Sidaamu Afoo
סידמו
אפרו-אסיאתית (כושית, הרמה המזרחית)
סידאמו (סִדאמה) היא הגדולה שבשפות הכושיות המזרחיות של ההרים (Highland East Cushitic), ומדוברת בפי כ-3 מיליון איש באזור סידאמה החדש שנוצר באתיופיה (שהופרד מ-SNNPR בשנת 2020). היא קרובה מאוד לשפות הדייה, קמבאטה וגדאו. מתאפיינת בעיצורים פולטניים (אג'קטיביים), עיצורים סותמים גלוטליים, סימון יחסות מורכב וסדר מילים נושא–מושא–נשוא (SOV). בני סידאמה נודעים כמגדלי קפה מובהקים בדרום אתיופיה. השפה משתמשת בכתיב לטיני שפותח בשנות ה-90 עבור החינוך היסודי ומערכת השידור האזורית Sidaamu Afoo.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בסידמו
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אפרו-אסיאתית (כושית, הרמה המזרחית)
| משמעות | סידמו | גדאו | אורומו | קונסו | עפר | וולייטה | סאהו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | waa /waː/ | wodeʼe /wodeʔe/ | bishaan /biʃaːn/ | pisha /piʃa/ | lee /leː/ | haatta /haːtːa/ | laye /laje/ |
| אש | giira /ɡiːra/ | giira /ɡiːɾa/ | ibidda /ibidːa/ | apitta /apitːa/ | gira /ɡira/ | tama /tama/ | gira /ɡira/ |
| שמש | arrishsho /arːiʃːo/ | arishsho /ariʃːo/ | aduu /aduː/ | piirtuta /piːrtuta/ | ayró /ajro/ | awa /awa/ | ayro /ajɾo/ |
| ירח | agana /aɡana/ | agenjo /aɡendʒo/ | jiʼa /dʒiʔa/ | leya /leja/ | alsá /alsa/ | aginaa /aɡinaː/ | alsa /alsa/ |
| כוכב | beeddakko /beːdːakko/ | urje /urdʒe/ | urjii /urdʒiː/ | hikkitta /hikːitːa/ | cutuk /ħutuk/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | xutuk /ħutuk/ |
| לילה | hashsha /haʃːa/ | hashsha /haʃːa/ | halkan /halkan/ | halkeetta /halkeːtːa/ | bar /bar/ | qamma /kʼamːa/ | bar /bar/ |
| גשם | xeena /tʼeːna/ | xeena /tʼeːna/ | bokkaa /ˈbokːaː/ | roopa /roːpa/ | rob /rob/ | iraa /iraː/ | rob /rob/ |
| שלג | kaade /kaːde/ | — | cabbii /tʃabːiː/ | fuuttota /fuːtːota/ | — | suuppa shachcha /suːpːa ʃatʃːa/ | — |
| רוח | bubbe /bubːe/ | diidallo /diːdalːo/ | bubbee /ˈbubːeː/ | puppeeta /pupːeːta/ | caacay /ħaːħaj/ | carkko /tsʼarkːo/ | xaaxat /ħaːħat/ |
| אדמה | uulla /uːlla/ | buttina /butːina/ | lafa /lafa/ | piita /piːta/ | árdi /ardi/ | saʼaa /saʔaː/ | baarho /baːɽo/ |
| אבן | kincho /kintʃo/ | kinjo /kindʒo/ | dhagaa /ɖaˈɡaː/ | daka /ɗaka/ | xáa /ɖaː/ | shuchcha /ʃutʃːa/ | dhaa /ɖaː/ |
| הר | gaara /ɡaːra/ | kooba /koːba/ | tulluu /tulːuː/ | irroota /irːoːta/ | qale /ʕale/ | deriya /derija/ | kooma /koːma/ |
| ים | baare /baːre/ | abbaayya /abːaːjːa/ | galaana /ɡalaːna/ | pakateeta /pakateːta/ | bad /bad/ | abbaa /abːaː/ | bad /bad/ |
| אמא | ama /ama/ | ama /ama/ | haadha /haːɗa/ | aayyaa /aːjːaː/ | iná /iˈna/ | aayyiyo /aːjːijo/ | ina /ina/ |
| אבא | anna /anːa/ | anna /anːa/ | abbaa /abːaː/ | aappaa /aːpːaː/ | abbá /abːa/ | aawa /aːwa/ | abba /abba/ |
| בת | beetto /beːtːo/ | belto /belto/ | intala /intala/ | enenta /enenta/ | baxá /baˈɖa/ | naʼiyo /naʔijo/ | barhä /baˈɽa/ |
| אני | ani /ani/ | ani /ani/ | ani /ani/ | anti /anti/ | anu /anu/ | taani /taːni/ | anu /anu/ |
| אתה | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | atti /atti/ | atu /atu/ | neeni /neːni/ | atu /atu/ |
| אנחנו | ninke /ninke/ | noʼo /noʔo/ | nuti /nuti/ | ino /ino/ | nanu /nanu/ | nuuni /nuːni/ | nanu /nanu/ |
| שם | suʼma /suʔma/ | summa /sumːa/ | maqaa /makʼaː/ | maxxa /maχːa/ | migáq /miɡaʕ/ | sunttaa /suntːaː/ | migac /miɡaʕ/ |
| אדם | mancho /mantʃo/ | manjo /mandʒo/ | nama /nama/ | nama /nama/ | núm /num/ | asaa /asaː/ | xiyaw /ħijaw/ |
| ראש | umo /umo/ | umo /umo/ | mataa /mataː/ | matta /matːa/ | amó /amo/ | huuphiya /huːpʼija/ | amo /amo/ |
| עין | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | ilta /ilta/ | intí /inti/ | ayfee /ajfeː/ | inti /inti/ |
| אוזן | macca /matʃʼːa/ | mansha /manʃa/ | gurra /ɡurra/ | napahata /napahata/ | ayti /ajti/ | hayttaa /hajtːaː/ | cokka /ʕokka/ |
| אף | sano /sano/ | sana /sana/ | funyaan /fuɲaːn/ | sina /sina/ | san /san/ | siiriya /siːrija/ | san /san/ |
| פה | afo /afo/ | afoʼo /afoʔo/ | afaan /afaːn/ | afa /afa/ | af /af/ | doonaa /doːnaː/ | af /af/ |
| שן | hinko /hinko/ | isso /isːo/ | ilkaan /ilkaːn/ | ilkitta /ilkitːa/ | boddiná /bodːina/ | achcha /atʃːa/ | iko /iko/ |
| לשון | arrawo /arːawo/ | arrabo /arːabo/ | arraba /arːaba/ | arrapa /arːapa/ | arraabá /arːaːba/ | inxxarssa /intʼarsːa/ | anrab /anrab/ |
| יד | anga /anɡa/ | anga /aŋɡa/ | harka /haɾka/ | harka /harka/ | gabá /ɡaba/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | gaba /ɡaba/ |
| כף רגל | lekka /ˈlekːa/ | lekka /lekːa/ | miilla /miːlːa/ | loʛta /loʛta/ | iba /iba/ | tohuwa /tohuwa/ | iba /iba/ |
| לב | wodana /wodana/ | wodana /wodana/ | onnee /onːeː/ | sataʔta /sataʔta/ | lubbí /lubːi/ | wozanaa /wozanaː/ | qalbe /qalbe/ |
| עצם | miqicho /mikʼitʃo/ | micco /mitʃʼːo/ | lafee /lafeː/ | lafta /lafta/ | lafa /lafa/ | meqetta /mekʼetːa/ | lafa /lafa/ |
| דם | munde /munde/ | munde /munde/ | dhiiga /ɖiːɡa/ | diika /ɗiːka/ | qabal /ʕabal/ | suutta /suːtːa/ | biilo /biːlo/ |
| קקי | ciilo /tʃʼiːlo/ | cilo /tʃʼilo/ | udaan /udaːn/ | utaa /utaː/ | caara /ħaːra/ | shiyaa /ʃijaː/ | — |
| אהבה | baxa /batʼa/ | eeyya /eːjːa/ | jaalala /dʒaːlala/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | kacanú /kaħanu/ | siiqaa /siːqaː/ | kaxano /kaħano/ |
| עץ | haqqe /hakʼːe/ | haqqa /hakʼːa/ | muka /muka/ | qoyra /ʛojra/ | caxá /ħaɖa/ | mittaa /mitːaː/ | xarha /ħaɽa/ |
| כלב | woshichcho /woʃitʃːo/ | kaneessa /kaneːsːa/ | saree /saɾeː/ | kuta /kuta/ | kuta /kuta/ | kanaa /kanaː/ | kare /kaɾe/ |
| חתול | basu /basu/ | adurre /aduɾːe/ | adurree /adurːeː/ | aturraata /aturːaːta/ | dummú /dumːu/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | dummu /dummu/ |
| דג | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ | qurxummii /qurxummiː/ | murkuja /murkuʄa/ | kullúnta /kulːunta/ | moliya /molija/ | caasa /ʕaːsa/ |
| ציפור | ceʼa /tʃʼeʔa/ | ciʼa /tʃʼiʔa/ | simbirroo /simbirroː/ | xampira /χampira/ | kimbiró /kimbiro/ | kafo /kafo/ | kimbir /kimbir/ |
| פרפר | billaachcha /bilːaːtʃːa/ | — | billaacha /bilːaːtʃa/ | — | laahintí /laːhinti/ | muqo /mukʼo/ | — |
| ביצה | quuphichcho /kʼuːpʼːitʃːo/ | quuphe /kʼuːpʼe/ | hanqaaquu /hanqaːquː/ | hukuukka /hukuːkːa/ | naala /naːla/ | phuuphulliya /pʼuːpʼulːija/ | lalim /lalim/ |
| דוב | dibi /dibi/ | dibi /dibi/ | — | tipeeta /tipeːta/ | — | beere /beːre/ | dibbi /dibbi/ |
| סוס | farashsho /faraʃːo/ | fadhado /faɗado/ | farda /farda/ | farta /farta/ | faras /faras/ | paraa /paraː/ | faras /faras/ |
| בית | mine /mine/ | mine /mine/ | mana /mana/ | tika /tika/ | qarí /ʕari/ | keettaa /keːtːaː/ | care /ʕare/ |
| חלב | ado /ado/ | ado /ado/ | aannan /aːnːan/ | aanna /aːnːa/ | cán /ħan/ | maatta /maːtːa/ | xan /ħan/ |
| דבש | malawo /malawo/ | malebo /malebo/ | damma /damːa/ | takma /takma/ | malab /malab/ | eessaa /eːsːaː/ | baska /baska/ |
| מלח | maxine /matʼine/ | maxine /matʼine/ | soogidda /soːɡidːa/ | sookitta /soːkitːa/ | qasbó /ʕasbo/ | maxiniyaa /matʼinijaː/ | mulxu /mulħu/ |
| יין | woyinete xajje /wojinete tʼadʒːe/ | woyine /wojine/ | daadhii wayinii /daːɗiː wajiniː/ | taadeta wayneeta /taːɗeta wajneːta/ | qinabak bicsen kamri /ʕinabak biħsen kamri/ | woine eessa /woine eːsːa/ | wayni /wajni/ |
| אורז | ruuze /ruːze/ | — | ruuzii /ruːziː/ | — | rúddi /rudːi/ | ruuziya /ruːzija/ | — |
| שוקולד | chokkoleete /tʃokːoleːte/ | chokkoleete | chekoleetii | — | — | — | — |
| ברזל | siwiila /siwiːla/ | sibiljo /sibildʒo/ | sibiila /sibiːla/ | sipla /sipla/ | birta /birta/ | birataa /birataː/ | birit /birit/ |
| גלגל | qale /kʼale/ | mole /mole/ | geengoo /ɡeːnɡoː/ | — | — | irzzuwaa /irzːuwaː/ | — |
| משי | shalaala /ʃalaːla/ | — | arrii /arːiː/ | — | — | — | — |
| ספר | maxaafa /matʼaːfa/ | maxaafa /matʼaːfa/ | kitaaba /kitaːba/ | mataafa /mataːfa/ | kitab /kitab/ | maxaafaa /matʼaːfaː/ | kitaab /kitaːb/ |
| לאכול | ita /ita/ | ita /ita/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | akmé /akme/ | miya /miːja/ | niitan /niːtan/ |
| לשתות | aga /aɡa/ | haʼwa /haʔwa/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ikiyaa /ikijaː/ | ooqobé /oːʕobe/ | uyiya /ujija/ | yaaqab /jaːʕab/ |
| לישון | goxa /ɡotʼa/ | diipha /diːpʼa/ | rafuu /rafuː/ | — | xiiné /ɖiːne/ | xiskkiya /tʼiskːija/ | dhin /ɖin/ |
| אחד | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | takka /takːa/ | iník /inik/ | issuwa /isːuwa/ | inki /inki/ |
| שתיים | lame /lame/ | lame /lame/ | lama /lama/ | lakki /lakːi/ | nammáy /namːaj/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | lamma /lamma/ |
| שלוש | sase /sase/ | sase /sase/ | sadii /sadiː/ | sessa /sesːa/ | sidóc /sidoħ/ | heezza /heːzːa/ | adox /adoħ/ |
| ארבע | shoole /ʃoːle/ | shoole /ʃoːle/ | afur /afur/ | afur /afur/ | ferey /ferej/ | oydda /ʔoidːa/ | afar /afar/ |
| חמש | onte /onte/ | onde /onde/ | shan /ʃan/ | ken /ken/ | konoy /konoj/ | ichchasha /itʃːaʃa/ | koon /koːn/ |
| מאה | xibbe /tʼibːe/ | dhibba /ɗibːa/ | dhibba /ɗibba/ | dippa /ɗipːa/ | bool /boːl/ | xeeta /tʼeːta/ | bool /boːl/ |
| שלום | nagaa yiʼne /naɡaː jiʔne/ | mooye /moːje/ | akkam /akːam/ | nakayta /nakajta/ | nagá /naɡa/ | saro /saro/ | malaal /malaːl/ |
| תודה | maganu oohe /maɡanu oːhe/ | galaata /ɡalaːta/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | kalata /kalata/ | qungúsa /ʕuŋɡusa/ | galatay /ɡalataj/ | galatto /ɡalatto/ |
| טוב | dancha /dantʃa/ | elo /elo/ | gaarii /ɡaːriː/ | paxaara /paχaːra/ | meqé /meʕe/ | loʼo /loʔo/ | mece /meʕe/ |
| חדש | haaro /haːro/ | haaro /haːro/ | haaraa /haːraː/ | haraya /haraja/ | qusbá /ʕusba/ | ooratta /oːratːa/ | cusub /ʕusub/ |
| אדום | duume /duːme/ | diimmo /diːmːo/ | diimaa /diːmaː/ | tiima /tiːma/ | qasá /ʕasa/ | zoʼo /zoʔo/ | casa /ʕasa/ |
| לבן | waajjo /waːdʒːo/ | golalo /ɡolalo/ | adii /adiː/ | ata /ata/ | qado /ʕado/ | bootta /boːtːa/ | cado /ʕado/ |
| שחור | kolishsho /koliʃːo/ | xillo /tʼilːo/ | gurraacha /ɡurːaːtʃaː/ | poora /poːra/ | datá /data/ | karetta /karetːa/ | dat /dat/ |
| ירוק | hanja /handʒa/ | haanja /haːndʒa/ | magariisa /maɡariːsa/ | ilaawa /ilaːwa/ | anxaxiní /anɖaɖini/ | — | andharh /anɖaɽ/ |
| תה | shae /ʃae/ | — | shaayii /ʃaːjiː/ | — | shaahí /ʃaːhi/ | shayiya /ʃajija/ | — |
| קפה | buna /buna/ | — | buna /buna/ | punitta /punitːa/ | buna /buna/ | tukkiya /tukːija/ | qaxwa /qaħwa/ |
| סוכר | sukkaare /sukːaːre/ | — | sukkaara /sukːaːra/ | — | sokkár /sokːar/ | — | — |
| תפוז | burtukaane /burtukaːne/ | — | birtukaanii /birtukaːniː/ | — | burtukán /burtukan/ | — | — |
| 99 | honsayina honse /honsajina honse/ | sallane tommenna sallane /salːane tomːenːa salːane/ | sagaltamii sagal /saɡaltamiː saɡal/ | — | sagla taban kee sagaal /saɡla taban keː saɡaːl/ | uddufun tammanne uddufuna /udːufun tamːanːe udːufuna/ | — |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap