دری
Dari
indoeuropeo (Iranica, occidentale, persiano)
Il dari (دری, «di corte») è la varietà orientale del persiano parlata in tutto l'Afghanistan come lingua franca del paese e una delle due lingue ufficiali accanto al pashto, con ~15 mln di parlanti L1 e un ulteriore ~50% della popolazione afghana che lo usa come L2. Il dari conserva le distinzioni vocaliche del persiano classico ē/ī (مير mēr «capovillaggio» vs. مير mīr) e ō/ū (شور šōr «salato» vs. شور šūr «tumulto») che si sono fuse nel persiano iraniano (fa). Il lessico diverge attraverso termini antichi conservati (پشک per «gatto», dove il persiano iraniano usa گربه) e prestiti pashto/turcici. Mutuamente intelligibile con il persiano iraniano e il tagico (tg) nel registro alto, ma il parlato quotidiano rivela una chiara identità regionale. Scritto nello stile nastaliq perso-arabo (alfabeto identico al persiano iraniano, preferenze calligrafiche distinte). Il suo registro formale, a differenza della varietà tagica di epoca sovietica scritta in cirillico, conserva la tradizione letteraria persiana classica.
Dove si parla
87 parole essenziali in dari
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: indoeuropeo (Iranica, occidentale, persiano)
| Significato | Dari | Hazaragi | Persiano classico | Persiano | Tagico | Giudeo-persiano | Luri meridionale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | آب /ɑːb/ | آو /ɑːw/ | آب /aːb/ | آب /ɒːb/ | об /ob/ | אב /ɒːb/ | âw /ɒːw/ |
| Fuoco | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /aːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | оташ /otaʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | taš /taʃ/ |
| Sole | خورشید /xoɾʃed/ | آفتو /ɑːftow/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | خورشید /xorʃiːd/ | офтоб /oftob/ | חורשיד /xorʃiːd/ | xor /xor/ |
| Luna | ماه /mɑːh/ | مه /maː/ | ماه /maːh/ | ماه /mɒːh/ | моҳ /moh/ | מאה /mɒːh/ | mâng /mɑːŋ/ |
| Stella | ستاره /setɑːˈɾa/ | ستاره /sitɑra/ | ستاره /sitaːra/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | ситора /sitoˈra/ | סתארה /setɒre/ | estâre /esˈtɑːɾe/ |
| Notte | شب /ʃaw/ | شو /ʃaw/ | شب /ʃab/ | شب /ʃæb/ | шаб /ʃab/ | שב /ʃab/ | šow /ʃow/ |
| Pioggia | باران /bɑːˈɾɑːn/ | باران /bɒɾɒn/ | باران /baːˈraːn/ | باران /bɒːˈɾɒːn/ | борон /boˈron/ | — | bârun /bɒːrun/ |
| Neve | برف /barf/ | برف /barf/ | برف /barf/ | برف /bæɾf/ | барф /barf/ | ברף /bæɾf/ | barf /barf/ |
| Vento | باد /bɑːd/ | باد /bɒd/ | باد /baːd/ | باد /bɒːd/ | бод /bod/ | באד /bɒd/ | bâd /bɒd/ |
| Terra | خاک /xɑːk/ | خاک /xɑk/ | خاک /xaːk/ | خاک /xɒːk/ | хок /xok/ | — | zamin /zamin/ |
| Pietra | سنگ /saŋɡ/ | سنگ /saŋ/ | سنگ /saŋɡ/ | سنگ /sæŋɡ/ | санг /saŋɡ/ | סנג /sæŋɡ/ | sang /saŋɡ/ |
| Montagna | کوه /koːh/ | کوه /koh/ | کوه /koːh/ | کوه /kuːh/ | кӯҳ /kɵh/ | — | — |
| Mare | بحر /bahr/ | دریا /darjɒ/ | دریا /darˈjaː/ | دریا /dæɾˈjɒː/ | баҳр /bahr/ | — | — |
| Madre | مادر /mɑːdaɾ/ | آبه /ɑːba/ | مادر /maːdar/ | مادر /mɒːdær/ | модар /modar/ | מאדר /mɒːdær/ | dâ /dɑː/ |
| Padre | پدر /padaɾ/ | آته /ɑːta/ | پدر /pidar/ | پدر /pedær/ | падар /padar/ | פדר /pedær/ | bowâ /boˈwɑː/ |
| Figlia | دختر /duxˈtaɾ/ | دختر /duxtar/ | دختر /duxtar/ | دختر /doxˈtæɾ/ | духтар /duxtar/ | דוכתר /doxˈtær/ | — |
| Io | من /man/ | مه /ma/ | من /man/ | من /mæn/ | ман /man/ | מן /man/ | mo /mo/ |
| Tu | تو /to/ | تو /tu/ | تو /toː/ | تو /to/ | ту /tu/ | תו /to/ | to /to/ |
| Noi | ما /mɑː/ | ما /mɒ/ | ما /maː/ | ما /mɒː/ | мо /mo/ | מא /mɒ/ | ima /iˈma/ |
| Nome | نام /nɑːm/ | نام /nɑm/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ | ном /nom/ | נאם /nɒm/ | num /num/ |
| Persona | انسان /insɑːn/ | انسان /insɒn/ | کس /kas/ | انسان /ʔenˈsɒːn/ | одам /oˈdam/ | — | — |
| Testa | سر /sar/ | سر /sar/ | سر /sar/ | سر /sæɾ/ | сар /sar/ | — | — |
| Occhio | چشم /tʃaʃm/ | چم /tʃam/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | tiya /tiˈja/ |
| Orecchio | گوش /ɡuʃ/ | گوش /ɡoʃ/ | گوش /ɡuːʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | гӯш /ɡɵʃ/ | גוש /ɡuʃ/ | guš /ɡuʃ/ |
| Naso | بینی /biːˈniː/ | بینی /bini/ | بینی /biːniː/ | بینی /biːˈniː/ | бинӣ /biˈni/ | — | — |
| Bocca | دهان /dahɑːn/ | دان /dɒn/ | دهان /dahaːn/ | دهان /dæˈhɒːn/ | даҳон /daˈhon/ | — | — |
| Dente | دندان /dandɑːn/ | دندان /dandɒn/ | دندان /dandaːn/ | دندان /dændɒːn/ | дандон /dandon/ | דנדאן /dandɒn/ | dendun /dendun/ |
| Lingua | زبان /zabɑːn/ | زبان /zabɒn/ | زبان /zabaːn/ | زبان /zæbɒːn/ | забон /zaˈbon/ | זבאן /zabɒn/ | zown /zown/ |
| Mano | دست /dast/ | دست /dast/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | даст /dast/ | דסת /dæst/ | das /das/ |
| Piede | پا /pɑː/ | پای /pɒj/ | پای /paːj/ | پا /pɒː/ | пой /poj/ | פא /pɒ/ | pâ /pɑː/ |
| Cuore | دل /dil/ | دل /dil/ | دل /dil/ | دل /del/ | дил /dil/ | דל /del/ | del /del/ |
| Osso | استخوان /ustuˈxɑːn/ | استخوان /ustuxɒn/ | استخوان /ustuˈxaːn/ | استخوان /ostoˈxɒːn/ | устухон /ustuˈxon/ | אסתכואן /ostoxɒn/ | has /has/ |
| Sangue | خون /xuːn/ | خون /xuːn/ | خون /xuːn/ | خون /xuːn/ | хун /xun/ | כון /xun/ | xun /xun/ |
| Cacca | گه /ɡuːh/ | — | گه /ɡuh/ | گه /ɡoh/ | гӯҳ /ɡɵh/ | — | — |
| Amore | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /ʔiʃq/ | عشق /eʃq/ | ишқ /iʃq/ | עשק /eʃq/ | âšeqi /ɒːʃeˈqi/ |
| Albero | درخت /daɾaxt/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /diraxt/ | درخت /deræxt/ | дарахт /daraxt/ | דרכת /deræxt/ | derext /deˈɾaxt/ |
| Cane | سگ /saɡ/ | سگ /seɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ | саг /saɡ/ | סג /sæɡ/ | seg /seɡ/ |
| Gatto | پشک /puʃak/ | پشک /poʃak/ | گربه /ɡurba/ | گربه /ɡorbe/ | гурба /ɡurˈba/ | גורבה /ɡorbe/ | gorbe /ɡoɾˈbe/ |
| Pesce | ماهی /mɑːˈhiː/ | ماهی /maːˈhiː/ | ماهی /maːˈhiː/ | ماهی /mɒːˈhiː/ | моҳӣ /moˈhi/ | מאהי /mɒːhi/ | mohi /mohi/ |
| Uccello | پرنده /parinda/ | پرنده /paɾanda/ | مرغ /murɣ/ | پرنده /pæɾænde/ | паранда /paranda/ | — | — |
| Farfalla | پروانه /parwɑːna/ | — | پروانه /parwaːna/ | پروانه /pæɾvɒːne/ | шапалак /ʃapalak/ | — | — |
| Uovo | تخم‌مرغ /toxme morɣ/ | خیگینه /xajɡina/ | خایه /xaːja/ | تخم‌مرغ /toxme morɣ/ | тухм /tuxm/ | — | — |
| Orso | خرس /xirs/ | خرس /xirs/ | خرس /xirs/ | خرس /xeɾs/ | хирс /xirs/ | — | — |
| Cavallo | اسپ /asp/ | آس /ɒs/ | اسپ /asp/ | اسب /æsb/ | асп /asp/ | — | — |
| Casa | خانه /xɑːna/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xaːna/ | خانه /xɒːne/ | хона /xona/ | כאנה /xɒːne/ | xune /xuˈne/ |
| Latte | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːɾ/ | шир /ʃir/ | שיר /ʃir/ | šir /ʃir/ |
| Miele | عسل /asal/ | عسل /asal/ | انگبین /aŋɡubiːn/ | عسل /æsæl/ | асал /aˈsal/ | — | — |
| Sale | نمک /namak/ | نمک /namak/ | نمک /namak/ | نمک /næˈmæk/ | намак /naˈmak/ | נמך /næmæk/ | — |
| Vino | شراب /ʃaˈrɑːb/ | شراب /ʃaˈrɑːb/ | می /maj/ | شراب /ʃæˈɾɒːb/ | шароб /ʃarob/ | — | šarâb /ʃaˈɾɑːb/ |
| Riso | برنج /birindʒ/ | برنج /birindʒ/ | برنج /biˈrindʒ/ | برنج /beˈrendʒ/ | биринҷ /biˈrindʒ/ | — | — |
| Cioccolato | چاکلیت /tʃɑːkleːt/ | — | — | شکلات /ʃokoˈlɒːt/ | шоколад /ʃokoˈlad/ | — | — |
| Ferro | آهن /ɑːhan/ | آهن /ɑːhan/ | آهن /aːhan/ | آهن /ʔɒːhæn/ | оҳан /ohan/ | — | — |
| Ruota | چرخ /tʃarx/ | چرخ /tʃarx/ | چرخ /tʃarx/ | چرخ /tʃærx/ | чарх /tʃarx/ | — | — |
| Seta | ابریشم /abreːʃam/ | ابریشم /abreːˈʃam/ | ابریشم /abreːˈʃam/ | ابریشم /æbriːˈʃæm/ | абрешим /abreˈʃim/ | — | — |
| Libro | کتاب /kiˈtɑːb/ | کتاب /kitɒb/ | کتاب /kiˈtaːb/ | کتاب /keˈtɒːb/ | китоб /kiˈtob/ | — | — |
| Mangiare | خوردن /xoɾdan/ | خوردو /xoɾdoː/ | خوردن /xʷurdan/ | خوردن /xordæn/ | хӯрдан /xɵrˈdan/ | חורדן /xordæn/ | xardan /xarˈdan/ |
| Bere | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدو /noʃidoː/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | нӯшидан /nɵʃidan/ | נושידן /nuːʃidæn/ | xardan /xarˈdan/ |
| Dormire | خوابیدن /xɑːbiˈdan/ | خوابیدو /xɒbidoː/ | خفتن /xuftan/ | خوابیدن /xɒːbiːˈdæn/ | хобидан /xobiˈdan/ | — | xawsidan /xawsiˈdan/ |
| Uno | یک /jak/ | یک /jak/ | یک /jak/ | یک /jek/ | як /jak/ | יך /jek/ | yak /jak/ |
| Due | دو /du/ | دو /du/ | دو /doː/ | دو /do/ | ду /du/ | דו /do/ | do /do/ |
| Tre | سه /se/ | سه /se/ | سه /sih/ | سه /se/ | се /se/ | סה /se/ | se /se/ |
| Quattro | چهار /tʃahɑːr/ | چار /tʃɒr/ | چهار /tʃahaːr/ | چهار /tʃæˈhɒːɾ/ | чор /tʃor/ | — | char /tʃɒr/ |
| Cinque | پنج /pandʒ/ | پنج /pandʒ/ | پنج /pandʒ/ | پنج /pændʒ/ | панҷ /pandʒ/ | — | panj /pandʒ/ |
| Cento | صد /sad/ | صد /sad/ | صد /sad/ | صد /sæd/ | сад /sad/ | — | sad /sad/ |
| Ciao | سلام /salɑːm/ | سلام /salɑm/ | درود /duruːd/ | سلام /sælɒːm/ | салом /salom/ | שלום /ʃɒːlom/ | salâm /saˈlɑːm/ |
| Grazie | تشکر /taʃakkoɾ/ | تشکر /taʃakkur/ | سپاس /sipaːs/ | سپاس /sepɒːs/ | раҳмат /rahˈmat/ | ספאס /sepɒːs/ | mamnun /mamˈnun/ |
| Buono | خوب /xob/ | خو /xoː/ | نیک /neːk/ | خوب /xuːb/ | хуб /xub/ | חוב /xuːb/ | xow /xow/ |
| Nuovo | نو /naw/ | نو /naw/ | نو /naw/ | جدید /dʒædiːd/ | нав /nav/ | — | — |
| Rosso | سرخ /soɾx/ | سرخ /suɾx/ | سرخ /surx/ | قرمز /ɢeɾˈmez/ | сурх /surx/ | סורך /suɾx/ | sorx /soɾx/ |
| Bianco | سفید /safeːd/ | سفید /safed/ | سپید /sɛpiːd/ | سفید /sefiːd/ | сафед /safed/ | ספיד /sefiːd/ | sefid /seˈfid/ |
| Nero | سیاه /sijɑːh/ | سیاه /sijɒ/ | سیاه /sijaːh/ | سیاه /siˈjɒːh/ | сиёҳ /sijoh/ | — | — |
| Verde | سبز /sabz/ | سبز /sabz/ | سبز /sabz/ | سبز /sæbz/ | сабз /sabz/ | — | — |
| Blu | آبی /ɑːbi/ | — | کبود /kabuːd/ | آبی /ʔɒːˈbi/ | обӣ /obi/ | — | — |
| Cuculo | کوکو /kuːˈkuː/ | — | — | کوکو /kuːˈkuː/ | куку /kuˈku/ | — | — |
| Computer | کمپیوتر /kampjuːtar/ | — | — | کامپیوتر /kɒːmpijuːteɾ/ | компютер /kompjuter/ | — | — |
| Wi-Fi | وای‌فای /wɑːjfɑːj/ | — | — | وای‌فای /vɒːjfɒːj/ | вай-фай /vajfaj/ | — | — |
| Sushi | سوشی /suːʃi/ | — | شورماهی /ʃuːr maːˈhiː/ | سوشی /suːʃiː/ | суши /suʃi/ | — | — |
| Tè | چای /tʃɑːj/ | — | — | چای /tʃɒːj/ | чой /tʃoj/ | — | — |
| Caffè | قهوه /qahˈwa/ | — | قهوه /qahˈwa/ | قهوه /ɢæhˈve/ | қаҳва /qahˈva/ | — | — |
| Zucchero | بوره /boːˈɾa/ | — | شکر /ʃakar/ | شکر /ʃeˈkæɾ/ | шакар /ʃaˈkar/ | — | — |
| Arancia | پرتقال /poɾtaɣɑːl/ | پرتقال /poɾtaɣɒl/ | نارنج /naːrandʒ/ | پرتقال /poɾteɣɒːl/ | афлесун /afleˈsun/ | — | — |
| 99 | نود و نه /nawad u no/ | نود و نه /nawad u no/ | — | نود و نه /næˈvæd o noh/ | наваду нӯҳ /navadu nɵh/ | — | — |
| Dopamina | دوپامین /dopɑːˈmiːn/ | — | — | دوپامین /dopɒːˈmiːn/ | дофамин /dofaˈmin/ | — | — |
| Chiocciola (@) | ات /at/ | — | — | ات /ʔæt/ | ат /at/ | — | — |
Pagina 1/11
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap