Ao
או נאגה
סינו-טיבטית (שפות נאגה)
או נאגה (ISO 639-3: njo) היא שפה סינו-טיבטית המדוברת כשפה ראשונה בפי כ־260,000 איש, בעיקר במחוז מוקוקצ׳ונג שבנאגאלנד, צפון-מזרח הודו. צורותיה העיקריות הן צ׳ונגלי, צורת היוקרה המשמשת ברוב הספרות ובתקשורת בין כפרים, ומונגסן; בין הצורות הקטנות יותר נמצאת צ׳אנגקי. או היא שפה טונאלית וסדר המילים בה בעיקר SOV; מונגסן היא שפה אגלוטינטיבית מאוד, בעיקר בעלת סיומות, ובה מורפולוגיה פועלית ענפה ושלושה טונים לקסיקליים. כתיב המבוסס על האלפבית הלטיני, שהונהג בפעילות המיסיונרית במאה ה־19, התבסס לכתיבת צ׳ונגלי ובדרך כלל אינו מסמן טון. או משמשת בבתים, בכנסיות, בחינוך ובשידור, ויש בה גוף ניכר של ספרות מודפסת ודיגיטלית.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות באו נאגה
מקורות
- Marrison 1967, The Classification of the Naga Languages of North-East India (Chungli Ao), via lexibank/marrisonnaga; Ao Naga C.L. Bible (Bible Society of India), bible.com versions 1008/3663
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: סינו-טיבטית (שפות נאגה)
| משמעות | או נאגה | צאנגלה | פרוטו-סינו-טיבטית | מיזו | טנגכול נגה | הקה צ׳ין | אדי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | tzü /tsə/ | ri /ɾi/ | *ti(y) /ti(j)/ | tui /tui/ | ze /ze/ | ti /ti/ | ihi /ihi/ |
| אש | mi /mi/ | mi /mi/ | *mey /mey/ | mei /mei/ | mei /mei/ | mei /mei/ | emi /emi/ |
| שמש | anü /anə/ | ngam /ŋam/ | *nəy /nəy/ | ni /ni/ | nyithui /ɲitʰui/ | ni /ni/ | donyi /doɲi/ |
| ירח | ita /ita/ | lanyingam /laɲiŋam/ | *s-la /s-la/ | thla /tʰla/ | lai /lai/ | thla /tʰla/ | polo /polo/ |
| כוכב | petinü /petinə/ | karma /kaɾma/ | *s-kar /s-kar/ | arsi /arsi/ | sira /siraː/ | arfi /ʔarfi/ | takar /takar/ |
| לילה | aonung /aonuŋ/ | binang /binaŋ/ | *mun /mun/ | zan /zan/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | zan /zan/ | yoman /jomaŋ/ |
| גשם | tzünglu /tsəŋlu/ | ngamsu /ŋamsu/ | *r-wa /r-wa/ | ruah /ruaʔ/ | zingrot /ziŋrot/ | ruah /rua/ | pedong /pedoŋ/ |
| שלג | rürjep /ɹəɹtʃep/ | phom /pʰom/ | *s-pʷal /s-pʷal/ | vur /vur/ | horam /horam/ | hawhra /hawhra/ | tapam /tapam/ |
| רוח | mopung /mopuŋ/ | ridi /ɾidi/ | *qV-lij /qV-lij/ | thli /tʰli/ | masi /masi/ | thli /tʰli/ | asar /asar/ |
| אדמה | alima /alima/ | sa /sa/ | *m-l(e/ə)y /m-l(e/ə)j/ | lei /ˈlei̯/ | ngalei /ŋalei/ | vawlei /vawlei/ | among /amoŋ/ |
| אבן | lung /luŋ/ | lung /luŋ/ | *r-luŋ /r-luŋ/ | lung /luŋ/ | ngalung /ŋaluŋ/ | lung /luŋ/ | — |
| הר | tenem /tenem/ | riwu /ɾiwu/ | *s-gaŋ /s-ɡaŋ/ | tlâng /tlaŋ/ | kaphung /kapʰuŋ/ | tlang /tlaŋ/ | — |
| ים | tzüyim /tsəjim/ | jamtsho /dʑamtsʰo/ | — | tuipui /tuipui/ | ngayi /ŋaji/ | rili /rili/ | — |
| אמא | ama /ama/ | ama /ama/ | *ma /ma/ | nu /nu/ | ina /ina/ | nu /nu/ | ane /ane/ |
| אבא | apa /apa/ | apa /apa/ | *pa /pa/ | pa /pa/ | apa /apa/ | pa /pa/ | abu /abu/ |
| בת | jala /tʃala/ | zamin /zamin/ | — | fanu /fanu/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | fanu /fanu/ | ome /ome/ |
| אני | ni /ni/ | jang /dʑaŋ/ | *ŋa /ŋa/ | kei /kei/ | i /i/ | kei /kei/ | ngo /ŋo/ |
| אתה | na /na/ | nan /nan/ | *naŋ /naŋ/ | nang /naŋ/ | na /na/ | nang /naŋ/ | no /no/ |
| אנחנו | asenok / onok /asenok / onok/ | ai /ai/ | — /—/ | keini /keini/ | ithum /itʰum/ | kanmah /kanmaʔ/ | ngolu /ŋolu/ |
| שם | tenüng /tenəŋ/ | ming /miŋ/ | *r-miŋ /r-miŋ/ | hming /hmiŋ/ | amin /amin/ | min /min/ | amin /amin/ |
| אדם | nisung /nisuŋ/ | songo /soŋo/ | *r-mi(y)-n /r-mi(j)-n/ | mi /mi/ | — | mi /mi/ | tani /tani/ |
| ראש | tekolak /tekolak/ | sharang /ɕaɾaŋ/ | *m-gaw /m-gaw/ | lu /lu/ | kui /kui/ | lu /lu/ | dumpo /dumpo/ |
| עין | tenük /tenək/ | ming /miŋ/ | *s-mik /s-mik/ | mit /mit/ | mi /mi/ | mit /mit/ | amik /amik/ |
| אוזן | tenarong /tenaɹoŋ/ | na /na/ | *r-na /r̩na/ | beng /beŋ/ | khana /kʰana/ | hna /hna/ | nyarung /ɲaruŋ/ |
| אף | teni /teni/ | nawung /nawuŋ/ | *s-na /sna/ | hnar /hnar/ | natang /nataŋ/ | hnar /hnar/ | — |
| פה | tebang /tebaŋ/ | nowang /nowaŋ/ | *s-muːr /s-muːr/ | kâ /ka/ | khamor /kʰamor/ | kaa /kaː/ | nappa /nappa/ |
| שן | tepu /tepu/ | sha /ɕa/ | *s-wa /swa/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ha /ha/ | yipung /jipuŋ/ |
| לשון | temeli /temeli/ | le /le/ | *mlja /mlja/ | lei /lei/ | male /male/ | lei /lei/ | ayo /ajo/ |
| יד | teka /teka/ | gadang /ɡadaŋ/ | *lak /lak/ | kut /kut/ | pang /paŋ/ | kut /kut/ | ali /ali/ |
| כף רגל | tetsüng /tətsəŋ/ | bi /bi/ | *r-kaŋ /r-kaŋ/ | ke /ke/ | phei /pʰei/ | ke /ke/ | ale /ale/ |
| לב | temulungjang /temuluŋtʃaŋ/ | thinglom /tʰiŋlom/ | — /—/ | thinlung /tʰinluŋ/ | mokyaba /mokjaba/ | lung /luŋ/ | gangki /ɡaŋki/ |
| עצם | teret /teɹet/ | khang /kʰaŋ/ | *rus /rus/ | ruh /ruh/ | ara /ara/ | ruh /ruh/ | along /aloŋ/ |
| דם | azü /azəʔ/ | yi /ji/ | *s-hwəy-t /shwəjt/ | thisen /tʰiseːn/ | ashi /aʃi/ | thi /tʰî/ | ui /ui/ |
| קקי | sü /sə/ | khi /kʰi/ | *kləy /kləj/ | êk /ek/ | paai /paːi/ | ek /ʔek/ | — |
| אהבה | meim /meim/ | phangpe /pʰaŋpe/ | *m-dza-k /m-dza-k/ | hmangaih /hmaŋai/ | cha /tʃa/ | daw /daw/ | kanom /kanom/ |
| עץ | süngdong /səŋdoŋ/ | shing /ɕiŋ/ | *siŋ /siŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | leiyik /leijik/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | esing /esiŋ/ |
| כלב | azü /azə/ | khu /kʰu/ | *d-kʷəy /d-kʷəy/ | ui /ui/ | ui /ui/ | ui /ui/ | eki /eki/ |
| חתול | tannü /tannə/ | danyi /daɲi/ | — /—/ | zawhte /zɔʔte/ | mibu /mibu/ | minu /minu/ | mero /mero/ |
| דג | ango /aŋo/ | nga /ŋa/ | *ŋja /ŋja/ | sangha /saŋha/ | khai /kʰai/ | nga /ŋà/ | ngo /ŋo/ |
| ציפור | ozü /ozə/ | kha /kʰa/ | *bya /bja/ | sava /sava/ | vanao /vanao/ | vate /vaʔteʔ/ | pettang /pettaŋ/ |
| פרפר | shinü /ʃinə/ | phenphenma /pʰenpʰenma/ | — | phengphehlep /pʰeŋpʰehlep/ | konghang /koŋhaŋ/ | pelep /pelep/ | — |
| ביצה | entsü /entsə/ | gotham /ɡotʰam/ | *ʔu /ʔu/ | artui /artui/ | harra /harra/ | arti /ʔarti/ | — |
| דוב | shirem /ʃiɹem/ | omsha /omɕa/ | *d-wam /d-wam/ | savawm /savɔm/ | singom /siŋom/ | vom /vom/ | situm /situm/ |
| סוס | kor /koɹ/ | kurta /kuɾta/ | *s/m-raŋ /s/m-raŋ/ | sakawr /sakɔr/ | sigui /siɡui/ | rang /raŋ/ | — |
| בית | ki /ki/ | phai /pʰai/ | *k-yim /k-jim/ | in /in/ | shim /ʃim/ | inn /in/ | oekum /oekum/ |
| חלב | mamatzü /mamatsə/ | nu /nu/ | *s-nəw /s-nəw/ | hnute tui /hnute tui/ | seina /seinə/ | hnuk /hnuk/ | anyun /aɲun/ |
| דבש | mojitzü /motʃitsə/ | — | — | khuaizu /kʰuaizu/ | khuira /kʰuira/ | khuaihliti /kʰuaihliti/ | — |
| מלח | metsü /metsə/ | incha /intɕʰa/ | *g-rjum /g-rjum/ | chi /tʃi/ | machi /matʃi/ | ci /tsi/ | alo /alo/ |
| אורז | jang /tʃaŋ/ | — | *b-ras /b-ras/ | buh /buh/ | mawon /mawon/ | facang /fatsaŋ/ | — |
| ברזל | yin /jin/ | per /peɾ/ | *l-tsyak /l-tsjak/ | thîr /tʰiːr/ | mari /mari/ | thir /tʰir/ | — |
| משי | lota sü /lota sə/ | — | — | maimaw /maimɔ/ | kaprangku /kapraŋku/ | pu /pu/ | — |
| ספר | kaküt /kakət/ | pecha /petɕʰa/ | — | lehkhabu /leʔkʰabu/ | lairik /lairik/ | cauk /tsauk/ | kitab /kitab/ |
| לאכול | achi /atʃi/ | zale /zale/ | *dzya /dzja/ | ei /ei/ | ngui /ŋui/ | ei /ei/ | dod /dod/ |
| לשתות | ayong /ajoŋ/ | jame /dʑame/ | *s(y)awk /s(j)awk/ | in /in/ | rai /rai/ | din /din/ | tunam /tunam/ |
| לישון | ayip /ajip/ | yip /jip/ | *yip /jip/ | mut /mut/ | pi /pi/ | it /ʔit/ | — |
| אחד | ka /ka/ | thur /tʰuɾ/ | *tik /tik/ | pakhat /pakʰat/ | kha /kʰa/ | pakhat /pakʰat/ | ako /ako/ |
| שתיים | ana /ana/ | nyiktsing /ɲiktsiŋ/ | *g-nis /g-nis/ | pahnih /pahniʔ/ | khani /kʰani/ | pahnih /pahniʔ/ | anyi /aɲi/ |
| שלוש | asem /asem/ | sam /sam/ | *g-sum /ɡsum/ | pathum /patʰum/ | kathum /katʰum/ | pathum /patʰum/ | aum /aum/ |
| ארבע | pezü /pezə/ | pshi /pɕi/ | *b-ləy /bləj/ | pali /pali/ | mati /məti/ | pali /pali/ | api /api/ |
| חמש | pungu /puŋu/ | nga /ŋa/ | *l-ŋaʔ /lŋaʔ/ | panga /paŋa/ | phanga /pʰəŋa/ | panga /paŋa/ | ango /aŋo/ |
| מאה | noklang /noklaŋ/ | gya /ɡʲa/ | *r-gya /rɡja/ | za /za/ | shakha /ʃakʰə/ | za /za/ | — |
| שלום | alile /alile/ | kuzuzangpo /kuzuzaŋpo/ | — /—/ | chibai /tʃibai/ | hayau /hajau/ | na dam maw /na dam maw/ | nasi sukna /nasi sukna/ |
| תודה | ateu /ateu/ | kadrinche /kaɖintɕʰe/ | — /—/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ | ase /ase/ | ka lawm /ka lawm/ | nasi /nasi/ |
| טוב | tajung /tatʃuŋ/ | lekpu /lekpu/ | *l(j)ak /l(j)ak/ | ṭha /tɾʰa/ | kahei /kahei/ | ṭha /ʈʰa/ | atom /atom/ |
| חדש | tasen /tasen/ | singma /siŋma/ | *g-sar /g-sar/ | thar /tʰar/ | kathar /katʰar/ | thar /tʰar/ | — |
| אדום | temerem /temeɹem/ | tsalo /tsalo/ | *tya-n /tja-n/ | sen /sen/ | kahunga /kahuŋa/ | sen /sen/ | lelen /lelen/ |
| לבן | temesong /temesoŋ/ | balingmu /baliŋmu/ | *bawk /bawk/ | vâr /var/ | kachar /katʃar/ | raang /raːŋ/ | yalun /jalun/ |
| שחור | tanak /tanak/ | changlu /tɕʰaŋlu/ | *nək /nək/ | dum /dum/ | kachik /katʃik/ | dum /dum/ | yora /jora/ |
| ירוק | tajüm /tatʃəm/ | jangkhu /dʑaŋkʰu/ | — | hring /hriŋ/ | khamateka /kʰamateka/ | hring /hriŋ/ | yaying /jajiŋ/ |
| תפוז | jemben /tʃemben/ | — | — | serthlum /sertʰlum/ | komola /komola/ | theithu /tʰeitʰu/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap