Buang
Buang di Mapos
Austronesiana
Il mapos buang è una lingua oceanica del gruppo linguistico buang nella provincia di Morobe in Papua Nuova Guinea, parlata nella valle del fiume Snake da circa 10.000 persone nelle aree comunitarie di Mapos e Manga. Le varietà buang (mapos, manga, mumeng) formano un continuum dialettale la cui intelligibilità reciproca diminuisce con la distanza. In quanto lingua oceanica occidentale, il buang conserva tratti oceanici tipici (dimostrativi a tre gradi di distanza, marcatori di soggetto preverbali, frasi con verbo finale), pur mostrando una certa influenza di substrato degli altopiani della Nuova Guinea. La comunità mapos buang possiede una forte tradizione orale e il Nuovo Testamento fu tradotto in mapos buang nel 1989 (rivisto nel 2005).
Dove si parla
87 parole essenziali in buang di Mapos
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Austronesiana
| Significato | Buang di Mapos | Cham antico | Hote | Malese antico | Warlpiri | Bicolano di Iriga | Itbayaten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | bël /ᵐbel̪/ | ie /ʔiə/ | ŋaŋ /ŋaŋ/ | air /air/ | ngapa /ŋapa/ | tubig /tubiɡ/ | ranom /ranom/ |
| Fuoco | nengwah /nəŋʷaʁ/ | apuy /ʔapuj/ | atum /atum/ | api /api/ | warlu /waɭu/ | kalayo /kalajɔ/ | hapoy /hapoj/ |
| Sole | hes /ʁɛtʃ/ | huriy /hurij/ | wak /wak/ | matari /matari/ | wanta /wanta/ | aldəw /aldəw/ | araw /araw/ |
| Luna | kwev /kʷɛβ/ | bulan /bulan/ | ayôŋ /ajoŋ/ | bulan /bulan/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | bulən /bulən/ | voxan /voɣan/ |
| Stella | betuheng /ᵐbətuʁəŋ/ | bituk /bituʔ/ | vuliŋ /vuliŋ/ | bintang /bintaŋ/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | bitóon /bituʔon/ | vitoen /vitoɨn/ |
| Notte | buk /ᵐbuk/ | malam /malam/ | bôlôvôŋ /bolovoŋ/ | malam /malam/ | munga /muŋa/ | gabʼi /ɡabʔi/ | aʼxep /aʔɣɨp/ |
| Pioggia | hob /ʁoᵐb/ | — | ôthôm /otʰom/ | — | minyira /miɲiɻa/ | uran /uran/ | timoy /timoj/ |
| Neve | beggob /ᵐbəɣoᵐb/ | — | — | — | — | — | — |
| Vento | sanġ /tʃaɴ/ | — | lovak /lɔvak/ | — | warlpa /waɭpa/ | angín /aˈŋin/ | sarawsaw /sarawsaw/ |
| Terra | dob /ⁿdoᵐb/ | — | pik /pik/ | — | walya /walja/ | ragaʼ /raɡaʔ/ | tana /tana/ |
| Pietra | ġelönġ /ᶰɢəl̪ɔɴ/ | batau /batau/ | valu /valu/ | batu /batu/ | pirli /piɭi/ | gapo /ɡaˈpoʔ/ | vato /vato/ |
| Montagna | ḳedu /qəⁿdu/ | — | dum /dum/ | — | pamarrpa /pamaɾpa/ | bukid /bukid/ | — |
| Mare | loo /l̪oː/ | — | — | — | mangkuru /maŋkuɻu/ | dágat /ˈdaɡat/ | hawa /hawa/ |
| Madre | ata /ata/ | inā /ina/ | talêbô /talebo/ | ibu /ibu/ | ngati /ŋati/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Padre | ama /ama/ | amā /ama/ | lambô /lambo/ | bapa /bapa/ | kirda /kiɖa/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Figlia | nalu avëh /nal̪u aβeʁ/ | — | nalavi /nalavi/ | — | yurntalpa /juɳʈalpa/ | — | — |
| Io | sa /tʃa/ | ku /ku/ | ya /ja/ | aku /aku/ | ngaju /ŋaɟu/ | akó /ʔako/ | yaken /jakɨn/ |
| Tu | honġ /ʁoɴ/ | hã /haː/ | o /ɔ/ | kamu /kamu/ | nyuntu /ɲuntu/ | ikā /ʔika/ | ʼimo /ʔimo/ |
| Noi | hil / he /ʁil̪ / ʁɛ/ | — /—/ | yêlô / alalô /jelo / alalo/ | kita / kami /kita / kami/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | kitā / kamī /kita / kami/ | yaten / yamen /jatɨn / jamɨn/ |
| Nome | arë /aɾe/ | angan /aŋan/ | athêŋ /atʰeŋ/ | ngaran /ŋaran/ | yirdi /jiɖi/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ |
| Persona | mehö /meʁɔ/ | urāṅ /uraːŋ/ | anyô /aɲo/ | — | yapa /japa/ | tawó /taˈwo/ | tawo /tawo/ |
| Testa | yu /ju/ | — | wakadôk /wakadok/ | — | jurru /ɟuru/ | payo /paˈjo/ | oxo /oɣo/ |
| Occhio | mala /mal̪a/ | matā /mata/ | madaluk /madaluk/ | mata /mata/ | milpa /milpa/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Orecchio | nenga /nəŋa/ | — | limbuk /limbuk/ | — | langa /laŋa/ | talinga /taˈliŋa/ | talinya /taliɲa/ |
| Naso | neru /nəɾu/ | idung /iduŋ/ | thohav /tʰɔhav/ | — | mulyu /muʎu/ | oróng /oˈɾoŋ/ | mohdan /mohdan/ |
| Bocca | avi /aβi/ | — | abôlêk /abolek/ | — | lirra /liɾa/ | ngangá /ŋaˈŋa/ | vivih /vivih/ |
| Dente | nevu /nəβu/ | tagai /taɡaj/ | kalalaŋ /kalalaŋ/ | gigi /ɡiɡi/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | ngipən /ŋipən/ | nyipen /ɲipɨn/ |
| Lingua | daggen /ⁿdaɣɛn/ | dalah /dalah/ | dahalaŋ /dahalaŋ/ | lidah /lidah/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | riraʼ /riraʔ/ | rila /rila/ |
| Mano | nema /nəma/ | taŋin /taŋin/ | baŋ /baŋ/ | tangan /taŋan/ | rdaka /ɖaka/ | kamət /kamət/ | lima /lima/ |
| Piede | vaha /βaʁa/ | takai /takai/ | va /va/ | — | wirliya /wiɭija/ | — | ayi /aji/ |
| Cuore | newa bib /nəˠwa ᵐbiᵐb/ | hatai /hatai/ | kapô /kapo/ | hati /hati/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | puso /puso/ | tawor /tawor/ |
| Osso | seḳë /tʃəqe/ | talang /talaŋ/ | lokwaŋ /lɔkwaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | larrpa /laɾpa/ | tulang /tuʔˈlaŋ/ | toʼxang /toʔɣaŋ/ |
| Sangue | ḳöḳ /qɔq/ | darah /darah/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ | darah /darah/ | yalyu /jaʎu/ | rugoʼ /ruɡoʔ/ | raya /raja/ |
| Cacca | laa /l̪aː/ | — | — | — | kuna /kuna/ | — | — |
| Amore | ahë ving /aʁe βiŋ/ | klɛn /klɛn/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | yulkami /julkami/ | pagkaibəg /paɡkaʔibəɡ/ | — /—/ |
| Albero | ḳele /qəl̪ɛ/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | alokwaŋ /alɔkwaŋ/ | kayu /kaju/ | watiya /watija/ | kahoy /kahɔj/ | kayoh /kajoh/ |
| Cane | anöö /anɔː/ | asuv /asuw/ | avuŋ /avuŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | ayam /ajam/ | tito /tito/ |
| Gatto | busip /ᵐbutʃip/ | mɛw /mɛw/ | pus /pus/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | kuting /kutiŋ/ | — /—/ |
| Pesce | ġël /ᶰɢel̪/ | ikan /ikan/ | alim /alim/ | ikan /ikan/ | yawu /jawu/ | isira /ʔiˈsiɾaʔ/ | among /amoŋ/ |
| Uccello | soḳ /tʃoq/ | cim /tʃim/ | menak /mɛnak/ | burung /buruŋ/ | jurlpu /ˈɟuɭpu/ | bayóng /baˈjoŋ/ | kangkang /kaŋkaŋ/ |
| Farfalla | beluk /ᵐbəl̪uk/ | — | — | — | pinta-pinta /pintapinta/ | — | — |
| Uovo | ġahis /ᶰɢaʁitʃ/ | — | daluk /daluk/ | — | ngipiri /ŋipiɻi/ | itlog /ʔitloɡ/ | ittiiyoy /ittiijoj/ |
| Orso | bëa /ᵐbea/ | — | bea /bɛa/ | — | piira /piːɻa/ | — | — |
| Cavallo | hoos /ʁoːtʃ/ | — | bokhos /bɔkhɔs/ | — | nantuwu /nantuwu/ | — | — |
| Casa | begganġ /ᵐbəɣaɴ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | unyak /uɲak/ | rumah /rumah/ | yuwarli /juwaɭi/ | baləy /baləj/ | vaxay /vaɣaj/ |
| Latte | rur /ɾuɾ/ | — | sum /sum/ | susu /susu/ | lampurnu /lampuɳu/ | gatas /ˈɡatas/ | — |
| Miele | beggoh /ᵐbəɣoʁ/ | — | bio thôk /biɔ tʰok/ | — | ngarlu /ŋaɭu/ | — | — |
| Sale | mamireng /mamiɾəŋ/ | — | ŋgwêk /ŋɡwek/ | garam /ɡaram/ | jarlti /ɟaɭti/ | asin /aˈsin/ | asin /asin/ |
| Vino | wain /wain/ | — | waiŋ /waiŋ/ | — | pama /pama/ | — | parek /parɨk/ |
| Riso | padi /paⁿdi/ | — | — | — | — | bəgas /bəɡas/ | paray /paraj/ |
| Cioccolato | bööḳ atë /ᵐbɔːq ate/ | — | — | — | — | — | — |
| Ferro | aën /aen/ | — | aeŋ /aɛŋ/ | — | yayini /jajini/ | — | — |
| Libro | ḳapiya /qapija/ | — | kapya /kapja/ | — | pipa /pipa/ | libro /libˈɾo/ | — |
| Mangiare | gga /ɣa/ | bɔh /bɔh/ | yaŋ /jaŋ/ | makan /makan/ | ngarni /ŋaɳi/ | kaən /kaʔən/ | koman /koman/ |
| Bere | num /num/ | mɛnum /mɛnum/ | num /num/ | minum /minum/ | purrami /puɾami/ | inum /inum/ | ominom /ominom/ |
| Dormire | ggëp /ɣep/ | — | êk sôm /ek som/ | tidur /tidur/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | turog /tuɾoɡ/ | makahicex /makahitʃɨɣ/ |
| Uno | ti /ti/ | sa /sa/ | doŋtom /dɔŋtɔm/ | sa /sa/ | jinta /ɟinta/ | əsad /əsad/ | aʼsa /aʔsa/ |
| Due | luu /l̪uː/ | dua /dua/ | ju /ju/ | dua /dua/ | jirrama /ɟiɾama/ | darwā /darwaː/ | doha /doha/ |
| Tre | löö /l̪ɔː/ | klau /klau/ | lô /lo/ | tlu /tlu/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | tolō /toloː/ | atlo /atlo/ |
| Quattro | lubeluu /l̪uᵐbəl̪uː/ | pāt /paːt/ | ayova /ajɔva/ | mpat /əmpat/ | jirrama-kari-jirrama-kari /ɟiɾamakaɾiɟiɾamakaɾi/ | əpat /əpat/ | aʼpat /aʔpat/ |
| Cinque | nemadvahi /nəmaⁿdβaʁi/ | lima /lima/ | baheŋvi /bahɛŋvi/ | lima /lima/ | rdaka-pala /ɖakapala/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cento | mehödahis nemadvahi /meʁɔⁿdaʁitʃ nəmaⁿdβaʁi/ | — | — | ratus /ratus/ | — | sanggatos /saŋɡaˈtos/ | omyatos /omjatos/ |
| Ciao | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | kumusta /kumusta/ | — /—/ |
| Grazie | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | dyos mabalos /djos mabalos/ | — /—/ |
| Buono | nivesa /niβətʃa/ | siam /siam/ | mavi /mavi/ | baik /baik/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | marhəy /maɾhəj/ | mapia /mapia/ |
| Nuovo | mewis /məˠwitʃ/ | — | lukmuk /lukmuk/ | — | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | bago /baˈɡo/ | vaʼyo /vaʔjo/ |
| Rosso | niḳöḳ /niqɔq/ | mưriah /mɨriah/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ | merah /merah/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | pula /puˈla/ | mavayah /mavajah/ |
| Bianco | veroo /βəɾoː/ | patih /patih/ | thapuk /tʰapuk/ | putih /putih/ | kardirri /kaɖiɾi/ | maputi /maˈputiʔ/ | mahilak /mahilak/ |
| Nero | veriik /βəɾiːk/ | hitam /hitam/ | loŋgavu /lɔŋɡavu/ | hitam /hitam/ | kirdily /kiɖiʎ/ | itom /iˈtom/ | mavaeng /mavaɨŋ/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap