ཤར་པའི་སྐད་ཡིག
Sherpa
Sinotibetana
El sherpa (autónimo sharpa o sharwa, «habitante del este») es una lengua tibetana de la familia sino-tibetana, hablada por unas 200 000 personas principalmente en la región del Khumbu, en torno al monte Everest, en el distrito de Solukhumbu, Nepal, con comunidades importantes en Sikkim/Darjeeling (India) y una diáspora mundial. Los sherpas son mundialmente famosos como alpinistas de élite y porteadores de gran altitud, que han acompañado prácticamente todas las cumbres exitosas del Everest desde el primer ascenso de Hillary y Tenzing Norgay en 1953 — el propio Tenzing Norgay era sherpa. Los sherpas migraron desde el Tíbet oriental (región del Kham) hacia el Khumbu en oleadas entre los siglos XV y XIX, conservando su religión budista tibetana y su lengua tibetana mientras desarrollaban tradiciones culturales sherpas distintivas. Lingüísticamente, el sherpa está estrechamente emparentado con el tibetano estándar, pero con influencias del tibetano oriental (khams) e innovaciones propias del Khumbu. El sherpa moderno es cada vez más bilingüe con el nepalí y el inglés, en particular en contextos de la economía turística.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en sherpa
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: Sinotibetana
| Significado | Sherpa | Ladakhi | Balti | Sikkimés | Tibetano clásico | Tibetano clásico litúrgico | Dzongkha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Fuego | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ |
| Sol | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ |
| Luna | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བ /dau/ |
| Estrella | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐརམ /kaːm/ |
| Noche | ནུབ /nup/ | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ནུབ་མོ /numu/ |
| Lluvia | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆརཔ /tɕʰaːp/ |
| Nieve | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁཝ /kʰau/ |
| Viento | རླུང /luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /rluŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ |
| Tierra | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| Piedra | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ |
| Montaña | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | — | རི /ri/ | རི /ʐi/ | རི /ri/ |
| Mar | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| Madre | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Padre | ཨ་པ /apa/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་པོ /apo/ | ཕ /pʰa/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པ /apa/ |
| Hija | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམོ /bum/ |
| Yo | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Tú | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Nosotros | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ངེད /ŋed/ | ངེད /ŋed/ | ང་བཅས /ŋatɕe/ |
| Nombre | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /meŋ/ |
| Persona | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ |
| Cabeza | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /mɡo/ | མགོ /ko/ | མགུ་ཏོ /ɡuto/ |
| Ojo | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག་ཏོ /mito/ |
| Oreja | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | རྣ་བ /naba/ | — | རྣ་བ /rnaba/ | རྣ་བ /nawa/ | རྣམ་ཅོག /namtɕo/ |
| Nariz | སྣ /na/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | ལྷ་པ /ɬapa/ |
| Boca | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| Diente | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| Lengua | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| Mano | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལགཔ /lap/ |
| Pie | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /káːm/ |
| Corazón | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ཧིང /hiŋ/ |
| Hueso | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུ་ཏོག /ruːto/ |
| Sangre | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྲག /ʈʰaː/ |
| Caca | སྐྱག་པ /kjakpa/ | — | — | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | སྐྱག་པ /tɕaːp/ |
| Amor | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /dɡaba/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ |
| Árbol | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Perro | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /cʰi/ | རོ་ཁྱི /rotɕʰi/ |
| Gato | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལི /ptɕili/ |
| Pez | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| Pájaro | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /ptɕa/ |
| Mariposa | བ་ལིབ /pʰalip/ | — | — | — | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /tɕʰe ma lep/ | ཕྱེམ་ལ /tɕʰemla/ |
| Huevo | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | — | — | — | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | སྒོང་རྡོག /ɡoŋdo/ |
| Oso | དོམ /tʰom/ | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | — | དོམ /dom/ | དོམ /tʰom/ | དོམ /doːm/ |
| Caballo | རྟ /ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ |
| Casa | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁྱིམ /kʰjim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ |
| Leche | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /ʔoːm/ |
| Miel | སྦྲང /raŋ/ | རང་རྩི /raŋ tsi/ | — | — | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | སྦྱང /bdʑaŋ/ |
| Sal | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| Arroz | འབྲའ /ɖʐaː/ | — | — | — | འབྲས /bras/ | འབྲས /ʈʂɛː/ | ཆུམ /tɕʰum/ |
| Hierro | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /ltʃaks/ | — | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕགས /ltɕaɡs/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaːk/ |
| Rueda | འཁོར་ལུ /kʰorlu/ | — | — | འཁོར་ལོ /kʰorlo/ | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | འཁོར་ལོ /kʰoːlo/ |
| Libro | ཀི་ཏབ /kitap/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | དེབ /dep/ | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | ཀི་ལྟབ /kitap/ |
| Comer | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /sa/ | བཟའ /bza/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ |
| Beber | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Dormir | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| Uno | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག /ɡtɕik/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕi/ |
| Dos | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɡɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Tres | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /súm/ |
| Cuatro | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /bʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ |
| Cinco | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ |
| Hola | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ |
| Gracias | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kaʈʰitɕʰe/ |
| Bueno | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ |
| Nuevo | གསམ་པ /samba/ | སོ་མ /soma/ | གསར་པ /sarpa/ | — | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསར་པ /saːpa/ | གསརཔ /saːp/ |
| Rojo | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /dmar po/ | དམར་པོ /maː po/ | དམརཔོ /maːp/ |
| Blanco | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀརཔོ /kaːp/ |
| Negro | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པོ /naɡpo/ | — | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པོ /nako/ | གནགཔོ /nap/ |
| Verde | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ཧོནམ /høm/ |
| Té | ཇ /dʑa/ | — | ཇ /tɕa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /tɕa/ |
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap