Na vosa vakaviti
Figiano
Austronesiana
Il figiano (Na Vosa Vakaviti) è una lingua austronesiana del gruppo figiano orientale, coufficiale nelle Figi (insieme all’inglese e all’hindi figiano) in base alla Costituzione del 2013, con circa 640.000 parlanti sulle circa 330 isole dell’arcipelago. Il figiano standard si basa sul dialetto di Bau (isola di Bau, centro politico storico). Sul piano linguistico spicca per l’opposizione fra «noi» inclusivo ed esclusivo (keimami «noi senza di te» contro eda «noi con te»), per un paucale — chiamato triale nelle descrizioni più antiche — che si aggiunge a singolare, duale e plurale dando un contrasto a quattro termini, per un elaborato sistema di classificatori possessivi che distingue il possesso commestibile, bevibile, familiare e generico, e per un complesso sistema di casi vocativo-locativi. L’ortografia latina fu messa a punto da missionari metodisti negli anni Trenta dell’Ottocento e la sua caratteristica più vistosa è che scrive le occlusive prenasalizzate con lettere singole e non con digrammi: b /ᵐb/, d /ⁿd/, q /ᵑɡ/, accanto a g per il semplice /ŋ/ e c per /ð/; un macron segna la lunghezza vocalica. La Bibbia figiana metodista (Nuovo Testamento 1847, Bibbia completa 1864) ha standardizzato la lingua letteraria. Una forte tradizione orale di meke (racconto danzato e cantato) e bati (epica guerriera) conserva il sapere tradizionale.
Dove si parla
87 parole essenziali in figiano
jokeliti
sushi
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Austronesiana
| Significato | Figiano | Tuvaluano | Niueano | Tongano | Samoano | Pukapukano | Tokelauano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| Fuoco | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /awi/ | afi /afi/ |
| Sole | matanisiga /matanisiŋa/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | lā /laː/ |
| Luna | vula /βula/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ |
| Stella | kalokalo /kalokalo/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Notte | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Pioggia | uca /uða/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Neve | uca vulavula /uða βulaβula/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kīona /kiːona/ | kiona /kiona/ |
| Vento | cagi /ðaŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Terra | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| Pietra | vatu /vatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | watu /watu/ | fatu /fatu/ |
| Montagna | ulunivanua /uluniβanua/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Mare | wasawasa /wasawasa/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | tai /tai/ | moana /moana/ |
| Madre | tina /tina/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | faʻē /faʔeː/ | tinā /tinaː/ | matua wawine /matua wawine/ | mātua /maːtua/ |
| Padre | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamai /tamai/ | tamā /tamaː/ | matua tāne /matua taːne/ | tamana /tamana/ |
| Figlia | luve yalewa /luβe jalewa/ | tama fafine /tama fafine/ | tama fifine /tama fifine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tamāwine /tamaːwine/ | afafine /afafine/ |
| Io | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Tu | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Noi | keda / keimami /kenda / kejmami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nome | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Persona | tamata /tamata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ |
| Testa | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Occhio | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Orecchio | daliga /ndaliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Naso | ucu /uðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | iyu /iðu/ | ihu /ihu/ |
| Bocca | gusu /ŋusu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Dente | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nio /nio/ | nifo /nifo/ |
| Lingua | yame /jame/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ |
| Mano | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Piede | yava /java/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Cuore | uto /uto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ | loto /loto/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ |
| Osso | sui /sui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Sangue | dra /ndra/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Cacca | de /nde/ | tae /tae/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ |
| Amore | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | aloa /aloa/ | alofa /alofa/ |
| Albero | kau /kau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ | ʻakau /ʔakau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | lākau /laːkau/ |
| Cane | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ |
| Gatto | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ |
| Pesce | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Uccello | manumanu /manumanu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Farfalla | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | — | pepe /pepe/ |
| Uovo | yaloka /jaloka/ | fuamoa /fuamoa/ | fua moa /fua moa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | wuamoa /wuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ |
| Orso | bea /mbea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Cavallo | ose /ose/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | oloenua /oloenua/ | holofanua /holofanua/ |
| Casa | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /wale/ | fale /fale/ |
| Latte | sucu /suðu/ | susu /susu/ | huhu /huhu/ | huʻakau /huʔakau/ | susu /susu/ | wū /wuː/ | huāhuhu /huaːhuhu/ |
| Miele | oni /oni/ | hani /hani/ | meli /meli/ | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | meli /meli/ |
| Sale | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | miti /miti/ | māhima /maːhima/ |
| Vino | waini /waini/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uwaina /uwaina/ | uaina /uaina/ |
| Riso | raisi /raisi/ | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ | alaisa /alaisa/ | — | — |
| Cioccolato | jokeliti | tiokaleti | — | sokoleti /sokoleti/ | sukalati /sukalati/ | — | — |
| Ferro | kaukamea /kaukamea/ | fiti /fiti/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | uʻamea /uʔamea/ | āuli /aːuli/ | ukamea /ukamea/ |
| Ruota | yava /java/ | teka /teka/ | veli /veli/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | — | uili /uili/ |
| Seta | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | tilika /tilika/ | hilika /hilika/ |
| Libro | ivola /ivola/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tuhi /tuhi/ |
| Mangiare | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Bere | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Dormire | moce /moðe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Uno | dua /ndua/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tayi /taði/ | tahi /tahi/ |
| Due | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tre | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Quattro | vā /vaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | wā /waː/ | fā /faː/ |
| Cinque | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cento | drau /ndrau/ | selau /selau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | lau /lau/ | helau /helau/ |
| Ciao | bula /mbula/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | talofa /talofa/ | kia orana /kia oɾana/ | mālō ni /maːloː ni/ |
| Grazie | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | faʻafetai /faʔafetai/ | meitaki /meitaki/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Buono | vinaka /βinaka/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
| Nuovo | vou /βou/ | fou /fou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | wou /wou/ | fōu /foːu/ |
| Rosso | damudamu /ndamundamu/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | mūmū /muːmuː/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ |
| Bianco | vulavula /βulaβula/ | kena /kena/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ |
| Nero | loaloa /loaloa/ | uli /uli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ |
| Verde | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu mata /lanu mata/ | lanumeamata /lanumeamata/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu meamata /lanu meamata/ |
| Blu | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Computer | kompiuta /kompiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — | komepiuta /komepiuta/ |
| Sushi | sushi | — | — | sushi | — | — | — |
| Tè | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | — |
| Caffè | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | — | — |
| Zucchero | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — |
| Arancia | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | — | moli /moli/ |
| 99 | ciwasagavulu ka ciwa /ðiwasaŋavulu ka ðiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ |
Ordine delle parole a confronto
Confronta con le principali lingue del mondo
Confronta con lingue della stessa classificazione
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap