/ |
| Rueda | chüngküll /tʃɨŋkɨʎ/ | — | rueda /ˈɾweda/ | rueda /ɾweda/ | — | karotae /kaɾotaɨ/ | rueda /ɾweda/ |
| Seda | seza /seða/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /ˈseda/ |
| Libro | chillka /tʃiʎka/ | tärä /tæɾæ/ | libru /libɾu/ | panka /panka/ | juñ /huɲ/ | kirika /kiɾika/ | liwru /ˈliwɾu/ |
| Comer | in /in/ | mrö /mrø/ | mikuy /mikuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | kʼux /kʼuʃ/ | piti /piti/ | mikhuy /mikʰuj/ |
| Beber | pütun /pɨtun/ | ñögö /ɲøɡø/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | uchʼ /utʃʼ/ | xeati /ʂɨati/ | upyay /upjaj/ |
| Dormir | umawtun /umawtun/ | kibien /kibien/ | puñuy /puˈɲuj/ | ikiña /iˈkiɲa/ | wäyel /wɨjel/ | oxa /oʂa/ | puñuy /puˈɲuj/ |
| Uno | kiñe /kiɲe/ | krati /kɾati/ | huk /huk/ | maya /maja/ | jun /hun/ | westíora /wɨstioɾa/ | huk /huk/ |
| Dos | epu /epu/ | krobu /kɾobu/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | chaʼ /tʃaʔ/ | rabé /ɾabɨ/ | iskay /ˈiskaj/ |
| Tres | küla /kɨla/ | komä /komæ/ | kimsa /kimsa/ | kimsa /kimsa/ | uxpʼejl /uʃpʼehl/ | kimisha /kimiʃa/ | kimsa /kimsa/ |
| Cuatro | meli /meli/ | kobogä /koboɡæ/ | tawa /tawa/ | pusi /pusi/ | chämpʼejl /tʃɨmpʼehl/ | chosko /tʃosko/ | tawa /tawa/ |
| Cinco | kechu /ketʃu/ | korige /koɾiɡe/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | phisqa /ˈpʰisqa/ | joʼ /hoʔ/ | pichika /pitʃika/ | pichqa /ˈpitʃqa/ |
| Cien | pataka /pataka/ | gre ketarike /ɡɾe ketaɾike/ | pachak /patʃak/ | pataka /pataka/ | joʼkʼal /hoʔkʼal/ | pacha /patʃa/ | pachak /ˈpatʃak/ |
| Hola | mari mari /maɾi maɾi/ | käre /kɨɾe/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kabʼ /kaɓ/ | jakon raoma /hakon raoma/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ |
| Gracias | chaltu /tʃaltu/ | kuin /kuin/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | wokolix awälä /wokoliʃ awɨlɨ/ | irake /iɾake/ | sulpayki /sulpajki/ |
| Bueno | küme /kɨme/ | kuin /kuin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | utsʼat /utsʼat/ | jakon /hakon/ | allin /aʎin/ |
| Nuevo | we /we/ | btin /btin/ | musuq /musuq/ | machaqa /matʃaqa/ | tsijib /tsihiɓ/ | bena /bɨna/ | musuq /ˈmusuq/ |
| Rojo | kelü /kelɨ/ | tain /tain/ | puka /puka/ | wila /wila/ | chächäk /tʃɨtʃɨk/ | joshin /hoʃin/ | puka /puka/ |
| Blanco | liq /lɨɣ/ | ngwen /ŋʷen/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ | säsäk /sɨsɨk/ | joxo /hoʂo/ | yuraq /ˈjuɾaq/ |
| Negro | kurü /kuɾɨ/ | drüne /dɾɨne/ | yana /jana/ | chʼiyara /tʃʼijara/ | iʼikʼ /iʔikʼ/ | wiso /wiso/ | yana /jana/ |
| Verde | karü /kaɾɨ/ | rerebare /ɾeɾebaɾe/ | qumir /qumiɾ/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ | yäjyäx /jɨhjɨʃ/ | yãkõ /jãkõ/ | qʼomer /qʼomeɾ/ |
| Azul | kallfü /kaʎfɨ/ | blure /bluɾe/ | anqas /aŋqas/ | larama /laɾama/ | yäjyäx /jɨhjɨʃ/ | yãkõ /jãkõ/ | anqas /aŋqas/ |
| Computadora | komputadora /komputaðoɾa/ | computadora /komputadoɾa/ | computadora /komputaˈdoɾa/ | atamiri /atamiɾi/ | computadora /komputadoɾa/ | — | antañiqiq /antaɲiqiq/ |
| Té | te /te/ | té /te/ | tiy /tij/ | — | té /te/ | — | tiy /tij/ |
| Café | kafe /kafe/ | café /kafe/ | — | café /kafe/ | kajpe /kahpe/ | — | kaphiy /kapʰij/ |
| Azúcar | asukura /asukuɾa/ | azúcar /asukaɾ/ | asukar /aˈsukaɾ/ | azúcar /asukar/ | asukal /asukal/ | asokaro /asokaɾo/ | asukar /aˈsukaɾ/ |
| 99 | aylla mari aylla /ajʎa maɾi ajʎa/ | gre ketabkä bti krä jätäbti krä ökän /ɡɾe ketabkæ bti kɾæ hætæbti kɾæ ɤkæn/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | llätunka tunka llätunkani /ʎaːtunka tunka ʎaːtunkani/ | — | iskon chonka iskon /iskon tʃonka iskon/ | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ |
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap