Kari'na
Caribe galibi
familia caribe
El caribe galibí (autónimo kari'na, también conocido como kalinha o karina) es la lengua tipo de toda la familia lingüística caribe — el término español «caribe» derivó del autónimo carib y dio origen tanto a «Caribe» (la región geográfica) como a «caníbal» (los caribes fueron un temido pueblo guerrero en los relatos coloniales españoles). El caribe galibí lo hablan unas 7000 personas en Surinam, la Guayana Francesa, Venezuela, Guyana y el norte de Brasil. Los pueblos caribes eran el grupo indígena dominante del sur del Caribe y de la costa norte de Sudamérica en el momento del contacto europeo en la década de 1490, tras haber migrado hacia el norte desde la cuenca amazónica para desplazar a los pueblos arawak anteriores. La lengua caribe fue una lingua franca del sur del Caribe antes de ser reemplazada en gran medida por las lenguas coloniales, con las comunidades de habla caribe supervivientes ahora concentradas a lo largo de la costa atlántica de las Guayanas y las Antillas Menores (donde el caribe ha sido sustituido en la práctica por el garífuna cab — descendiente de un criollo caribe-arawak-español-francés que se desarrolló en San Vicente).
Dónde se habla
87 palabras esenciales en caribe galibi
computa
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: familia caribe
| Significado | Caribe galibi | Akawaio | Pemón | Maquiritari | Idioma makushi | Garífuna | Maorí |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | huya /huja/ | wai /wai/ |
| Fuego | wàto /wahto/ | apok /apok/ | apok /apok/ | waʼto /waʔto/ | apóó /apóó/ | watu /watu/ | ahi /ahi/ |
| Sol | weju /weju/ | wïi /wɨi/ | wei /wei/ | shii /ʃiː/ | wéi /wéi/ | weyu /weju/ | rā /ɾaː/ |
| Luna | nuno /nuno/ | kapïi /kapɨi/ | kapüi /kapɨi/ | nuunö /nuːnə/ | kapói /kapói/ | hati /hati/ | marama /maɾama/ |
| Estrella | siriko /siɾiko/ | sirikɨ /siɾikɨ/ | chirikö /tʃiɾikə/ | shidiichö /ʃiɾ̠iːtʃə/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | waruguma /waɾuɡuma/ | whetū /ɸetuː/ |
| Noche | koko /koko/ | ewarupɨ /ewaɾupɨ/ | ewaron /ewaɾon/ | chomomüdü /tʃomomɨɾ̠ɨ/ | ewaron /ewaron/ | gañau /ɡaɲau/ | pō /poː/ |
| Lluvia | konopo /konopo/ | — | konok /konok/ | konoojo /konoːho/ | konoʔ /konoʔ/ | gunubu /ɡunubu/ | ua /ua/ |
| Viento | pepeito /pepeito/ | aʼsetun /aʔsetun/ | aʼchitun /aʔtʃitun/ | jejeenchö /heheːntʃə/ | aʔsitun /aʔsitun/ | garabali /ɡarabali/ | hau /hau/ |
| Tierra | nono /nono/ | non /non/ | non /non/ | nono /nono/ | non /non/ | múa /mua/ | oneone /oneone/ |
| Piedra | topu /topu/ | tɨʼ /tɨʔ/ | ötök /ətək/ | töʼju /təʔhu/ | tɨʔ /tɨʔ/ | dübü /dɨbɨ/ | kōhatu /koːhatu/ |
| Montaña | wypy /wɨpɨ/ | wïʼ /wɨʔ/ | wük /wɨk/ | jüü /hʷɨː/ | wɨʔ /wɨʔ/ | wǘbü /ˈwɨbɨ/ | maunga /mauŋa/ |
| Mar | parana /paɾana/ | parau /paɾau/ | — | dama /dama/ | pɨranna /pɨranːa/ | barana /ˈbarana/ | moana /moana/ |
| Madre | sano /sano/ | saŋ /saŋ/ | mamã /mamɑ̃/ | denü /denɨ/ | maʔmá /maʔmá/ | úguchu /uɡutʃu/ | whaea /ɸaea/ |
| Padre | papa /papa/ | papai /papai/ | papai /papai/ | jaja /haha/ | paʔpá /paʔpá/ | úguchili /uɡutʃili/ | matua /matua/ |
| Hija | emyiry /emɨiɾɨ/ | ensi /ensi/ | ensi /ensi/ | — | yensi /jensi/ | isani würi /isani wɨɾi/ | tamāhine /tamaːhine/ |
| Yo | au /au/ | urɨ /uɾɨ/ | yuurö /juːɾə/ | üwü /ɨwɨ/ | urɨ /urɨ/ | au /au/ | au /au/ |
| Tú | amoro /amoɾo/ | amɨrɨ /amɨɾɨ/ | amörö /aməɾə/ | amöödö /aməːɾ̠ə/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | amürü /amɨɾɨ/ | koe /koe/ |
| Nosotros | kʉʼkaron / naʼna /kəʔkaɾon / naʔna/ | urɨʼnokon / ina /uɾɨʔnokon / ina/ | urönokon / ina /uɾənokon / ina/ | künwanno /kɨnwanːo/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | wagía /waɡia/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nombre | eeti /eːti/ | eseʼ /eseʔ/ | itesek /itesek/ | eesedi /eːseɾ̠i/ | yeseʔ /jeseʔ/ | iri /iɾi/ | ingoa /iŋoa/ |
| Persona | kariʼna /kaɾiʔna/ | kaʼpon /kaʔpon/ | pemon /pemon/ | soto /soto/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | mútu /ˈmutu/ | tangata /taŋata/ |
| Cabeza | upuʼpo /upuʔpo/ | puʼpai /puʔpai/ | pupai /pupai/ | juʼhö /huʔhə/ | puʔpai /puʔpai/ | ichǘgü /iˈtʃɨɡɨ/ | upoko /upoko/ |
| Ojo | enu /enu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | énu /énu/ | úgubu /uɡubu/ | karu /kaɾu/ |
| Oreja | panari /panari/ | pana /pana/ | pana /pana/ | jaana /haːna/ | pana /pana/ | arigei /ariɡei/ | taringa /taɾiŋa/ |
| Nariz | anàta /anahta/ | enna /enna/ | yeuna /jeuna/ | önna /ənna/ | yeuna /jeuna/ | igiri /iɡiɾi/ | ihu /ihu/ |
| Boca | pota /pota/ | mïta /mɨta/ | müta /mɨta/ | önta /ənta/ | mutá /mutá/ | iumaü /iumaɨ/ | waha /waha/ |
| Diente | yerï /jelə/ | ɨ /ɨ/ | ye /je/ | dedü /deɾ̠ɨ/ | yé /jé/ | ari /ari/ | niho /niho/ |
| Lengua | nuru /nuɾu/ | ani /ani/ | unu /unu/ | ñudu /ɲuɾ̠u/ | nu /nu/ | iñeñei /iɲeɲei/ | arero /aɾeɾo/ |
| Mano | aina /aina/ | emiyaʼ /emijaʔ/ | yenna /jenːa/ | amoodü /amoːɾ̠ɨ/ | míá /míá/ | úhabu /uhabu/ | ringa /ɾiŋa/ |
| Pie | pupu /pupu/ | pïta /pɨta/ | pʉta /pɨta/ | uju /uhu/ | puu /puu/ | ugúdi /uɡudi/ | waewae /waewae/ |
| Corazón | emanga /emaŋɡa/ | ewan /ewan/ | sïköpoka /sikəpoka/ | yeewanü /jeːwanɨ/ | yewan /jewan/ | anigi /aniɡi/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| Hueso | yepo /jepo/ | eʼpï /eʔpɨ/ | epʉ /epɨ/ | yeʼhö /jeʔhə/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | ábu /abu/ | kōiwi /koːiwi/ |
| Sangre | mʉnʉ /mənə/ | mïn /mɨn/ | mün /mɨn/ | munu /munu/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | hitaü /hitaɨ/ | toto /toto/ |
| Amor | kataneko /kataneko/ | — /—/ | kemenü /kemenɨ/ | hyummadü /hjumːadɨ/ | saʔnama /saʔnama/ | hínsiñe /hinsiɲe/ | aroha /aɾoha/ |
| Árbol | wewe /wewe/ | yïi /jɨi/ | yöi /jəi/ | dee /deː/ | yéi /jéi/ | wewe /wewe/ | rākau /ɾaːkau/ |
| Perro | pero /peɾo/ | pero /peɾo/ | arimaraka /aɾimaɾaka/ | süʼna /sɨʔna/ | areimaraaká /areimaraaká/ | aulamu /aulamu/ | kurī /kuɾiː/ |
| Gato | meu /meu/ | — /—/ | pichana /pitʃana/ | meeshi /meːʃi/ | pisana /pisana/ | meu /meu/ | ngeru /ŋeɾu/ |
| Pez | woto /woto/ | moro /moɾo/ | morok /moɾok/ | nakukwano /nakukwano/ | moróʔ /moróʔ/ | üduraü /ɨduɾaɨ/ | ika /ika/ |
| Pájaro | tonoro /tonoɾo/ | toron /toɾon/ | toron /toɾon/ | jawi /hawi/ | toron /toron/ | dúnuru /ˈdunuɾu/ | manu /manu/ |
| Mariposa | palanpalan /palanpalan/ | wagau /waɡau/ | wakau /wakau/ | matutu /matutu/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | wurigabagaba /wuɾiɡabaɡaba/ | pūrerehua /puːɾeɾehua/ |
| Huevo | iʼmo /iʔmo/ | pïmoi /pɨmoi/ | pumoi /pumoi/ | iʼmoi /iʔmoi/ | pomói /pomói/ | gañe /ɡaɲe/ | hēki /heːki/ |
| Caballo | kaware /kawaɾe/ | kaware /kawaɾe/ | kaware /kawaɾe/ | kawaayu /kawaːju/ | kaware /kaware/ | gabáyu /ɡaˈbaju/ | hōiho /hoːiho/ |
| Casa | paty /pati/ | — /—/ | tapüi /tapɨi/ | mmaa /mːaː/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | muna /muna/ | whare /ɸaɾe/ |
| Leche | manaty aikuru /manatɨ aikuɾu/ | — | — | shuushu /ʃuːʃu/ | paaka manatɨ yekku /paaka manatɨ jekːu/ | miligi /miliɡi/ | miraka /miɾaka/ |
| Miel | wano /wano/ | teusan /teusan/ | wan /wan/ | wanö /wanə/ | wan /wan/ | maba /maba/ | miere /mieɾe/ |
| Sal | wajo /wajo/ | waiyo /waijo/ | inönek /inənek/ | sayu /saju/ | pan /pan/ | sálu /ˈsalu/ | tote /tote/ |
| Vino | winu /winu/ | waain /waːin/ | vino /bino/ | chööjedüüdü ekkudu /tʃəːheɾ̠ɨːɾ̠ɨ ekːuɾ̠u/ | wuku /wuku/ | diweín /diweˈin/ | wāina /waːina/ |
| Hierro | siparari /sipaɾaɾi/ | waʼka pun /waʔka pun/ | ipotü /ipotɨ/ | sejaadadi /sehaːɾ̠aɾ̠i/ | — | gürábu /ɡɨˈɾabu/ | rino /ɾino/ |
| Rueda | tarara /tarara/ | — | — | — | tararan pisaʔsaʔ /tararan pisaʔsaʔ/ | tubalabala /tubalabala/ | wīra /wiːɾa/ |
| Libro | kareta /kaɾeta/ | kareta /kaɾeta/ | — | jajeeda /haheːɾ̠a/ | kaareta /kaareta/ | líburu /ˈlibuɾu/ | pukapuka /pukapuka/ |
| Comer | onökö /onøkø/ | — /—/ | manepotaro /manepotaɾo/ | äsuukai /ɨsuːkai/ | entamoʔka /entamoʔka/ | éiga /eiɡa/ | kai /kai/ |
| Beber | ëne /ɘne/ | ensi /ensi/ | atü /atɨ/ | enku /enku/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | ata /ata/ | inu /inu/ |
| Dormir | ònyky /ohnɨkɨ/ | — | — | ünükü /ɨnɨːkɨ/ | wetun /wetun/ | arúmuga /aˈɾumuɡa/ | moe /moe/ |
| Uno | o:wi /oːwi/ | tikin /tikin/ | taukin /taukin/ | tooni /toːni/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | aban /aban/ | tahi /tahi/ |
| Dos | oko /oko/ | asaʼrɨ /asaʔɾɨ/ | saköne /sakəne/ | aaʼkö /aːʔkə/ | sáákɨné /sáákɨné/ | biama /biama/ | rua /ɾua/ |
| Tres | oruwa /oɾuwa/ | osorïwau /osoɾɨwau/ | eseurau /eseuɾau/ | aduwawö /aɾ̠uwawə/ | séúruné /séúruné/ | ürüwa /ɨɾɨwa/ | toru /toɾu/ |
| Cuatro | okupaen /okupaen/ | — | saköröroʼne /sakəɾəɾoʔne/ | aaʼköiʼchea /aːʔkəiʔtʃea/ | saakɨrɨrɨ /saakɨrɨrɨ/ | gádürü /ˈɡadɨɾɨ/ | whā /ɸaː/ |
| Cinco | ainatone /ainatone/ | — | — | hyaatodea /hjaːtoɾ̠ea/ | miaʔtaikin /miaʔtaikin/ | seingü /seiŋɡy/ | rima /ɾima/ |
| Cien | ainatone-kariʼna /ainatone kaɾiʔna/ | — | — | hyaatodea soto /hjaːtoɾ̠ea soto/ | — | san /saŋ/ | rau /ɾau/ |
| Hola | mary /maɾi/ | kapon /kapon/ | apî /api/ | etämä /etɨmɨ/ | — /—/ | mabuiga /mabuiɡa/ | kia ora /kia oɾa/ |
| Gracias | irombo /iɾombo/ | tenki /tenki/ | waküpe man /wakɨpe man/ | enaña /enaɲa/ | — /—/ | seremein /seremein/ | ngā mihi /ŋaː mihi/ |
| Bueno | epoja /epoja/ | wagï /waɡɨ/ | mïratö /miɾatə/ | aashicha /aːʃitʃa/ | morɨ /morɨ/ | buidu /bwidu/ | pai /pai/ |
| Nuevo | asery /aseɾɨ/ | emennaʼ /emennaʔ/ | amennak /amenːak/ | eduuwaato /eɾ̠uːwaːto/ | amenan /amenan/ | iséri /iˈseɾi/ | hou /hou/ |
| Rojo | tapyre /tapɨɾe/ | suweyu /suweju/ | suweyu /suweju/ | seweichato /seweitʃato/ | suyú /sujú/ | fúnati /ˈfunati/ | whero /ɸeɾo/ |
| Blanco | tamuʼne /tamuʔne/ | aimuʼnan /aimuʔnan/ | aimutun /aimutun/ | töʼkeʼne /təʔkeʔne/ | áímutun /áímutun/ | harúti /haˈɾuti/ | mā /maː/ |
| Negro | tykaraije /tɨkaɾaije/ | — | rikutun /ɾikutun/ | judumato /huɾ̠umato/ | arikkɨtun /arikːɨtun/ | wuriti /wuɾiti/ | mangu /maŋu/ |
| Azul | tupulu /tupulu/ | — | — | sheene /ʃeːne/ | rora /rora/ | dínguti /ˈdiŋɡuti/ | kahurangi /kahuɾaŋi/ |
| Cuco | pika /piˈka/ | pika /piˈka/ | pika /ˈpika/ | — | — /—/ | — | koekoeā /koekoeaː/ |
| Computadora | computa | — | — | — | — /—/ | konputadora /konputadoɾa/ | rorohiko /ɾoɾohiko/ |
| Café | kafé /kafe/ | — | — | — | — | gafe /ɡafe/ | kawhe /kaɸe/ |
| Azúcar | sukulu /sukulu/ | — | — | — | — | súgara /ˈsuɡaɾa/ | huka /huka/ |
| Naranja | apyrysina /apɨɾɨsina/ | — | — | — | — /—/ | aransu /aɾansu/ | ārani /aːɾani/ |
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap