Saamaka tongo
Saramaccano
Creolo a base inglese (inglese misto / lessico portoghese, Akan / sostrato gbe)
Il saramaccano è un creolo marrone del Suriname parlato nell'alto corso del fiume Suriname dai discendenti di popolazioni schiavizzate dell'Africa occidentale che fuggirono dalle piantagioni olandesi nei secoli XVII-XVIII (il trattato di Saramaca del 1762 ne assicurò l'indipendenza). Il suo lessico misto inglese/portoghese è insolito tra i creoli atlantici e riflette l'origine caraibica, colonizzata dai portoghesi, di alcuni lavoratori schiavizzati; sia gli apporti inglesi sia quelli portoghesi compaiono nel vocabolario di base (ad es. «wáta» acqua dall'inglese, ma «lúna» luna dal portoghese, «fáya» fuoco dal portoghese fogo). Il saramaccano ha acquisito rilievo accademico come modello per studiare il ruolo delle lingue di sostrato nella genesi dei creoli (il sostrato akan-gbe è molto influente, con tono di origine akan, termini di parentela e particelle a fine frase).
Dove si parla
87 parole essenziali in saramaccano
chocolade
computer
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Creolo a base inglese (inglese misto / lessico portoghese, Akan / sostrato gbe)
| Significato | Saramaccano | Aukan | Sranan tongo | Pijin | Patois giamaicano | Krio | Bislama |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | wáta /wáta/ | wataa /wataː/ | watra /watra/ | wata /wata/ | waata /waːta/ | wata /ˈwata/ | wota /wota/ |
| Fuoco | fája /fája/ | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faja/ | faiya /faija/ | faya /ˈfaja/ | faea /faea/ |
| Sole | sónu /sónu/ | san /saŋ/ | son /son/ | san /san/ | son /sɔn/ | san /san/ | san /san/ |
| Luna | líba /líba/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | muun /muːn/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| Stella | teéja /teéja/ | sitari /siˈtari/ | stari /ˈstari/ | sta /sta/ | staar /staː/ | sta /sta/ | sta /sta/ |
| Notte | ndéti /ndéti/ | neti /neti/ | neti /neti/ | naet /naet/ | nait /nait/ | nɛt /nɛt/ | naet /naet/ |
| Pioggia | tjúba /tʃúba/ | alen /ˈaːlɛn/ | alen /ˈaːlɛn/ | ren /ren/ | rien /rien/ | ren /rɛn/ | ren /rɛn/ |
| Vento | vë́ntu /vɛ́ntu/ | winta /winta/ | winti /ˈwinti/ | win /win/ | briiz /briːz/ | briz /briz/ | win /win/ |
| Terra | goón /ɡoón/ | doti /doti/ | gron /ɡron/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡrɔŋ/ | gron /ɡrɔn/ | graon /ɡraon/ |
| Pietra | sitónu /sitónu/ | siton /siton/ | ston /ston/ | ston /ston/ | stuon /stuon/ | ston /stɔn/ | ston /ston/ |
| Montagna | kúnunu /kúnunu/ | mongo /moŋo/ | bergi /ˈbɛrɡi/ | maonden /maonden/ | mountn /mountn/ | mawnten /ˈmawnten/ | maunten /maunten/ |
| Mare | zé /zé/ | ze /ze/ | se /se/ | solwata /solwata/ | sii /siː/ | si /si/ | solwora /solwora/ |
| Madre | mamá /mamá/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mami /mami/ | mada /mada/ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ |
| Padre | taatá /taːtá/ | tata /tata/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ | faada /faːda/ | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ |
| Figlia | mujë́ë́míí /mujɛ́ːmíː/ | umanpikin /umanpikin/ | umapikin /umapikin/ | dota /dota/ | daata /daːta/ | gyal pikin /ɡjal pikin/ | gel /ɡel/ |
| Io | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ |
| Tu | i /i/ | yu /ju/ | yu /ju/ | iu /iu/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ |
| Noi | u /u/ | wi /wi/ | wi /wi/ | iumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ | wi /wi/ | yumi / mifala /jumi / mifala/ |
| Nome | në́ /nɛ́/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | nem /nem/ | niem /niem/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ |
| Persona | sëmbë /sɛmbɛ/ | sama /sama/ | libisma /libisma/ | man /man/ | sumadi /sumadi/ | pɔsin /pɔsin/ | man /man/ |
| Testa | hédi /hédi/ | ede /ede/ | ede /ede/ | hed /hed/ | ed /ɛd/ | ed /ed/ | hed /hed/ |
| Occhio | wójo /wójo/ | ain /ain/ | ai /ai/ | ae /ae/ | yai /jai/ | ay /aj/ | ae /ae/ |
| Orecchio | jési /jési/ | yesi /jesi/ | yesi /jesi/ | ia /ia/ | iez /iez/ | yes /jes/ | ia /ia/ |
| Naso | núsu /núsu/ | noso /noso/ | noso /noso/ | nos /nos/ | nuoz /nuoz/ | nos /nɔs/ | nus /nus/ |
| Bocca | búka /búka/ | mofu /mofu/ | mofo /mofo/ | maot /maot/ | mout /mout/ | mɔt /mɔt/ | maot /maot/ |
| Dente | tánda /tánda/ | tifi /tifi/ | tifi /tifi/ | titi /titi/ | tiit /tiːt/ | tit /tit/ | tut /tut/ |
| Lingua | tö́ngö /tɔ́ŋɡɔ/ | tongo /toŋo/ | tongo /toŋo/ | tang /taŋ/ | tong /tɔŋ/ | tɔŋ /tɔŋ/ | tang /taŋ/ |
| Mano | máun /máun/ | ana /ana/ | anu /anu/ | han /han/ | an /an/ | an /an/ | han /han/ |
| Piede | fútu /fútu/ | futu /futu/ | futu /futu/ | leg /leɡ/ | fut /fʊt/ | fut /fut/ | leg /leɡ/ |
| Cuore | háti /háti/ | ati /ati/ | ati /ati/ | hat /hat/ | aat /aːt/ | at /at/ | bel /bel/ |
| Osso | bónu /bónu/ | bon /bon/ | bonyo /boɲo/ | bon /bon/ | buon /buon/ | bon /bɔn/ | bun /bun/ |
| Sangue | buúu /buúu/ | buulu /buːlu/ | brudu /bruːdu/ | blad /blad/ | blod /blɔd/ | blɔd /blɔd/ | blad /blad/ |
| Amore | lóbi /lóbi/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | lavem /lavem/ | lov /lɔv/ | lɛk /lɛk/ | laekem /laekem/ |
| Albero | páu /páu/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | tik /tik/ | tri /tri/ |
| Cane | dágu /dáɡu/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dogi /doɡi/ | daag /daːɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dog /doɡ/ |
| Gatto | pusipúsi /pusipúsi/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | puskat /puskat/ | puss /pʊs/ | pus /pus/ | pusi /pusi/ |
| Pesce | físi /físi/ | fisi /fisi/ | fisi /fisi/ | fis /fis/ | fish /fɪʃ/ | fis /fis/ | fis /fis/ |
| Uccello | fóu /fóu/ | foo /foː/ | fowru /ˈfoːru/ | bed /bed/ | bod /bɔd/ | bɔd /bɔd/ | pijin /pidʒin/ |
| Farfalla | adömítö /adɔmítɔ/ | — | kapelka /kapelka/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /bɔtaflai/ | bɔtaflay /bɔtaflaj/ | bataflae /bataflae/ |
| Uovo | óbo /óbo/ | igi /iɡi/ | eksi /eksi/ | eg /eɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ |
| Orso | beer /beːr/ | beer /beːr/ | beer /beːr/ | bea /bea/ | bier /bier/ | bia /ˈbia/ | bea /bea/ |
| Cavallo | hási /hási/ | asi /asi/ | asi /asi/ | hos /hos/ | aas /aːs/ | ɔs /ɔs/ | hos /hos/ |
| Casa | wósu /wósu/ | osu /osu/ | oso /oso/ | haos /haos/ | ous /ous/ | os /os/ | haos /haos/ |
| Latte | më́íki /mɛ́íki/ | meliki /meliki/ | merki /ˈmɛrki/ | susu /susu/ | milk /mɪlk/ | milk /milk/ | melek /melek/ |
| Miele | hö́níwáta /hɔ́níwáta/ | oniki /oniki/ | oni /oni/ | hani /hani/ | oni /ɔni/ | ɔni /ˈɔni/ | hani /hani/ |
| Sale | sátu /sátu/ | sawtu /sawtu/ | sowtu /sowtu/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ | sɔl /sɔl/ | sol /sol/ |
| Vino | wín /wín/ | win /win/ | win /win/ | waen /waen/ | wain /wain/ | wayn /wain/ | waen /waen/ |
| Riso | alísi /alísi/ | alisi /aˈlisi/ | aleisi /aleisi/ | raes /raes/ | rais /rais/ | rɛs /rɛs/ | raes /raes/ |
| Cioccolato | chocolade | — | syokola /ʃokola/ | chocolate | chaklit /tʃaklɪt/ | chɔklet | joklet /dʒoklet/ |
| Ferro | félu /félu/ | insii /insiː/ | isri /ˈisri/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ | ayɛn /ˈajɛn/ | aean /aean/ |
| Ruota | wágífútu /wáɡífútu/ | — | wiel /wil/ | wil /wil/ | wiil /wiːl/ | wil /wil/ | wil /wil/ |
| Libro | búku /búku/ | buku /buku/ | buku /buku/ | buk /buk/ | buk /bʊk/ | buk /buk/ | buk /buk/ |
| Mangiare | nján /ɲán/ | nyan /ɲaŋ/ | nyan /ɲan/ | kaikai /kajkaj/ | nyam /ɲam/ | it /it/ | kakae /kakae/ |
| Bere | bebé /bebé/ | diingi /diːŋi/ | dringi /driŋi/ | drinkim /driŋkim/ | jringk /dʒrɪŋk/ | drink /driŋk/ | dring /driŋ/ |
| Dormire | duumí /duːmí/ | siibi /siːbi/ | sribi /ˈsribi/ | slip /slip/ | sliip /sliːp/ | slip /slip/ | slip /slip/ |
| Uno | wán /wán/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ |
| Due | tú /tú/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tufala /tufala/ | tuu /tuː/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| Tre | dií /dií/ | dii /diː/ | dri /dri/ | trifala /trifala/ | chrii /tʃɹiː/ | tri /tri/ | tri /tri/ |
| Quattro | fö́ /fɔ́/ | fo /fo/ | fo /fo/ | fofala /fofala/ | fuo /fuo/ | fo /fo/ | fo /fo/ |
| Cinque | féífi /féífi/ | feifi /fɛifi/ | feifi /ˈfeifi/ | faefala /faefala/ | faiv /faiv/ | fayv /faiv/ | faev /faev/ |
| Cento | hö́ndö /hɔ́ndɔ/ | ondoo /ondoː/ | hondro /hondro/ | handred /handred/ | onjrid /ɔndʒrɪd/ | ɔndrɛd /ˈɔndrɛd/ | handred /handred/ |
| Ciao | odi /odi/ | fa yu de /fa ju de/ | odi /odi/ | halo /halo/ | wah gwaan /wa ɡwaːn/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | halo /halo/ |
| Grazie | tángi /táŋɡi/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | tagio /taɡio/ | tanks /taŋks/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tangkyu /taŋkju/ |
| Buono | búnu /búnu/ | boon /boːŋ/ | bun /bun/ | gud /ɡud/ | gud /ɡʊd/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
| Nuovo | njúnjun /ɲúɲun/ | nyun /ɲun/ | nyun /ɲun/ | niu /niu/ | nyuu /ɲuː/ | nyu /nju/ | niufala /niufala/ |
| Rosso | bë /bɛ/ | lebi /lebi/ | redi /redi/ | red /red/ | red /ɹɛd/ | rɛd /rɛd/ | red /red/ |
| Bianco | wéti /wéti/ | weti /weti/ | weti /weti/ | waet /waet/ | wait /wait/ | wayt /wajt/ | waet /waet/ |
| Nero | baáka /baáka/ | baaka /baːka/ | blaka /blaka/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ |
| Verde | guúun /ɡuúun/ | guun /ɡuːn/ | grun /ɡrun/ | grin /ɡrin/ | griin /ɡɹiːn/ | grin /ɡrin/ | grin /ɡrin/ |
| Blu | baáu /baáu/ | baaw /baːw/ | blaw /blaw/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ |
| Computer | computer | — | kompyuter /komˈpjutər/ | kompiuta /kompiuta/ | kompyuuta /kɔmpjuːta/ | kɔmpyuta /kɔmpjuta/ | kompiuta /kompiuta/ |
| Tè | té /té/ | te /te/ | te /te/ | ti /ti/ | tii /tiː/ | ti /ti/ | ti /ti/ |
| Caffè | kofí /kofí/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ | kɔfi /ˈkɔfi/ | kofi /kofi/ |
| Zucchero | súki /súki/ | sukuu /sukuː/ | sukru /sukru/ | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ | shuga /ˈʃuɡa/ | suga /suɡa/ |
| Arancia | apeesína /apeːsína/ | apeesina /apeːsina/ | apresina /apresina/ | orens /orens/ | arinj /arɪndʒ/ | oranj /ɔˈrandʒ/ | orenj /orendʒ/ |
| 99 | nëigiteni-ku-nëigi /nɛiɡiteni ku nɛiɡi/ | neigintenti a neigin /nɛiɡintenti a nɛiɡin/ | neigitenti-na-neigi /neiɡitenti na neiɡi/ | naenti-naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ | naynti-nayn /nainti nain/ | naenti naen /naenti naen/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap