Schwäbisch
Indogermanisch
Schwäbisch (autonym Schwäbisch) ist eine oberdeutsche alemannische Varietät, die von rund 800 000 Menschen im Südwesten Deutschlands gesprochen wird — vor allem in Baden-Württemberg rund um Stuttgart, im Schwarzwald und auf der Schwäbischen Alb, mit kleineren Sprechergruppen in Bayerisch-Schwaben rund um Augsburg. Bekanntlich ist Schwäbisch der Dialekt der Region Stuttgart — Heimat von Mercedes-Benz, Porsche, Bosch und des historischen Daimler/Benz-Ursprungs der deutschen Automobilindustrie. Sprachlich gehört Schwäbisch zur alemannischen Familie neben dem Schweizerdeutschen (gsw) und dem Elsässischen, mit charakteristischen Merkmalen wie der schwäbischen Verschiebung /a/ → /ɔ/, dem Diminutivsuffix -le anstelle des standarddeutschen -lein sowie typischen Wendungen wie „Grüß Gott" und „Danggschee". Trotz der lebendigen Sprecherzahlen stuft die UNESCO Schwäbisch als gefährdet ein, bedingt durch den unaufhörlichen Druck des Standarddeutschen in Bildung, Medien und urbanen Räumen.
Wo die Sprache gesprochen wird
Schwäbisch: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Indogermanisch
| Bedeutung | Schwäbisch | Ostfränkisch | Österreichisches Deutsch | Bairisch | Pennsylvaniadeutsch | Schweizer Hochdeutsch | Deutsch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | Wasser /vasə/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /vasɐ/ | Wåssa /vɔsɐ/ | Wasser /vasər/ | Wasser /ˈvasər/ | Wasser /vasɐ/ |
| Feuer | Feuer /foiɐ/ | Feier /faɪɐ/ | Feuer /fɔɪɐ/ | Feia /fɔɪɐ/ | Feier /faɪər/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ | Feuer /fɔɪ̯ɐ/ |
| Sonne | Sonne /sonə/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /sɔnə/ | Sun /sʊn/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /ˈsɔnə/ | Sonne /zɔnə/ |
| Mond | Mond /moːnd/ | Maa /maː/ | Mond /moːnt/ | Moo /moː/ | Muun /muːn/ | Mond /moːnt/ | Mond /moːnt/ |
| Stern | Schtern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛɐn/ | Schtann /ʃtan/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛʁn/ |
| Nacht | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nocht /noxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ |
| Regen | Rega /ˈreːɡə/ | — | Regen /ˈreːɡn̩/ | Regn /ˈreːɡn̩/ | Regge /ˈrɛɡə/ | Regen /ˈreːɡən/ | Regen /ˈʁeːɡn̩/ |
| Schnee | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ |
| Wind | Wind /vɪnd/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vind/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ | Wind /vɪnt/ |
| Erde | Erd /eːɐ̯d/ | Erd /ɛɐd/ | Erde /eːɐdə/ | Erdn /ˈɛrdn̩/ | Erd /ɛrt/ | Erde /ˈeːrdə/ | Erde /eːɐdə/ |
| Stein | Stoi /ʃtoi/ | — | Stein /ʃtaɪn/ | Stoa /ʃtoɐ/ | Schtee /ʃteː/ | Stein /ʃtaɪn/ | Stein /ʃtaɪn/ |
| Berg | Berg /bɛrɡ/ | — | Berg /bɛɐk/ | Beag /bɛɐɡ/ | Barig /ˈbarɪç/ | Berg /bɛrk/ | Berg /bɛʁk/ |
| Meer | Meer /meːr/ | — | Meer /meːɐ̯/ | Meea /meːɐ/ | See /seː/ | Meer /meːr/ | Meer /meːɐ̯/ |
| Mutter | Mädder /mɛdɐ/ | Mudder /mʊdɐ/ | Mutter /mʊtɐ/ | Muada /muɐdɐ/ | Mudder /mʊdər/ | Mutter /ˈmʊtər/ | Mutter /mʊtɐ/ |
| Vater | Vadder /fadɐ/ | Vadder /fadɐ/ | Vater /ˈfaːtɐ/ | Voda /ˈfɔːdɐ/ | Daadi /daːdi/ | Vater /ˈfaːtər/ | Vater /faːtɐ/ |
| Tochter | Dochder /ˈdɔxdɐ/ | Dochder /dɔxdɐ/ | Tochter /ˈtɔxtɐ/ | Dochta /ˈdɔxtɐ/ | Dochder /dɔxdər/ | Tochter /ˈtɔxtər/ | Tochter /ˈtɔxtɐ/ |
| Ich | i /i/ | i /i/ | ich /ɪç/ | i /i/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ |
| Du | du /du/ | du /du/ | du /duː/ | du /du/ | du /du/ | du /duː/ | du /duː/ |
| Wir | mir /miɐ/ | mir /miɐ/ | wir /viːɐ/ | mia /miɐ/ | mir /miːɐ̯/ | wir /viːr/ | wir /viːɐ̯/ |
| Name | Nama /ˈnamə/ | Nama /ˈnamɐ/ | Name /ˈnaːmə/ | Nam /nãː/ | Naame /ˈnɔːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Mensch | Mensch /mɛnʃ/ | — | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ | Mensch /mɛnʃ/ |
| Kopf | Kopf /kɔpf/ | — | Kopf /kɔpf/ | Kobf /kʰoːbf/ | Kopp /kɔp/ | Kopf /kɔpf/ | Kopf /kɔpf/ |
| Auge | Aug /aʊɡ/ | Aach /aːx/ | Auge /ˈaʊ̯ɡə/ | Aug /aʊɡ/ | Aag /ɔːk/ | Auge /ˈaʊɡə/ | Auge /aʊ̯ɡə/ |
| Ohr | Ohr /oːr/ | Ohr /oːɐ/ | Ohr /oːɐ̯/ | Ohr /oːɐ/ | Ohr /oːr/ | Ohr /oːr/ | Ohr /oːɐ̯/ |
| Nase | Nas /nas/ | — | Nase /ˈnaːsə/ | Nosn /ˈnosn̩/ | Naas /nɔːs/ | Nase /ˈnaːsə/ | Nase /ˈnaːzə/ |
| Mund | Gosch /ɡɔʃ/ | — | Mund /mʊnt/ | Mai /maɪ/ | Maul /maʊl/ | Mund /mʊnt/ | Mund /mʊnt/ |
| Zahn | Zah /tsaː/ | Zah /tsaː/ | Zahn /tsaːn/ | Zand /tsɔnt/ | Zaah /tsɔː/ | Zahn /tsaːn/ | Zahn /tsaːn/ |
| Zunge | Zong /tsoŋ/ | Zung /tsuŋ/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunga /tsuŋɐ/ | Zung /tsuŋ/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ |
| Hand | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hɑnt/ | Hand /hɔnd/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ |
| Fuß | Fuaß /fuas/ | Fuß /fuːs/ | Fuß /fuːs/ | Fuaß /fuɐs/ | Fuuss /fuːs/ | Fuss /fuːs/ | Fuß /fuːs/ |
| Herz | Herz /hɛɐts/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛɐts/ | Heaz /hɛɐts/ | Hatz /hats/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛʁts/ |
| Knochen | Knoche /ˈknoxə/ | Knocha /ˈknɔxɐ/ | Knochen /ˈknɔxən/ | Boan /boɐn/ | Gnoche /ˈɡnoxə/ | Knochen /ˈknɔxən/ | Knochen /ˈknɔxən/ |
| Blut | Bluat /bluat/ | Blut /bluːd/ | Blut /bluːt/ | Bluat /bluat/ | Blut /blut/ | Blut /bluːt/ | Blut /bluːt/ |
| Kacke | Schdingr /ˈʃdɪŋɐ/ | — | Kacke /ˈkakə/ | Gacki /ˈɡaɡi/ | — /—/ | Kacke /ˈkakə/ | Kacke /ˈkakə/ |
| Liebe | Liab /liə̯b/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /liːbə/ | Liab /liɐb/ | liewe /liːvə/ | Liebe /ˈliːbə/ | Liebe /liːbə/ |
| Baum | Baum /baum/ | Bauma /baʊmaː/ | Baum /baʊ̯m/ | Bam /bãm/ | Baam /ˈbɔːm/ | Baum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ |
| Hund | Hond /hond/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Katze | Katz /kats/ | Katz /kats/ | Katze /kɑtsə/ | Katz /kʰats/ | Katz /kats/ | Katze /ˈkatsə/ | Katze /katsə/ |
| Fisch | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ |
| Vogel | Vogel /foːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogl /foːɡl̩/ | Voggel /fɔɡəl/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ |
| Schmetterling | Schmeddrleng /ˈʃmɛdɐlɛŋ/ | Schmetterling /ʃmɛdɐliŋ/ | Schmetterling /ˈʃmɛtɐlɪŋ/ | Waifåita /vaifɔitɐ/ | Fleddermaus /ˈflɛdərmaʊs/ | Schmetterling /ˈʃmɛtərlɪŋ/ | Schmetterling /ˈʃmɛtɐlɪŋ/ |
| Ei | Oi /ɔɪ/ | — | Ei /aɪ/ | Oa /oɐ/ | Oi /ɔɪ/ | Ei /aɪ/ | Ei /aɪ/ |
| Bär | Bèèar /bɛːɐ/ | — | Bär /bɛːɐ̯/ | Bär /bɛɐ/ | Baer /bɛːr/ | Bär /bɛːr/ | Bär /bɛːɐ̯/ |
| Pferd | Gaul /ɡaul/ | — | Pferd /pfeːɐ̯t/ | Roß /rɔs/ | Gaul /ɡaʊ̯l/ | Pferd /pfeːrt/ | Pferd /pfeːɐ̯t/ |
| Haus | Hous /haus/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊ̯s/ |
| Milch | Millich /ˈmɪlɪç/ | — | Milch /mɪlç/ | Muich /muɪx/ | Millich /ˈmɪlɪç/ | Milch /mɪlç/ | Milch /mɪlç/ |
| Honig | Honig /ˈhoːnɪɡ/ | — | Honig /ˈhoːnɪk/ | Heng /hɛŋ/ | Hunnich /ˈhʊnɪç/ | Honig /ˈhoːnɪk/ | Honig /ˈhoːnɪç/ |
| Salz | Salz /salts/ | — | Salz /salts/ | Soiz /sɔɪts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Salz /zalts/ |
| Wein | Woi /voɪ̯/ | — | Wein /vaɪ̯n/ | Wei /vaɪ/ | Wei /vaɪ/ | Wein /vaɪ̯n/ | Wein /vaɪ̯n/ |
| Schokolade | Schoklad /ʃoˈklaːd/ | — | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | Schoklad /ʃoɡˈlɑːd/ | — | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ | Schokolade /ʃokoˈlaːdə/ |
| Eisen | Eisa /ˈaɪsa/ | Eisn /ˈaɪsn̩/ | Eisen /ˈaɪsn̩/ | Eisn /ˈaisn̩/ | Eise /ˈaɪsə/ | Eisen /ˈaɪsən/ | Eisen /ˈaɪ̯zn̩/ |
| Rad | Rad /rad/ | — | Rad /raːt/ | Rod /rod/ | Raad /rɔːt/ | Rad /raːt/ | Rad /ʁaːt/ |
| Buch | Buach /buax/ | — | Buch /buːx/ | Buach /buɐx/ | Buch /bux/ | Buch /buːx/ | Buch /buːx/ |
| Essen | essa /ɛsə/ | esse /ɛsə/ | essen /ɛsn̩/ | essn /ɛsn̩/ | esse /ɛsə/ | essen /ˈɛsn̩/ | essen /ɛsn̩/ |
| Trinken | drengga /drɛŋɡə/ | trinke /trɪŋkə/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | dringa /drɪŋɡɐ/ | drinke /drɪŋkə/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ | trinken /tʁɪŋkn̩/ |
| Schlafen | schlofa /ˈʃlofa/ | schlafe /ʃlaːfə/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlofa /ˈʃlofɐ/ | schlofe /ˈʃlɔfə/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ |
| Eins | oine /ɔinə/ | ans /ans/ | eins /aɪ̯ns/ | oans /oɐns/ | eens /eːns/ | eins /aɪ̯ns/ | eins /aɪ̯ns/ |
| Zwei | zwoi /tsvoɪ̯/ | zwaa /tsvaː/ | zwei /tsvai/ | zwoa /tsvoɐ/ | zwee /tsveː/ | zwei /tsvaɪ̯/ | zwei /tsvaɪ/ |
| Drei | drei /draɪ/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ̯/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ̯/ | drei /dʁaɪ̯/ |
| Vier | viar /fiɐ̯/ | vier /fiɐ/ | vier /fiːɐ̯/ | fia /fiɐ/ | vier /fiːɐ̯/ | vier /fiːr/ | vier /fiːɐ̯/ |
| Fünf | femf /fɛmf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ | fümf /fʏmf/ | fimf /fɪmf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ |
| Hundert | hondrd /ˈhondɐd/ | — | hundert /ˈhʊndɐt/ | hundad /ˈhʊndɐd/ | hunnert /ˈhʊnərt/ | hundert /ˈhʊndərt/ | hundert /ˈhʊndɐt/ |
| Hallo | Grüß Gott /ɡryːs ɡɔt/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Servus /zɛɐvʊs/ | Servus /sɛɐvʊs/ | Hallo /haloː/ | Hallo /haˈloː/ | Hallo /haloː/ |
| Danke | Danggschee /daŋkʃeː/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | danke /daŋkə/ | Vagelts Gott /fɐɡɛlts ɡɔt/ | Denki /dɛŋki/ | danke /ˈdaŋkə/ | danke /daŋkə/ |
| Gut | guad /ɡuə̯d/ | guad /ɡuə̯d/ | gut /ɡuːt/ | guad /ɡuɐd/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ | gut /ɡuːt/ |
| Neu | nei /naɪ/ | — | neu /nɔɪ̯/ | nei /naɪ/ | nei /naɪ/ | neu /nɔɪ̯/ | neu /nɔɪ̯/ |
| Rot | rot /rod/ | rood /roːd/ | rot /roːt/ | rot /rod/ | rot /rot/ | rot /roːt/ | rot /ʁoːt/ |
| Weiß | weiß /vaɪs/ | weiß /vaɪs/ | weiß /vaɪs/ | weiß /vais/ | weiss /vaɪs/ | weiss /vaɪs/ | weiß /vaɪs/ |
| Schwarz | schwarz /ʃvarts/ | — | schwarz /ʃvarts/ | schwoarz /ʃvoɐts/ | schwatz /ʃvats/ | schwarz /ʃvarts/ | schwarz /ʃvaʁts/ |
| Grün | grea /ɡreə̯/ | — | grün /ɡryːn/ | grea /ɡreɐ/ | grie /ɡriː/ | grün /ɡryːn/ | grün /ɡʁyːn/ |
| Kuckuck | Guckguck /ˈɡʊkɡʊk/ | Gutzgauch /ˈɡʊtsɡaʊx/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | — | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ | Kuckuck /ˈkʊkʊk/ |
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite