Lubukusu
בוקוסו
ניז'ר-קונגו
בוקוסו (לובוקוסו) היא שפה בנטו מאשכול הלוהיה (Glottolog JE31c), המדוברת בפי כ-750,000 עד 1.4 מיליון אנשים במחוזות בונגומה וטרנס-נזואיה שבמערב קניה. קהילת הבוקוסו היא הגדולה מבין כ-17 תת-הקבוצות של הלוהיה, והיא נבדלת באמצעות טקסי מילה (sikhebo), מסורות לוחמים, ומיתולוגיית הר אלגון המשותפת עם שפת האחות מסאבה (myx) מעבר לגבול אוגנדה. מבחינה לשונית, הבוקוסו שומרת על תכונות בנטו שמרניות (15–18 מחלקות שם עצם, מורפולוגיה פועלית מורכבת עם זמן-אספקט-מודוס, מערכת רגיסטר דו-טונאלית), ומוטוניי (2000) מספק את התיאור הלשוני המודרני המקיף ביותר. התנ"ך תורגם לבוקוסו בשנות ה-60 של המאה ה-20, וקיימת פעילות הוצאה לאור קהילתית ערה של סיפורי עם ופתגמים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בבוקוסו
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: ניז'ר-קונגו
| משמעות | בוקוסו | מסאבה | לוהיה | סוגה | ניאנקולה | צ'יגה | קירונדי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kameechi /kameːtʃi/ | kamaatsi /kamaːtsi/ | amatsi /amatsi/ | amaadhi /amaːd̪i/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amazi /amaːzi/ |
| אש | kumulilo /kumulilo/ | kamulilo /kamulilo/ | omuliro /omuliro/ | omuliro /omuliro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| שמש | enyanga /eɲaŋɡa/ | suuba /suːba/ | liuba /liuba/ | endhuba /end̪uba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | izuba /izuba/ |
| ירח | kumwesi /kumwesi/ | umweesi /umweːsi/ | omwesi /omwesi/ | omwezi /omwezi/ | okwezi /okwezi/ | okwezi /okwezi/ | ukwezi /ukwezi/ |
| כוכב | eng'enieesi /eŋeɲeːsi/ | kumunyeenye /kumuɲeːɲe/ | engʼiningʼini /eŋiniŋini/ | emuunienie /emuːɲeɲe/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ |
| לילה | siilo /siːlo/ | busilo /busilo/ | eshilo /eʃilo/ | obwire /obwire/ | ekiro /ekiro/ | ekiro /etʃiro/ | ijoro /iʒoro/ |
| גשם | efula /efula/ | ifula /ifula/ | efula /eˈfula/ | enkuba /eŋkuba/ | enjura /enˈdʒura/ | enjura /eɲɟura/ | imvura /imˈvura/ |
| שלג | ebarafu /ebarafu/ | — | itsaluchi /itsalutʃi/ | — | — | — | shelegi /ʃeleɡi/ |
| רוח | embeo /embeo/ | imbewo /imbewo/ | omuyeka /omujeka/ | empewo /empewo/ | omuyaga /omujaɡa/ | omuyaga /omujaɡa/ | umuyaga /umujaɣa/ |
| אדמה | liloba /liloba/ | liloba /liloba/ | liloba /liloba/ | eitaka /eitaka/ | eitaka /eitaka/ | eitaka /eitaka/ | ubutaka /uɓutaka/ |
| אבן | libaale /liβaːle/ | libaale /libaːle/ | lichina /litʃina/ | eibaale /eibaːle/ | eibaare /eiˈbaːre/ | eibaare /eiˈbaːre/ | ibuye /iˈɓuje/ |
| הר | sikulu /sikulu/ | lukiingi /lukiːŋɡi/ | eshikulu /eʃikulu/ | olusozi /olusozi/ | orushozi /oruʃozi/ | omusozi /omusozi/ | umusozi /umusozi/ |
| ים | enyanja /eɲandʒa/ | inyaantsa /iɲaːntsa/ | inyanza /iɲanza/ | enhandha /eɲand̪a/ | enyanja /eɲaɲdʒa/ | enyanja /eɲaɲdʒa/ | inyanja /iɲaːndʒa/ |
| אמא | maayi /maːji/ | mayi /maji/ | mayi /maji/ | maama /maːma/ | maawe /maːwe/ | nyina /ɲina/ | mama /maːma/ |
| אבא | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | lata /lata/ | tata /tata/ | ishe /iʃe/ | data /data/ |
| בת | omukhaana /omuxaːna/ | umukhaana /umuxaːna/ | omukhaana /omuxaːna/ | omughala /omuɣala/ | omuhara /omuhara/ | omuhara /omuhara/ | umukobwa /umukobwa/ |
| אני | ese /ese/ | ise /ise/ | ese /ese/ | nze /nze/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | jewe /ʒewe/ |
| אתה | ewe /ewe/ | iwe /iwe/ | ewe /ewe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | wewe /wewe/ |
| אנחנו | efwe /efwe/ | ifwe /ifwe/ | efwe /efwe/ | iffe /ifːe/ | itwe /itwe/ | itwe /itwe/ | twebwe /twebwe/ |
| שם | lisina /lisina/ | lisiina /lisiːna/ | elira /elira/ | eriina /eriːna/ | eiziina /eiziːna/ | eiziina /eiziːna/ | izina /izina/ |
| אדם | omundu /omundu/ | umundu /umundu/ | omundu /omundu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | omuntu /omuntu/ | umuntu /umuntu/ |
| ראש | kumurwe /kumurwe/ | kumurwe /kumurwe/ | omurwe /omurwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | omutwe /omutwe/ | umutwe /umutwe/ |
| עין | emoni /emoni/ | liiso /liːso/ | liiso /liːso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ | eriisho /eriːʃo/ | ijisho /iʒiʃo/ |
| אוזן | liiru /liːru/ | khukhuru /kʰukʰuru/ | eshirwi /eʃirwi/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | okutu /okutu/ | ugutwi /uɣutwi/ |
| אף | lyolu /ljolu/ | lilyoolu /liʎoːlu/ | amolu /amolu/ | enhindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | enyindo /eɲindo/ | izuru /iˈzuɾu/ |
| פה | kumunwa /kumunwa/ | kumunwa /kumunwa/ | omunwa /omunwa/ | omunwa /omunwa/ | akanwa /akanwa/ | akanwa /akanwa/ | umunwa /umunwa/ |
| שן | liino /liːno/ | liino /liːno/ | lino /lino/ | erino /erino/ | eriino /eriːno/ | eriino /eriːno/ | iryinyo /irjiɲo/ |
| לשון | lulimi /lulimi/ | lulimi /lulimi/ | olulimi /olulimi/ | olulimi /olulimi/ | orurimi /orurimi/ | orurimi /orurimi/ | ururimi /ururimi/ |
| יד | kumukhono /kumuxono/ | kumukhono /kumukʰono/ | omukhono /omukʰono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ikiganza /ikiɡanza/ |
| כף רגל | sikele /sikele/ | shikyele /ʃikjele/ | eshilenje /eʃilendʒe/ | ekigere /ekiɡere/ | ekigyere /ekiɡjere/ | ekigyere /ekiɡjere/ | ikirenge /ikirenɡe/ |
| לב | kumwoyo /kumwojo/ | umwoyo /umwojo/ | omwoyo /omwojo/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| עצם | sikuumba /sikuːmba/ | kumba /kumba/ | eshikumba /eʃikumba/ | eigumba /eiɡumba/ | eigufa /eiɡufa/ | eigufa /eiɡufa/ | igufa /iɡufa/ |
| דם | kamafuki /kamafuki/ | kamafuki /kamafuki/ | amasayi /amasaji/ | omusaayi /omusaːji/ | eshagama /eʃaɡama/ | eshagama /eʃaɡama/ | amaraso /amaraso/ |
| אהבה | khusiima /xusiːma/ | khusima /kʰusima/ | obuyanzi /obujanzi/ | kugonza /kuɡonza/ | rukundo /rukundo/ | kukunda /kukunda/ | urukundo /uɾukundo/ |
| עץ | kumusaala /kumusaːla/ | kumusaala /kumusaːla/ | omusala /omusala/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | igiti /iɡiti/ |
| כלב | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| חתול | enyawu /eɲawu/ | paka /paka/ | lipusi /lipusi/ | pusi /pusi/ | enjangu /endʒaŋɡu/ | kapa /kapa/ | akayabu /akajabu/ |
| דג | eng'eeni /eŋeːni/ | enyeni /eɲeni/ | inyeni /iɲeni/ | ekyenhandha /etʃeɲand̪a/ | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | eky'enyanja /etʃeɲaɲdʒa/ | ifi /ifi/ |
| ציפור | enyuni /eɲuni/ | khanywinywi /kʰaɲwiɲwi/ | linyonyi /liɲoɲi/ | enhonhi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | enyonyi /eɲoɲi/ | inyoni /iˈɲoni/ |
| ביצה | liiki /liːki/ | liiki /liːki/ | liki /liki/ | eggi /eɡːi/ | eihuri /eihuri/ | eihuri /eihuri/ | igi /iɡi/ |
| סוס | efarasi /efarasi/ | ifarasi /ifarasi/ | ifarasi /ifarasi/ | embalaasi /embalaːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | embaraasi /embaraːsi/ | ifarashi /ifaraʃi/ |
| בית | enju /endʒu/ | nzu /nzu/ | enzu /enzu/ | endhu /end̪u/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | inzu /inzu/ |
| חלב | kamabeele /kamaβeːle/ | kamabeele /kamabeːle/ | amabeere /amabeːre/ | amata /amata/ | amate /amate/ | amate /amate/ | amata /amata/ |
| דבש | buukhi /buːxi/ | bubuukhi /bubuːkʰi/ | obushi /obuʃi/ | omudheenene /omud̪eːnene/ | obwoki /obwoki/ | obwuuki /obwuːtʃi/ | ubuki /ubuki/ |
| מלח | kumuunyu /kumuːɲu/ | kyumbi /kjumbi/ | omunyu /omuɲu/ | omuunhu /omuːɲu/ | omwonyo /omwoɲo/ | omwonyo /omwoɲo/ | umunyu /umuɲu/ |
| יין | endali /endali/ | iviini /iviːni/ | idivai /idivai/ | omwenge gw'emizabbibu /omweŋɡe ɡwemizabːibu/ | viino /viːno/ | viino /viːno/ | umuvinyu /umuviɲu/ |
| ברזל | sichuuma /sitʃuːma/ | sikyuma /sikjuma/ | eshibia /eʃibia/ | ekyuma /ekjuma/ | ekyoma /eˈkjoma/ | obutare /obutare/ | icuma /iˈtʃuma/ |
| גלגל | engara /eŋɡara/ | kumukuwu /kumukuwu/ | omukurutumu /omukurutumu/ | enkede /eŋkede/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | enyamuziga /eɲamuziɡa/ | ipine /ipine/ |
| ספר | sitabu /sitabu/ | shitabo /ʃitabo/ | eshitabu /eʃitabu/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabo /ekitabo/ | ekitabo /etʃitabo/ | igitabo /iɡitabo/ |
| לאכול | khulya /xulja/ | khulya /kʰuʎa/ | khulia /kʰulia/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kurya /kurja/ | kurya /kuɾja/ |
| לשתות | khunywa /xuɲwa/ | khunywa /kʰuɲwa/ | khunywa /kʰuɲwa/ | kunhwa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| לישון | khukona /xukona/ | khukona /kʰukona/ | khukona /kʰukona/ | kutenduka /kutenduka/ | kubyama /kubjama/ | kubyama /kubjama/ | gusinzira /ɡusinzira/ |
| אחד | ndala /ndala/ | mulala /mulala/ | ndala /ndala/ | ndala /ndala/ | emwe /emwe/ | rumwe /rumwe/ | rimwe /ɾimwe/ |
| שתיים | babili /βaβili/ | babili /βaβili/ | tsibili /tsibili/ | ibiri /ibiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | kabiri /kabiri/ |
| שלוש | bataru /βataru/ | bisatu /bisatu/ | tsitaru /tsitaru/ | isatu /isatu/ | ishatu /iʃatu/ | ishatu /iʃatu/ | gatatu /ɡatatu/ |
| ארבע | bane /βane/ | tsine /tsine/ | tsine /tsine/ | ina /ina/ | eina /eina/ | ina /ina/ | kane /kane/ |
| חמש | baraano /βaraːno/ | tsirano /tsirano/ | tsirano /tsirano/ | itaanu /iˈtaːnu/ | itaano /itaːno/ | itaano /itaːno/ | gatanu /ɡataːnu/ |
| מאה | miya /mija/ | sitondo /sitondo/ | emia /emia/ | kikumi /kikumi/ | igana /iɡana/ | igana /iɡana/ | ijana /iʒana/ |
| שלום | mulembe /mulembe/ | mulembe /mulembe/ | mulembe /mulembe/ | mwaakire /mwaːkire/ | agandi /aɡandi/ | oraire /oraire/ | amahoro /amahoɾo/ |
| תודה | orio /orio/ | ole nise /ole nise/ | orio /orio/ | weebale /weːbale/ | webare /webare/ | webare /webare/ | murakoze /muɾakoze/ |
| טוב | kalayi /kalaji/ | kalayi /kalaji/ | malayi /malaji/ | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | nziza /nziza/ |
| חדש | embia /embia/ | imbya /imbja/ | eshiyia /eʃijia/ | iyaka /ijaka/ | ekisya /ekisja/ | ekisya /etʃisja/ | nshasha /nʃaʃa/ |
| אדום | besemu /βesemu/ | kumafu /kumafu/ | kumafu /kumafu/ | myufu /mjufu/ | kutukura /kutukura/ | kutukura /kutukura/ | gutukura /ɡutukura/ |
| לבן | waanga /waːŋɡa/ | iwanga /iwaŋɡa/ | eshilafu /eʃilafu/ | ndheru /nd̪eru/ | kwera /kwera/ | kwera /kwera/ | umweru /umweru/ |
| שחור | mali /mali/ | imali /imali/ | eshimali /eʃimali/ | ndhirugavu /nd̪iruɡavu/ | kwiragura /kwiraɡura/ | kwiragura /kwiraɡura/ | umukara /umukara/ |
| 99 | kamakhumi tisa na tisa /kamaxumi tisa na tisa/ | kamakhumi syeenda na syeenda /kamakʰumi sjeːnda na sjeːnda/ | amakhumi tisa na tisa /amaxumi tisa na tisa/ | kyenda na mwenda /kjenda na mwenda/ | makumi mwenda na mwenda /makumi mwenda na mwenda/ | makumi mwenda na mwenda /makumi mwenda na mwenda/ | mirongo icenda nʼicenda /miɾoŋɡo itʃenda nitʃenda/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap