Wayuunaiki

Wayuu

arahuaca (septentrional)

Clasificaciónarahuaca (septentrional) Hablantes~400K EscrituraLatino PaísesColombia, Venezuela Lengua oficialVenezuela (reconocido indígena) Vitalidadno amenazada ISO 639-3guc

El wayúu (wayuunaiki) es la mayor lengua indígena del norte de Colombia y Venezuela, con área materna en la península de la Guajira. Los wayúus son un pueblo pastoril matrilineal con fuerte continuidad cultural y lingüística.

Dónde se habla

Ponte este idioma Elige las palabras que quieras: se estampan con la misma tipografía del mapa. Camiseta con palabras en wayuu →

87 palabras esenciales en wayuu

Agua

wuin

wuin

Fuego

siki

siki

Sol

kaʼi

kaʔi

Luna

kashi

kaʃi

Estrella

jolotsü

holotsɨ

Noche

aiʼpaʼa

aiʔpaʔa

Lluvia

huya

huja

Viento

houtai

houtai

Tierra

mmoo-ľuʼu

mmoo-ľuʔu

Piedra

ipa

ipa

Montaña

uuchi

uːtʃi

Mar

palaa

palaː

Madre

ei

ei

Padre

ashi

aʃi

Hija

achon

atʃon

Yo

taya

taja

Tú

pia

pia

Nosotros

waya

waja

Nombre

anülia

anɨlia

Persona

wayuu

wajuː

Cabeza

ekii

ekiː

Ojo

oʼu

oʔu

Oreja

ta-čeʼe

ta-tʃeʔe

Nariz

eʼichi

eʔitʃi

Boca

aaniikii

aːniːkiː

Diente

ai

ai

Lengua

ayee

ajeː

Mano

ajapü

axapɨ

Pie

ooʼui

oːʔui

Corazón

aaʼin

aːʔin

Hueso

ipü

ipɨ

Sangre

isha

iʃaː

Caca

achaʼa

atʃaʔa

Amor

alasüin

alasɨin

Árbol

wunuʼu

wunuʔu

Perro

erü

eɾɨː

Gato

misho

miʃo

Pez

jime

hime

Pájaro

wuchii

wutʃiː

Mariposa

julirü

huliɾɨ

Huevo

ashuku

aʃuku

Oso

jeesü

heːsɨ

Caballo

ama

ama

Casa

miichi

miːtʃi

Leche

leechi

leːtʃi

Miel

mapa

mapa

Sal

ichii

itʃiː

Vino

wiino

ˈwiːno

Arroz

roo

roː

Chocolate

chocolate

Hierro

kachueera

katʃueːra

Rueda

—

—

Seda

seera

seːra

Libro

karaloukta

karaloukta

Comer

ekaa

ekaː

Beber

asaa

asaː

Dormir

atunkaa

atuŋkaː

Uno

wanee

waneː

Dos

piama

piama

Tres

apünüin

apɨnɨin

Cuatro

pienchi

pieɲtʃi

Cinco

jaʼrai

haʔrai

Cien

poloo shikii

poloː ʃikiː

Hola

jamaya

xamaja

Gracias

talé

tale

Bueno

anasü

anasɨ

Nuevo

jeketü

heketɨ

Rojo

ishoʼusü

iʃoˈʔusɨ

Blanco

kasuusü

kasuːsɨ

Negro

mütsiiasü

mɨtsiːasɨ

Verde

wüitüsü

wɨitɨsɨ

Azul

wüitüsü

wɨitɨsɨ

Computadora

komputatoora

komputatoːra

Wifi

Wai-Pai

waipai

Té

té

te

Café

kepein

kepein

Azúcar

suukala

suːkala

Naranja

raranja

Arroba (@)

aroowa

aroːwa

Fuentes

Palabras comparadas

Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: arahuaca (septentrional)

Significado WayuuGarífunaCholMamMaya yucatecoOromoJaqaru
Agua wuin /wuin/ huya /huja/ jaʼ /haʔ/ aʼ /aʔ/ jaʼ /haʔ/ bishaan /biʃaːn/ uma /uma/
Fuego siki /siki/ watu /watu/ kʼajk /kʼahk/ qʼaqʼ /qʼaqʼ/ kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ ibidda /ibidːa/ nina /nina/
Sol kaʼi /kaʔi/ weyu /weju/ kʼiñ /kʼiɲ/ qʼij /qʼih/ kʼiin /kʼiːn/ aduu /aduː/ inti /inti/
Luna kashi /kaʃi/ hati /hati/ uw /uw/ xjaw /ʃaw/ uj /uh/ jiʼa /dʒiʔa/ paxshi /paχʃi/
Estrella jolotsü /holotsɨ/ waruguma /waɾuɡuma/ ekʼ /ʔekʼ/ cheʼw /tʃeʔw/ eekʼ /eːkʼ/ urjii /urdʒiː/ waraxa /waɾaχa/
Noche aiʼpaʼa /aiʔpaʔa/ gañau /ɡaɲau/ akʼälel /akʼɨlel/ qonikʼen /qonikʼən/ áakʼabʼ /aːkʼaɓ/ halkan /halkan/ aruma /aruma/
Lluvia huya /huja/ gunubu /ɡunubu/ jaʼal /haʔal/ jbʼal /ʃɓal/ cháak /tʃáːk/ bokkaa /ˈbokːaː/ jallu /haʎu/
Viento houtai /houtai/ garabali /ɡarabali/ ikʼ /ikʼ/ kyqʼiqʼ /kʲqʼiqʼ/ iikʼ /iːkʼ/ bubbee /ˈbubːeː/ wawya /wawja/
Página 1/10

Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.

Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap