Ẹ̀dó
שפת אדו
ניז'ר-קונגו (ענף אדואידי)
אדו, המכונה גם ביני ונכתבת Ẹ̀dó (ISO 639-3: bin), היא שפה אדואידית צפון־מרכזית ממשפחת ניז'ר–קונגו, המדוברת בעיקר בבנין סיטי ובסביבתה שבמדינת אדו בדרום ניגריה. זו שפת המורשת של בני אדו והיא הייתה השפה העיקרית בממלכת בנין ההיסטורית; אומדנים מודרניים מציבים בדרך כלל את מספר דובריה סביב שני מיליון. אדו היא שפה טונאלית ובה שבע איכויות של תנועות אוראליות /i e ɛ a ɔ o u/, המיוצגות בכתיב לטיני תקני הכולל אותיות כגון ẹ ו־ọ; אפשר לסמן את הטונים לפי הצורך. השפה עדיין נמצאת בשימוש רחב בחיי הקהילה, במוסדות מסורתיים, בשידור, בספרות ובחינוך, ו־Glottolog מסווג אותה כשפת חינוך ולא כשפה בסכנה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בשפת אדו
chocolate
מקורות
- Edo Bible 1996 (EDO96), bible.com version 3935; H. Melzian, A Concise Dictionary of the Bini Language of Southern Nigeria (1937); Agheyisi, An Edo-English Dictionary (1986) via Wiktionary (okuta, esagiẹn)
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: ניז'ר-קונגו (ענף אדואידי)
| משמעות | שפת אדו | יקה | איסוקו | אורהובו | אג'ה | דגמה | יורובה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | amẹ /amɛ̃/ | amɛ /amɛ/ | ame /ame/ | ame /ame/ | esi /esi/ | amin /amin/ | omi /omi/ |
| אש | erhẹn /eɾɛ̃/ | eria /eɾia/ | erae /eɾae/ | erhanre /eɾanɾe/ | ezo /ezo/ | itany /itaɲ/ | iná /iná/ |
| שמש | ovẹn /oʋɛ̃/ | ovan /ovan/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | uvo /uvo/ | ewe /ewe/ | uvuwo /uvuwo/ | oòrùn /oòɾũ̀/ |
| ירח | uki /uki/ | ukpoki /ukpoki/ | ọwa /ɔwa/ | emeranvwe /emeɾanβwe/ | esun /esun/ | obaam /obəəm/ | òṣùpá /òʃùkpá/ |
| כוכב | orhọnmwẹ /oɾɔ̃mwɛ̃/ | isi /isi/ | esi /esi/ | isio /isio/ | wlecivi /wletʃivi/ | ụsemese /ʊsɛmɛsɛ/ | ìràwọ̀ /ìràwɔ̀/ |
| לילה | asọn /asɔ̃/ | eridai /eridai/ | aso /aso/ | ason /asõ/ | ezan /ezã/ | ạsu /asʊ/ | alẹ́ /alɛ́/ |
| שלג | isonorhọ /isonoɾɔ/ | — | ekpalekpa-ame /ekpalekpaame/ | — | — | — | yìnyín /jĩ̀jĩ́/ |
| רוח | ẹhoho /ɛhoho/ | — | ofou /ofou/ | aphopho /aɸoɸo/ | jihɔn /dʒihɔ̃/ | — | afẹ́fẹ́ /afɛ̃fɛ̃/ |
| אדמה | otọ /otɔ/ | — | otọ /ɔtɔ/ | otọ /ɔtɔ/ | nyigban /ɲiɡbã/ | — | ilẹ̀ /ilɛ̀/ |
| אבן | okuta /okuta/ | udo /udo/ | — | oragha /oɾaɣa/ | ekpe /ekpe/ | ohinw /ohiŋʷ/ | òkúta /òkúta/ |
| הר | oke /oke/ | — | ugbehru /uɡbehɾu/ | ugbenu /uɡbenu/ | eto /eto/ | igu /iɡu/ | òkè /òkè/ |
| ים | okun /okũ/ | — | abade /abade/ | abadi /abadi/ | axu /axu/ | — | òkun /òkũ/ |
| אמא | iye /ije/ | iye /ije/ | oni /oni/ | oni /oni/ | enɔ /enɔ/ | onomo /onomo/ | ìyá /ìjá/ |
| אבא | érhá /eɾa/ | eθa /eθa/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | eda /eda/ | ọsunomo /ɔsʊnɔmɔ/ | bàbá /bàbá/ |
| בת | ọmọ okhuo /ɔmɔ oxuo/ | — | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | vi nyɔnuvi /vi ɲɔnuvi/ | ọkpatam /ɔkpatam/ | ọmọbìnrin /ɔmɔbĩrĩ/ |
| אני | mẹ /mɛ̃/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | mẹẹ /mɛɛ/ | èmi /èmi/ |
| אתה | wẹ /wɛ/ | wẹ /wɛ/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ | wo /wo/ | wọọ /wɔɔ/ | ìwọ /ìwɔ/ |
| אנחנו | ma /ma/ | mae /mae/ | ma /ma/ | avwanre /aβwanɾe/ | mi /mi/ | eni /eni/ | àwa /àwa/ |
| שם | eni /ẽ̀nĩ̀/ | ena /ena/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | ini /ini/ | orúkọ /orúkɔ/ |
| אדם | ọmwa /ɔmwã/ | — | ohwo /ohwo/ | ohwo /ohwo/ | amɛ /amɛ/ | oweey /oweej/ | ènìyàn /ènìjã̀/ |
| ראש | uhunmwu /uhũmwũ/ | usumi /usumi/ | uzou /uzou/ | uyovwi /ujoβwi/ | eta /eta/ | utom /utom/ | orí /orí/ |
| עין | aro /aro/ | evua /evua/ | ẹro /ɛɾo/ | ẹro /ɛɾo/ | ŋkuvi /ŋkuvi/ | ụnwo ạḍu /ʊŋʷɔ aɗʊ/ | ojú /odʒú/ |
| אוזן | ehọ /ehɔ/ | eo /eo/ | ozọ /ozɔ/ | erhọn /eɾɔ̃/ | etɔ /etɔ/ | ụsow /ʊsɔw/ | etí /etí/ |
| אף | ihue /ihue/ | isue /isue/ | unwe /unwe/ | uwen /uwẽ/ | — | isuveny /isuveɲ/ | imú /imú/ |
| פה | unu /unu/ | uno /uno/ | unu /unu/ | unu /unu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | ẹnu /ɛnu/ |
| שן | akọn /akɔ̃/ | ako /ako/ | akọ /akɔ/ | ako /ako/ | aɖu /aɖu/ | ụku /ʊkʊ/ | eyín /ejĩ́/ |
| לשון | aranmwẹ /aranmwɛ̃/ | olemi /olemi/ | erou /eɾou/ | ẹrẹnvwe /ɛɾɛnβwe/ | aɖe /aɖe/ | ụḍem /ʊɗɛm/ | ahọ́n /ahɔ́n/ |
| יד | obọ /obɔ/ | oba /oba/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | alɔ /alɔ/ | ụḅo /ʊɓɔ/ | ọwọ́ /ɔwɔ́/ |
| כף רגל | owẹ /owɛ/ | — | owọ /owɔ/ | owọ /owɔ/ | afɔ /afɔ/ | avi /avi/ | ẹsẹ̀ /ɛsɛ̀/ |
| לב | ekhọe /exɔe/ | itsu /itsu/ | udu /udu/ | udu /udu/ | eji /edʒi/ | ụnwo ivom /ʊŋʷɔ ivom/ | ọkàn /ɔkã̀/ |
| עצם | ùgbòlòkò /ùɡbòlòkò/ | ugoa /uɡoa/ | ubeku /ubeku/ | ubeku /ubeku/ | exu /exu/ | uḅuwo /uɓuwo/ | egungun /eɡũɡũ/ |
| דם | esagiẹn /esaɡiɛ̃/ | atale /atale/ | azẹ /azɛ/ | ọbara /ɔbaɾa/ | ehun /ehũ/ | ịjzalam /ɪzalam/ | ẹ̀jẹ̀ /ɛ̀dʒɛ̀/ |
| אהבה | arhuẹmwonmwan /aɾuɛ̃mwɛ̃/ | gbele /ɡbele/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | — /—/ | ìfẹ́ /ìfɛ́/ |
| עץ | erhan /eɾã/ | orhan /oɾhan/ | orhan /oɾan/ | urhe /uɾe/ | aci /atʃi/ | ụtany /ʊtaɲ/ | igi /iɡi/ |
| כלב | awa /awa/ | agbon /aɡbon/ | ebọ /ebɔ/ | eranko /eɾanko/ | avu /avu/ | ạḅuwa /aɓʊwa/ | ajá /adʒá/ |
| חתול | apusi /apusi/ | otsuvua /otsuvua/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | ọtọma /ɔtɔma/ | ami /ami/ | pọsi /pɔsɪ/ | ológbò /olóɡbò/ |
| דג | ehẹn /ehɛ̃/ | eseri /eseri/ | yei /jei/ | eri /eɾi/ | kpavi /kpavi/ | esen /esen/ | ẹja /ɛdʒa/ |
| ציפור | ahianmwẹ /ahjãmwɛ̃/ | apfiami /apfiami/ | evra /evɾa/ | ọphran /ɔɸɾã/ | xevi /xevi/ | ẹfen /ɛfɛn/ | ẹyẹ /ɛjɛ/ |
| פרפר | ebalabala /ebalabala/ | aviẹviẹ /aviɛviɛ/ | ẹvbovbo /ɛʋoʋo/ | — /—/ | — | — | labalábá /labalábá/ |
| ביצה | ekẹrẹ /ekɛrɛ/ | — | ike /ike/ | ukẹn /ukɛ̃/ | — | — | ẹyin /ɛjĩ/ |
| סוס | ẹ́sín /ɛsĩ/ | akazi /akaʒi/ | anyenya /aɲeɲa/ | esi /esi/ | esɔ /esɔ/ | — | ẹṣin /ɛʃĩ/ |
| בית | owa /owa/ | ukekpe /ukekpe/ | uwowhe /uwowhe/ | uwevwi /uweβwi/ | avia /avia/ | ụvay /ʊvaj/ | ilé /ilé/ |
| חלב | ewẹn /ewɛ̃/ | — | imiliki /imiliki/ | ameivie /ameivie/ | anɔshu /anɔʃu/ | — | wàrà /wàrà/ |
| דבש | owọn /owɔ̃/ | — | ọnyọ /ɔɲɔ/ | ọnyọn /ɔɲɔ̃/ | enyishi /eɲiʃi/ | — | oyin /ojĩ/ |
| מלח | umwẹ /umwɛ̃/ | umeri /umeri/ | uwhei /uʍei/ | ughweraka /uɣʷeɾaka/ | eje /edʒe/ | uḅuwan /uɓuwən/ | iyọ̀ /ijɔ/ |
| יין | ayọn /ajɔ̃/ | — | enwaene /enwaene/ | udi /udi/ | vɛn /vɛ̃/ | — | wáìnì /wáìnì/ |
| אורז | izẹ /izɛ/ | — | osikapa /osikapa/ | irosu /iɾosu/ | mɔlu /mɔlu/ | — | ìrẹsì /ìɾɛsì/ |
| שוקולד | chocolate | — | echọkọleti | ishọkọleti | shokola | — | ṣokoléètì /ʃokoléètì/ |
| ברזל | ematọn /ematɔ̃/ | akure /akuɾe/ | ayọno /ajɔno/ | utehru /utehɾu/ | ega /eɡa/ | ikulele /ikulele/ | irin /irĩ/ |
| גלגל | owe /owe/ | — | ẹtẹ /ɛtɛ/ | adjugẹn /adʒuɡɛ̃/ | — | — | táyà /tájà/ |
| ספר | ebe /ebe/ | — | ụbị /ʊbɪ/ | ọbe /ɔbe/ | wema /wema/ | — | ìwé /ìwé/ |
| לאכול | re /re/ | remi /ɾemi/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | ɖu /ɖu/ | ḍi /ɗi/ | jẹ /dʒɛ/ |
| לשתות | da /da/ | yamẹ /jamɛ/ | da /da/ | da /da/ | nu /nu/ | nyọnw /ɲɔŋʷ/ | mu /mu/ |
| לישון | vbiẹ /ʋiɛ/ | — | wezẹ /wɛzɛ/ | vwerhẹ /βweɾɛ/ | dɔn alɔn /dɔ̃ alɔ̃/ | mẹse /mɛsɛ/ | sùn /sũ̀/ |
| אחד | ọkpa /ɔkpa/ | ɔkpa /ɔkpa/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | eɖe /eɖe/ | ọvu /ɔvʊ/ | ọ̀kan /ɔ̀kã/ |
| שתיים | eva /èʋà/ | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eve /eve/ | iva /ivə/ | eéjì /eédʒì/ |
| שלוש | eha /eha/ | ela /ela/ | isa /isa/ | erha /eɾa/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | ịsay /ɪsaj/ | ẹẹ́ta /ɛːta/ |
| ארבע | enẹ /ènɛ̀/ | ezie /eʒie/ | ịnị /ɪnɪ/ | ẹne /ɛne/ | ɛnɛ /ɛnɛ/ | — | ẹẹ́rin /ɛːrĩ/ |
| חמש | isẹn /isɛ̃/ | ise /ise/ | isoi /isɔi/ | iyori /ijoɾi/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | isuwon /isuwon/ | àrún /aːɾṹ/ |
| מאה | iyisẹn /ijisɛ̃/ | — | ẹgba /ɛɡba/ | ujori /udʒoɾi/ | — | itany isuwon /itaɲ isuwon/ | ọgọ́rùn-ún /ɔɡɔ́ɾṹṹ/ |
| שלום | kóyo /kojo/ | udze /udze/ | mavọ /mavɔ/ | migwo /miɡwo/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | — /—/ | ẹ kú /ɛ kú/ |
| תודה | ù rú èsé /ù rú èsé/ | oyabuwere /ojabuweɾe/ | migwo /miɡwo/ | — /—/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | — /—/ | ẹ ṣé /ɛ ʃé/ |
| טוב | ma /ma/ | edue /edue/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | emamọ /emamɔ/ | nwi /nwi/ | ovi /ovi/ | dára /dáɾa/ |
| חדש | ọgbọn /ɔɡbɔ̃/ | — | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | yoyu /joju/ | ọfany /ɔfaɲ/ | tuntun /tũtũ/ |
| אדום | baa /baː/ | bara /bara/ | wowe /wowe/ | vwavwanre /βwaβwanɾe/ | ejun /edʒũ/ | ạtuatu /atʊatʊ/ | pupa /pupa/ |
| לבן | fua /fua/ | pfa /pfa/ | ọfuafụ /ɔfuafʊ/ | ọfuanfon /ɔfuanfɔ̃/ | eyi /eji/ | ọfufu /ɔfʊfʊ/ | funfun /fũfũ/ |
| שחור | nekhui /nexui/ | wisi /wisi/ | obiebi /obiebi/ | biebi /biebi/ | eyu /eju/ | obibi /obibi/ | dúdú /dúdú/ |
| ירוק | ebeebe /ebeebe/ | — | — | ọgiọgiọ /ɔɡiɔɡiɔ/ | makpafan /makpafã/ | — | àwọ̀ ewé /àwɔ̀ ewé/ |
| כחול | raghoragho /raɣoraɣo/ | — | iburu /ibuɾu/ | iblu /iblu/ | — | — | dúdú /dúdú/ |
| מחשב | ekọmputa /ekɔmputa/ | — | ekọmputa /ekɔmputa/ | ikọmputa /ikɔmputa/ | ɔdinatɛɛ /ɔdinatɛː/ | — | kọ̀ǹpútà /kɔ̀ŋ̀kpútà/ |
| תה | eti /eti/ | — | iti /iti/ | iti /iti/ | ti /ti/ | — | tíì /tíì/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap