Gagauz dili
Gagauzo
Turca (Oghuz)
Noto anche come: Gagauz Turkish
Il gagauzo (Gagauz dili) è una lingua turca oghuz di tradizione cristiana ortodossa con circa 150 000 parlanti, parlata principalmente nella regione autonoma della Gagauzia, nel sud della Moldavia, con popolazioni minori in Ucraina (oblast' di Odessa), Bulgaria e Romania. È linguisticamente atipica tra le lingue turche a causa del forte influsso lessicale slavo, rumeno e greco accumulatosi nel corso dei secoli nei Balcani. Si ritiene che i gagauzi discendano da gruppi medievali di lingua turca (forse i cumani/kipchaki o i peceneghi) migrati nei Balcani e convertitisi al cristianesimo ortodosso. È coufficiale in Gagauzia (accanto al moldavo e al russo); si scrive in alfabeto latino dal 1996.
Dove si parla
87 parole essenziali in gagauzo
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Turca (Oghuz)
| Significato | Gagauzo | Turco ottomano | Turco | Tataro di Crimea | Qashqai | Turkmeno | Azero meridionale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | su /su/ | سو /su/ | su /su/ | suv /suv/ | su /su/ | suw /suːw/ | سو /su/ |
| Fuoco | ateş /aˈteʃ/ | آتش /aˈteʃ/ | ateş /ateʃ/ | ateş /ateʃ/ | ot /ot/ | ot /oːt/ | اوْد /od/ |
| Sole | güneş /ɟyˈneʃ/ | كونش /ɡyˈneʃ/ | güneş /ɟyneʃ/ | küneş /kyneʃ/ | gün /ɟyn/ | gün /ɡyn/ | گۆنش /ɡyneʃ/ |
| Luna | ay /aj/ | آی /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | aý /ɑːj/ | آی /aj/ |
| Stella | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | یلدز /jɯlˈdɯz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | ulduz /ulduz/ | ýyldyz /jɯɫˈdɯz/ | اولدوز /ulˈduz/ |
| Notte | gecä /ɡedʒæ/ | كیجه /ɡedʒe/ | gece /ɡedʒe/ | gece /ɡedʒe/ | gecə /ɡedʒæ/ | gije /ɡidʒe/ | گئجه /ɡedʒæ/ |
| Pioggia | yaamur /jaːˈmur/ | یاغمور /jaːmur/ | yağmur /jaːˈmuɾ/ | yağmur /jaːmur/ | — | ýagyş /jaːʁɯʃ/ | یاغیش /jaːˈɣɯʃ/ |
| Neve | kaar /kaːr/ | قار /kaɾ/ | kar /kaɾ/ | qar /qɑr/ | qar /ɡar/ | gar /ɡar/ | قار /ɡɑɾ/ |
| Vento | yel /jel/ | یل /jel/ | rüzgâr /ɾyzˈɟaːɾ/ | yel /jel/ | — | ýel /jel/ | کولک /cyˈlæc/ |
| Terra | toprak /topɾak/ | توپراق /topˈɾak/ | toprak /topɾak/ | topraq /topɾaq/ | — | toprak /topɾɑk/ | تورپاق /toɾpɑɣ/ |
| Pietra | taş /taʃ/ | طاش /taʃ/ | taş /taʃ/ | taş /taʃ/ | daş /dɑʃ/ | daş /daʃ/ | داش /daʃ/ |
| Montagna | bayır /baˈjɯɾ/ | طاغ /daɣ/ | dağ /daː/ | dağ /daɣ/ | — | dag /dɑːɣ/ | داغ /dɑɣ/ |
| Mare | deniz /deˈniz/ | دكز /deˈŋiz/ | deniz /deˈniz/ | deñiz /deˈŋiz/ | — | deňiz /deˈŋiz/ | دنیز /dæˈniz/ |
| Madre | ana /aˈna/ | آنه /aˈne/ | anne /anːe/ | ana /ana/ | ana /ana/ | ene /ene/ | آنا /ɑnɑ/ |
| Padre | boba /boˈba/ | پدر /peˈdeɾ/ | baba /baba/ | baba /baba/ | ata /ata/ | kaka /kaka/ | آتا /ɑtɑ/ |
| Figlia | kız /kɯz/ | قیز /kɯz/ | kız /kɯz/ | qız /qɯz/ | qız /ɡɯz/ | gyz /ɡɯz/ | قیز /ɡɯz/ |
| Io | bän /bæn/ | بن /ben/ | ben /ben/ | men /men/ | men /mæn/ | men /men/ | من /mæn/ |
| Tu | sän /sæn/ | سن /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | sen /sæn/ | sen /sen/ | سن /sæn/ |
| Noi | biz /biz/ | بز /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | بیز /biz/ |
| Nome | ad /ad/ | اسم /iˈsim/ | ad /ad/ | isim /iˈsim/ | ad /ad/ | at /ɑːt/ | آد /ɑd/ |
| Persona | insan /insan/ | انسان /inˈsan/ | kişi /kiˈʃi/ | adam /aˈdam/ | — | adam /ɑˈdɑm/ | آدام /ɑdɑm/ |
| Testa | baş /baʃ/ | باش /baʃ/ | baş /baʃ/ | baş /baʃ/ | — | baş /bɑʃ/ | باش /baʃ/ |
| Occhio | göz /ɟøz/ | كوز /ɡøz/ | göz /ɟøz/ | köz /køz/ | göz /ɟøz/ | göz /ɡøz/ | گؤز /ɡøz/ |
| Orecchio | kulak /kulak/ | قولاق /kuˈlak/ | kulak /kuˈɫak/ | qulaq /qulɑq/ | qulağ /ɡuˈlaʁ/ | gulak /ɡuˈlak/ | قولاق /ɡulɑɣ/ |
| Naso | burnu /burˈnu/ | بورون /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burun /buˈrun/ | burun /buˈɾun/ | بورون /buˈɾun/ |
| Bocca | aaz /aːz/ | آغز /aˈʁɯz/ | ağız /aˈɯz/ | ağız /aˈɣɯz/ | — | agyz /ɑˈɡɯz/ | آغیز /ɑˈɣɯz/ |
| Dente | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ | diş /diʃ/ | tiş /tiʃ/ | diş /diʃ/ | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ |
| Lingua | dil /dil/ | دیل /dil/ | dil /dil/ | til /til/ | dil /dil/ | dil /dil/ | دیل /dil/ |
| Mano | el /el/ | ال /el/ | el /el/ | el /el/ | el /el/ | el /el/ | اَل /æl/ |
| Piede | ayak /aˈjak/ | آیاق /ajak/ | ayak /ajak/ | ayaq /ajaq/ | ayağ /aˈjaʁ/ | aýak /aˈjak/ | آیاق /ɑjɑɣ/ |
| Cuore | ürek /yˈrek/ | قلب /kalb/ | kalp /kalp/ | yürek /jyrek/ | ürek /yˈɾæc/ | ýürek /jyɾek/ | اۆرک /yræk/ |
| Osso | kemik /keˈmik/ | كمیك /keˈmik/ | kemik /ceˈmic/ | süyek /syjek/ | sümük /syˈmyk/ | süňk /syŋk/ | سۆمۆک /syˈmyk/ |
| Sangue | kan /kan/ | قان /kan/ | kan /kan/ | qan /qan/ | qan /qan/ | gan /ɡan/ | قان /ɡan/ |
| Amore | sevgi /sevˈɟi/ | عشق /aʃk/ | aşk /aʃk/ | sevgi /sevɡi/ | sevgi /sevˈɟi/ | söýgi /søːjɡi/ | سئوگی /sevɡi/ |
| Albero | aaç /aːtʃ/ | آغاج /aˈʁatʃ/ | ağaç /aˈatʃ/ | terek /terek/ | ağaç /aˈʁatʃ/ | agaç /ɑɡɑtʃ/ | آغاج /ɑɣɑdʒ/ |
| Cane | köpek /køˈpek/ | كوپك /køˈpek/ | köpek /cøpek/ | köpek /køpek/ | köpek /cøˈpæc/ | it /it/ | ایت /it/ |
| Gatto | kedi /keˈdi/ | كدی /keˈdi/ | kedi /cedi/ | mışıq /mɯʃɯq/ | pišik /piˈʃic/ | pişik /piʃik/ | پیشیک /piʃik/ |
| Pesce | balık /baˈlɯk/ | بالق /baˈlɯk/ | balık /baˈɫɯk/ | balıq /baˈlɯq/ | balıq /baˈlɯx/ | balyk /baˈlɯk/ | بالیق /baˈlɯɡ/ |
| Uccello | kuş /kuʃ/ | قوش /kuʃ/ | kuş /kuʃ/ | quş /quʃ/ | quş /quʃ/ | guş /ɡuʃ/ | قوش /ɡuʃ/ |
| Farfalla | kelebek /keleˈbek/ | كلبك /keleˈbek/ | kelebek /celeˈbec/ | köbelek /købeˈlek/ | — | kebelek /kebelek/ | کپه‌نک /kæpænæk/ |
| Uovo | yımırta /jɯmɯrta/ | یومورطه /jumuɾˈta/ | yumurta /jumuɾˈta/ | yımırta /jɯmɯrta/ | yumurta /jumurˈtɑ/ | ýumurtga /jumurtɡa/ | يومورتا /jumurta/ |
| Orso | ayı /aˈjɯ/ | آیی /aˈjɯ/ | ayı /aˈjɯ/ | ayuv /ajuw/ | ayı /ɑjɯ/ | aýy /ajɯ/ | آیی /ajɯ/ |
| Cavallo | beygir /bejˈɡir/ | آت /at/ | at /at/ | at /at/ | — | at /ɑt/ | آت /at/ |
| Casa | ev /ev/ | خانه /xaːˈne/ | ev /ev/ | ev /ev/ | ev /ev/ | öý /øːj/ | ائو /ev/ |
| Latte | süt /syt/ | سود /syd/ | süt /syt/ | süt /syt/ | süd /syd/ | süýt /syːjt/ | سود /syd/ |
| Miele | bal /bal/ | بال /bal/ | bal /baɫ/ | bal /bal/ | bal /bal/ | bal /bal/ | بال /bɑl/ |
| Sale | tuz /tuz/ | طوز /tuz/ | tuz /tuz/ | tuz /tuz/ | duz /duz/ | duz /duz/ | دوز /duz/ |
| Vino | şarap /ʃaˈrap/ | شراب /ʃaˈɾab/ | şarap /ʃaˈɾap/ | şarap /ʃaˈrap/ | şərab /ʃærɑb/ | şerap /ʃerap/ | شراب /ʃæˈɾab/ |
| Riso | pirinç /piˈrintʃ/ | برنج /biˈrintʃ/ | pirinç /piˈɾintʃ/ | pirinş /piˈrinʃ/ | — | tüwi /tyˈwi/ | دویو /dyˈjy/ |
| Ferro | demir /demir/ | دمیر /demiɾ/ | demir /demiɾ/ | demir /demir/ | — | demir /demir/ | دمیر /dæmiɾ/ |
| Ruota | tekerlek /tekerlek/ | چرخ /tʃarx/ | tekerlek /tekeɾˈlek/ | teker /teˈker/ | — | tigir /tiɡir/ | تکر /tækæɾ/ |
| Seta | ipek /iˈpek/ | ایپك /iˈpek/ | ipek /iˈpec/ | ipek /iˈpek/ | — | ýüpek /jyˈpek/ | ایپک /iˈpæk/ |
| Libro | kiyat /kiˈjat/ | كتاب /kiˈtaːb/ | kitap /ciˈtap/ | kitap /kiˈtap/ | — | kitap /kiˈtap/ | کیتاب /kiˈtab/ |
| Mangiare | imää /iˈmæː/ | یمك /jeˈmek/ | yemek /jemek/ | aşamaq /aʃamaq/ | yemek /jeˈmæc/ | iýmek /iːjmek/ | یئمک /jemæk/ |
| Bere | içmää /itʃˈmæː/ | ایچمك /itʃˈmek/ | içmek /itʃmek/ | içmek /itʃmek/ | içmek /itʃˈmæc/ | içmek /itʃmek/ | ایچمک /itʃmæk/ |
| Dormire | uyumaa /ujuˈmaː/ | اویومق /ujuˈmak/ | uyumak /ujuˈmak/ | yuqlamaq /juqlaˈmaq/ | yatmaq /jatˈmaq/ | uklamak /uklaˈmak/ | یاتماق /jɑtmɑɡ/ |
| Uno | bir /bir/ | بر /biɾ/ | bir /biɾ/ | bir /bir/ | bir /biɾ/ | bir /biɾ/ | بیر /bir/ |
| Due | iki /iˈki/ | ایكی /iˈci/ | iki /iˈki/ | eki /eˈci/ | iki /iki/ | iki /iˈki/ | ایکی /iˈci/ |
| Tre | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ |
| Quattro | dört /dørt/ | درت /dørt/ | dört /dœɾt/ | dört /dørt/ | dörd /dørd/ | dört /dørt/ | دؤرد /døɾd/ |
| Cinque | beş /beʃ/ | بش /beʃ/ | beş /beʃ/ | beş /beʃ/ | beş /beʃ/ | bäş /bæʃ/ | بئش /beʃ/ |
| Cento | üz /yz/ | يوز /jyz/ | yüz /jyz/ | yüz /jyz/ | yüz /jyz/ | ýüz /jyz/ | یوز /jyz/ |
| Ciao | selam /seˈlam/ | سلام /seˈlaːm/ | merhaba /meɾhaba/ | selâm /seˈlʲam/ | salam /saˈlam/ | salam /sɑlɑːm/ | سلام /sælam/ |
| Grazie | saa ol /saː ol/ | تشكر ادرم /teʃekˈkyɾ edeˈɾim/ | teşekkürler /teʃecːyɾleɾ/ | sağ ol /saɣ ol/ | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ | sagboluň /sɑɡboluŋ/ | ساغ اول /saɣ ol/ |
| Buono | ii /iː/ | ایی /iˈji/ | iyi /iji/ | yahşı /jaχʃɯ/ | yaxşı /jaxˈʃɯ/ | gowy /ɡowɯ/ | یاخشی /jaxʃɯ/ |
| Nuovo | eni /eˈni/ | یكی /jeˈŋi/ | yeni /jeˈni/ | yañı /jaˈŋɯ/ | — | täze /tæze/ | یئنی /jeˈni/ |
| Rosso | kırmızı /kɯrmɯˈzɯ/ | قرمزی /kɯɾmɯˈzɯ/ | kırmızı /kɯɾmɯˈzɯ/ | qırmızı /qɯrmɯˈzɯ/ | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | gyzyl /ɡɯˈzɯl/ | قیرمیزی /ɡɯɾmɯˈzɯ/ |
| Bianco | ak /ak/ | بیاض /beˈjaz/ | beyaz /beˈjaz/ | aq /ɑq/ | ağ /ɑʁ/ | ak /ɑk/ | آغ /ɑɣ/ |
| Nero | kara /kaˈra/ | قره /kaˈɾa/ | siyah /siˈjah/ | qara /qɑˈrɑ/ | qara /ɡɑˈɾɑ/ | gara /ɡɑˈrɑ/ | قارا /ɡɑˈɾɑ/ |
| Verde | eşil /eˈʃil/ | یشیل /jeˈʃil/ | yeşil /jeˈʃil/ | yeşil /jeˈʃil/ | — | ýaşyl /jɑːˈʃɯl/ | یاشیل /jaˈʃɯl/ |
| Blu | maavi /maːˈvi/ | ماوی /maːˈviː/ | mavi /maːˈvi/ | mavı /mɑˈvɯ/ | — | gök /ɡøk/ | گؤی /dʒœj/ |
| Computer | kompyuter /kompjuˈter/ | — | bilgisayar /bilɟisaˈjaɾ/ | kompyuter /kompjuˈter/ | — | kompýuter /kompjuˈter/ | کامپیوتر /kɑmpjuˈter/ |
| Sushi | suşi /suˈʃi/ | لاكردا /laˈkerda/ | suşi /ˈsuʃi/ | suşi /suˈʃi/ | — | suşi /suˈʃi/ | سوشی /suˈʃi/ |
| Tè | çay /tʃaj/ | چای /tʃaj/ | çay /tʃaj/ | çay /tʃaj/ | — | çaý /tʃaːj/ | چای /tʃɑj/ |
| Caffè | kafe /kaˈfe/ | قهوه /kahˈve/ | kahve /kahˈve/ | qave /qaˈve/ | — | kofe /ˈkofe/ | قهوه /ɡæhˈvæ/ |
| Zucchero | şeker /ʃeˈker/ | شكر /ʃeˈkeɾ/ | şeker /ʃeˈceɾ/ | şeker /ʃeˈker/ | — | şeker /ʃeˈker/ | شکر /ʃæˈkæɾ/ |
| Arancia | portokal /portoˈkal/ | پرتقال /poɾtaˈkal/ | portakal /poɾtaˈkaɫ/ | portaqal /poɾtaˈqal/ | portağal /poɾtaˈɣal/ | pyrtykal /pɯrtɯˈkal/ | پرتقال /poɾtaˈɣal/ |
| 99 | doksan dokuz /doksan dokuz/ | — | doksan dokuz /dokˈsan doˈkuz/ | — | — | togsan dokuz /toʁˈsɑn doˈkuz/ | دوخسان دوققوز /doxˈsɑn doɡˈɡuz/ |
Pagina 1/10
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap