کھوار
Lingua khowar
indoeuropeo (indoiranico, Dardic)
Il khowar (کھوار; ISO 639-3: khw) è una lingua indoaria tradizionalmente classificata tra le lingue dardiche o dell'Hindu Kush. È parlato soprattutto dal popolo kho nell'Alto e Basso Chitral, nel Pakistan settentrionale, e funge da principale lingua franca regionale; comunità di parlanti si trovano anche nelle vicine regioni di Gilgit-Baltistan e Swat e nelle città pakistane. Le stime recenti oscillano tra circa 300.000 e 380.000 parlanti, in base alla data e alla copertura geografica dei dati. Il khowar conserva una ricca tradizione orale e letteraria ed è scritto in un alfabeto perso-arabo derivato dall'urdu, con lettere aggiuntive per i suoni specifici della lingua; gli studi linguistici impiegano anche la trascrizione latina. Pur essendo ampiamente usato nel Chitral, non ha uno status ufficiale nazionale e subisce la pressione dell'urdu e dell'inglese.
Dove si parla
87 parole essenziali in lingua khowar
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: indoeuropeo (indoiranico, Dardic)
| Significato | Lingua khowar | Pashai | Tregami | Wakhi | Hindko | Tagico | Romani vlax |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | اُوغ /uɣ/ | واری /waːri/ | āw /aːw/ | юпк /jupk/ | پانڑی /paːɽ̃iː/ | об /ob/ | pani /pani/ |
| Fuoco | انگار /aŋˈɡar/ | انگاری /aŋɡaːri/ | aŋa /aŋa/ | ракс /raks/ | اگ /aɡ/ | оташ /otaʃ/ | jag /jaɡ/ |
| Sole | یور /jor/ | سور /sur/ | sa /sa/ | йир /jir/ | سورج /soːradʒ/ | офтоб /oftob/ | kham /kʰam/ |
| Luna | مَس /mas/ | مس /mas/ | mas /mas/ | зимак /zimak/ | چن /tʃan/ | моҳ /moh/ | čhonut /tʃʰonut/ |
| Stella | استاری /isˈtaːɾi/ | تارا /taːraː/ | tāra /taːra/ | стар /star/ | تارا /taːɾaː/ | ситора /sitoˈra/ | čerhaj /tʃerˈhaj/ |
| Notte | چھوئی /tʃʰuˈi/ | رات /rat/ | yatr /jatr/ | нахт /naxt/ | رات /raːt/ | шаб /ʃab/ | rat /rat/ |
| Neve | ہیم /him/ | ہیم /hiːm/ | źim /dzim/ | — /—/ | برف /bərəf/ | барф /barf/ | iv /iv/ |
| Vento | گان /ɡan/ | واغن /waːʁan/ | — | — | ہوا /ɦəʋaː/ | бод /bod/ | balval /balval/ |
| Terra | بوم /buːm/ | — | — | шәт /ʃət/ | مٹی /mɪʈːiː/ | хок /xok/ | phuv /pʰuv/ |
| Pietra | بوہت /boht/ | — | wāṭ /waːʈ/ | — | بٹہ /baʈːaː/ | санг /saŋɡ/ | bar /bar/ |
| Montagna | زوم /zom/ | — | dā /daː/ | — | — | кӯҳ /kɵh/ | plaj /plaj/ |
| Mare | سمندار /samanˈdar/ | — | — | — | — | баҳр /bahr/ | more /ˈmore/ |
| Madre | نَن /nan/ | نا /naː/ | žey /ʒej/ | нан /nan/ | ماں /mãː/ | модар /modar/ | dej /dej/ |
| Padre | تَت /tat/ | تاتا /taːtaː/ | tata /tata/ | тат /tat/ | پیو /pju/ | падар /padar/ | dad /dad/ |
| Figlia | ژور /ʒuːr/ | اوی /oːj/ | ǰu /dʒu/ | — | دھی /dʱiː/ | духтар /duxtar/ | čhej /tʃʰej/ |
| Io | اوا /awa/ | آ /aː/ | e /e/ | вуз /wuz/ | میں /mɛ̃ː/ | ман /man/ | me /me/ |
| Tu | تو /tu/ | تو /tu/ | tu /tu/ | ту /tu/ | تُوں /tũː/ | ту /tu/ | tu /tu/ |
| Noi | اسپا /ispa/ | اما /amaː/ | awë /awə/ | сак /sak/ | اَسِیں /əsĩː/ | мо /mo/ | ame /ame/ |
| Nome | نام /naːm/ | نام /naːm/ | nām /naːm/ | нунг /nuŋ/ | ناں /nãː/ | ном /nom/ | anav /aˈnav/ |
| Persona | روے /roj/ | — | — | — | — | одам /oˈdam/ | manuš /maˈnuʃ/ |
| Testa | سور /sor/ | شیر /ʃiːr/ | ṣēi /ʂeːi/ | — | — | сар /sar/ | šero /ˈʃero/ |
| Occhio | غیچ /ɣetʃ/ | اچی /atʃiː/ | ac̣ĩ /aʈʂĩ/ | чашм /tʃaʃm/ | اکھ /əkːʰ/ | чашм /tʃaʃm/ | jakh /jakʰ/ |
| Orecchio | کار /kar/ | کن /kan/ | kar /kar/ | — | کن /kənː/ | гӯш /ɡɵʃ/ | kan /kan/ |
| Naso | نسکار /naskaːr/ | — | nas /nas/ | мис /mis/ | نک /nak/ | бинӣ /biˈni/ | nakh /nakʰ/ |
| Bocca | اپاک /aˈpak/ | گلان /ɡilaːn/ | aš /aʃ/ | — | — | даҳон /daˈhon/ | muj /muj/ |
| Dente | دون /don/ | دند /dand/ | düt /dyt/ | дандак /dandak/ | دند /dand/ | дандон /dandon/ | dand /dand/ |
| Lingua | لیگینی /liˈɡini/ | ژیب /ʒib/ | jip /dʒip/ | зик /zik/ | جیب /dʒiːb/ | забон /zaˈbon/ | čhib /tʃʰib/ |
| Mano | ہوست /host/ | دست /dast/ | doš /doʃ/ | дос /dos/ | ہتھ /hatːʰ/ | даст /dast/ | vast /vast/ |
| Piede | پونگ /poŋɡ/ | پا /paː/ | — | пуд /pud/ | پیر /peːr/ | пой /poj/ | punro /ˈpunro/ |
| Cuore | ہردی /harˈdi/ | دل /dil/ | źo /zo/ | пзыв /pzɨv/ | دل /dil/ | дил /dil/ | ilo /ilo/ |
| Osso | کوڑ /koːɫ/ | اټھی /aʈʰiː/ | aṭi /aʈi/ | йашч /jaʃtʃ/ | ہڈی /həɖːiː/ | устухон /ustuˈxon/ | kokalo /ˈkokalo/ |
| Sangue | لیے /lej/ | رت /ratː/ | luy /luj/ | вихн /wixn/ | خون /xuːn/ | хун /xun/ | rat /rat/ |
| Amore | عشق /iʃq/ | پیار /pjaːr/ | — /—/ | руб /rub/ | پیار /pjaːr/ | ишқ /iʃq/ | kamlipe /kamˈlipe/ |
| Albero | کان /kan/ | درغ /darʁ/ | jala /dʒala/ | ведж /vedʒ/ | درخت /daɾaxt/ | дарахт /daraxt/ | kašt /kaʃt/ |
| Cane | رینی /ˈreːni/ | کوتا /kotaː/ | ćū̃ /tsũː/ | шач /ʃatʃ/ | کتا /kuttaː/ | саг /saɡ/ | žukel /ʒukel/ |
| Gatto | پُشی /ˈpuʃi/ | بلور /baloːr/ | — /—/ | пиш /piʃ/ | بلی /billi/ | гурба /ɡurˈba/ | mačka /matʃka/ |
| Pesce | مڅھی /matsʰi/ | مچی /matʃiː/ | mäć /mæts/ | куп /kʰup/ | مچھی /mətʃʰiː/ | моҳӣ /moˈhi/ | mačho /ˈmatʃo/ |
| Uccello | بوئیک /boˈik/ | — | — | — | — | паранда /paranda/ | čiriklo /tʃiˈriklo/ |
| Farfalla | پلمنڈوک /pulmunˈɖuk/ | — | — | — | — | шапалак /ʃapalak/ | paparuga /papaˈruɡa/ |
| Uovo | ائیکون /aˈikun/ | اڼا /aɳaː/ | yau /jau/ | — | آنڈا /aːɳɖaː/ | тухм /tuxm/ | anro /ˈanro/ |
| Orso | اوہڅ /ohts/ | — | — | — | — | хирс /xirs/ | riči /ritʃi/ |
| Cavallo | اِستور /isˈtor/ | گوړا /ɡoːɽaː/ | — | — | — | асп /asp/ | grast /ɡrast/ |
| Casa | دُر /dur/ | جوغ /dʒoʁ/ | amā /amaː/ | хун /xun/ | گھر /ɡʱar/ | хона /xona/ | kher /kʰer/ |
| Latte | ݯھیر /ʈʂʰir/ | — | — | жарж /ʒarʒ/ | دُدھ /dʊdʱ/ | шир /ʃir/ | thud /tʰud/ |
| Miele | مݯھی /maʈʂʰi/ | بین /beːn/ | — | — | — | асал /aˈsal/ | avdžin /avdʒin/ |
| Sale | تروپ /trup/ | لوڼ /loːɳ/ | — | — | لون /luːɳ/ | намак /naˈmak/ | lon /lon/ |
| Riso | گرینج /ɡrindʒ/ | — | — | — | — | биринҷ /biˈrindʒ/ | — |
| Ferro | چومر /ˈtʃumur/ | — | — | — | لوہا /loːɦaː/ | оҳан /ohan/ | sastri /ˈsastri/ |
| Mangiare | ژبیک /ʒiˈbik/ | کخن- /kxn/ | — /—/ | йав- /jav/ | کھانڑا /kʰaːɽ̃aː/ | хӯрдан /xɵrˈdan/ | xav /xav/ |
| Bere | پی /piː/ | پی- /piː/ | — /—/ | пав- /pav/ | پینا /piːɳaː/ | нӯшидан /nɵʃidan/ | pijav /pijav/ |
| Dormire | پوریک /poˈrik/ | — | — | — | سونا /soːnaː/ | хобидан /xobiˈdan/ | sovel /soˈvel/ |
| Uno | اِی /i/ | ایک /eːk/ | yo /jo/ | йиу /jiu/ | ہک /hikː/ | як /jak/ | jek /jek/ |
| Due | جو /dʒu/ | دو /duː/ | du /du/ | буй /buj/ | دو /doː/ | ду /du/ | duj /duj/ |
| Tre | تروے /troj/ | لهی /ɬe/ | tre /tre/ | труй /truj/ | تن /tin/ | се /se/ | trin /trin/ |
| Quattro | چور /tʃor/ | چار /tʃaːr/ | čātā /tʃaːtaː/ | цыбур /tsɯbɯr/ | چار /tʃaːr/ | чор /tʃor/ | štar /ʃtar/ |
| Cinque | پونج /pondʒ/ | پنج /pandʒ/ | põč /põtʃ/ | панз /panz/ | پنج /pandʒ/ | панҷ /pandʒ/ | pandž /pandʒ/ |
| Cento | شور /ʃor/ | شای /ʃaːi/ | — | сад /sad/ | — | сад /sad/ | šel /ʃel/ |
| Ciao | السلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | سلام /salaːm/ | salaam /salaːm/ | салам /salam/ | اسلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | салом /salom/ | t’aves baxtalo /tʼaves baxtalo/ |
| Grazie | شکریہ /ʃukrijaː/ | شکریه /ʃukrija/ | shukria /ʃukria/ | ишкур /iʃkur/ | شکریہ /ʃukrija/ | раҳмат /rahˈmat/ | najis tuke /najis tuke/ |
| Buono | جَم /dʒam/ | شو /ʃoː/ | — /—/ | баф /baf/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ | хуб /xub/ | mišto /miʃto/ |
| Nuovo | نوغ /noɣ/ | نوآ /nõaː/ | — | — | — | нав /nav/ | nevo /ˈnevo/ |
| Rosso | کروے /kruj/ | لال /laːl/ | ḍẓatå /ɖʐatɔ/ | — /—/ | لال /laːl/ | сурх /surx/ | lolo /ˈlolo/ |
| Bianco | اِشپیرو /iʃˈperu/ | — | kešera /keʃera/ | рухн /ruxn/ | چٹا /tʃɪʈːaː/ | сафед /safed/ | parno /ˈparno/ |
| Nero | ݰا /ʂa/ | — | — | — | — | сиёҳ /sijoh/ | kalo /ˈkalo/ |
| Verde | اوݯ /oʈʂ/ | — | palašó /palaʃo/ | — | — | сабз /sabz/ | zeleno /zeˈleno/ |
| Blu | اوݯ /oʈʂ/ | — | — | — | — | обӣ /obi/ | vuneto /vuˈneto/ |
| Cuculo | کاکو /ˈkaːku/ | — | — | — | — | куку /kuˈku/ | kuko /ˈkuko/ |
| Tè | چاے /tʃaj/ | — | — | чой | — | чой /tʃoj/ | — |
| Zucchero | شوکھور /ʃoˈkʰor/ | — | — | — | — | шакар /ʃaˈkar/ | zaharo |
Pagina 1/9
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap