Foor'íŋ belé
フール語
ナイル・サハラ語族(Fur)
フール語はスーダン西部ダルフールのフール人と、隣接するチャドのシラ地方の言語で、ジェベル・マラ山塊を中心とする。話者は自らを Poora、その言語を Foor'íŋ belé と呼ぶ。チャドのアムダング語とともにナイル・サハラ語族のなかで独自の小さな語派を成し、近い親族言語をもたない。名詞は接尾辞ではなく交替する接頭辞によって数を標示し、単数の d- または n- に対して複数は k- となる(nʉ́ŋɨ́「目」に対する kʉ́ŋɨ́「両目」)。動詞体系は、ひとつの語根が互いに無関係に見えるいくつもの形で現れるほど異形態が乖離していることで悪名高い。フール語には高(鋭アクセントで表記)と低(無表記)の2つの声調レジスターがあり、1990年代に開発された SIL 系のラテン文字正書法では ɨ、ʉ、a̱ という追加の文字によって ATR(舌根前進)の母音対立が表記される。ある語についてその正書法が確認できない場合、ここでの形はヤコビおよびビートンの転写に従っている。約790,000人がフール語を話しており、ダルフールの戦争によって住民の多くが避難を強いられたにもかかわらず、言語は今なお子どもに継承され、ラジオ放送や識字教材でも用いられている。
話される地域
フール語の基本87語
出典
単語の比較
ナイル・サハラ語族(Fur)の関連言語と比較
| 意味 | フール語 | ハジョン語 | ラーディル語 | バントゥ祖語 | ダウ語 | バニワ語 | ヤンカール語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | kòrò /kòrò/ | pani /pani/ | nguka /ŋuka/ | *-jíjì /-jíjì/ | nǝ̌x /nə̌x/ | óoni /óoni/ | nguku /ŋuku/ |
| 火 | udú /ùdú/ | ag /aɡ/ | nyuda /ɲuda/ | *-dído /-dído/ | bohõ̂ /bohõ̂/ | ttídzee /t̪ídzee/ | ngida /ŋida/ |
| 太陽 | dùlé /dùlé/ | bela /bela/ | warrka /waɾka/ | *-júbà /-júbà/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | kámoi /kámoi/ | warrku /waɾku/ |
| 月 | dʋ́àl /dʊ́àl/ | চান /tʃan/ | kirdikir /kiɖikir/ | *-jèdì /-jèdì/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | kéeri /kéeɻi/ | waldarra /waldaɾa/ |
| 星 | wírí /wírí/ | tara /taɾa/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | *-nyényèdí /-ɲéɲèdí/ | mʼæ̃̌h /mʼæ̃̌h/ | hiwírhi /hiwíɻhi/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ |
| 夜 | lul /lùːl/ | rati /rati/ | nata /nata/ | *-tíkʊ̀ /tikʊ/ | cem /cem/ | déepi /déepi/ | ngimi /ŋimi/ |
| 雪 | — /—/ | borof /bɔrof/ | — | — | — /—/ | — /—/ | — |
| 土 | sùːrù /sùːrù/ | মাটি /maʈi/ | — | *-cɪ́ /-cɪ́/ | cax /cax/ | híipai /híipai/ | — |
| 山 | fúgó /fúɡó/ | — | — | — | — | hidzápa /hidzápa/ | — |
| 母 | íya /íja/ | ma /ma/ | ngama /ŋama/ | *-nyìná /-nyìná/ | mɛ̃ʔ /mɛ̃ʔ/ | hádoa /hádoa/ | ngamathu /ŋamat̪u/ |
| 父 | âba /âba/ | baba /baba/ | kantha /kan̪t̪a/ | *-íce /-íce/ | ʔǐp /ʔǐp/ | hániɻi /hániɻi/ | kanthathu /kant̪at̪u/ |
| 私 | ká /ká/ | moi /muɪ/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | ʔãh /ʔãh/ | nhóa /nhóa/ | ngada /ŋada/ |
| あなた | jɨ́ /ɟɪ́/ | tui /tuɪ/ | nyingki /ɲiŋki/ | — /—/ | ʔãm /ʔãm/ | phía /pʰía/ | nyingka /ɲiŋka/ |
| 私たち | kɨ́ /kɪ́/ | amra /amra/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | — /—/ | ʔid /ʔid/ | wha /wha/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ |
| 名前 | kònà /kònà/ | nam /nam/ | nyunda /ɲunda/ | *-jína /-jína/ | xǎt /xǎt/ | iipítana /iipítana/ | nida /nida/ |
| 人 | dùó /dùó/ | — | — | *-ntʊ̀ /-ntʊ̀/ | — | newíki /newíki/ | — |
| 頭 | tàbù /tàbù/ | — | — | *-tʊ́è /-tʊ́è/ | nũh /nũh/ | hiwída /hiwída/ | — |
| 目 | nʉ́ŋɨ́ /nʊ́ŋɪ́/ | soku /sɔku/ | kuwa /kuwa/ | *-jícò /-jícò/ | tɨm /tɨm/ | thi /thi/ | miburlda /mibuɭda/ |
| 耳 | dɨ́ló /dɪ́ló/ | kan /kan/ | — | *-tʊi /tʊi/ | xũ̂j /xũ̂j/ | héeni /héeni/ | — |
| 鼻 | dòrmí /dòrmí/ | nak /nak/ | — | *-jʊ́dʊ̀ /-jʊ́dʊ̀/ | tôɟ /tôɟ/ | hitáko /hitáko/ | — |
| 口 | útò /útò/ | — | — | *-nʊ̀à /-nʊ̀à/ | nɔ̃h /nɔ̃h/ | nóma /nóma/ | — |
| 歯 | dagi /daɡi/ | dat /dat/ | kadma leman /kadma leman/ | *-jìnò /dʒino/ | tǝg /təɡ/ | eétsha /eétʃa/ | damanda /damanda/ |
| 舌 | dali /dali/ | jiba /dʒiba/ | jalda leman /dʒalda leman/ | *-dìmì /dimi/ | nɔ̃hkæ̂d /nɔ̃hkæ̂d/ | eenéne /eenéne/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ |
| 手 | dóŋá /dóŋá/ | hat /hat/ | marlda /maɭda/ | *-bókò /-bókò/ | ʃôb /ʃôb/ | káapi /káapi/ | — /—/ |
| 足 | tàar /tàːr/ | theng /ʈʰeŋ/ | jaa /dʒaː/ | *-gʊ̀dʊ̀ /ɡʊdʊ/ | cɨ̌m /cɨ̌m/ | híipa /híipa/ | — |
| 心 | kilmá /kìlmá/ | mon /mon/ | bulja /buldʒa/ | *-tíma /-tíma/ | hæ̃g tôj /hæ̃ɡ tôj/ | kaale /kaaɺe/ | — /—/ |
| 骨 | daru /daru/ | harang /haraŋ/ | kadma /kadma/ | *-kúpà /kupa/ | kɛg /kɛɡ/ | áapi /áapi/ | julda /ɟulda/ |
| 血 | kewa /kɛwa/ | rokto /rɔkto/ | kanda /kanda/ | *-gàdí /ɡadi/ | jɨ̂w /jɨ̂w/ | iiránaa /iiɻánaa/ | kandu /kandu/ |
| 愛 | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *-kʊ́nda /-kʊ́nda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| 木 | kuru /kuru/ | gas /ɡas/ | thungal /θuŋal/ | *-tí /-tí/ | təg /təɡ/ | háiko /háiko/ | — /—/ |
| 犬 | ásà /ásà/ | kuthura /kutʰuɾa/ | ngawa /ŋawa/ | *-bʊ́à /-bʊ́à/ | jãm /jãm/ | tsíino /tsíino/ | — /—/ |
| 猫 | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | pitsána /pitsána/ | — /—/ |
| 魚 | fun /fun/ | mas /maːtʃʰ/ | yaka /jaka/ | *-cùì /cùì/ | hãːp /hãːp/ | kóphe /kúpʰe/ | yakuri /jakuɾi/ |
| 卵 | dɨróŋ /dɪróŋ/ | dim /dim/ | — | *-ìgɪ́ /-ìgɪ́/ | tɨ̌p /tɨ̌p/ | éewhe /éewhe/ | — |
| 家 | tòŋ /tòŋ/ | ghor /ɡʱoɾ/ | ngambirr /ŋambir/ | *-jʊ̀ /-jʊ̀/ | tɔp /tɔp/ | pántti /pánt̪i/ | — /—/ |
| 塩 | kerra /kɛrːa/ | — | — | *-jínyʊ̀ /-jíɲʊ̀/ | — | íiwi /íiwi/ | — |
| 食べる | ám- /ám/ | kha /kʰa/ | jitha /dʒiθa/ | *-dɪ́a /-dɪ́a/ | wæ̂d /wæ̂d/ | íiñha /íiɲha/ | — /—/ |
| 飲む | ba- /ba/ | kha /kʰa/ | kurdama /kuɖama/ | *-nyʊ̀ /-nyʊ̀/ | ʔǝg /ʔəɡ/ | íira /íiɻa/ | — /—/ |
| 一 | tòk /tòk/ | ek /ek/ | warnge /waɾŋe/ | *-mò /-mò/ | mʼæ̃ʔ /mʼæ̃ʔ/ | aapa /aapa/ | — /—/ |
| 二 | a̱w /ə̀w/ | dui /duɪ/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | *-bɪ̀dɪ̀ /-bɪ̀dɪ̀/ | tɨ̌m /tɨ̌m/ | dzáma /dzáma/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ |
| 三 | iis /iːs/ | tin /tin/ | mungkalan /muŋkalan/ | *-tátʊ̀ /tatʊ/ | mũtwáp /mũtwáp/ | madali /madali/ | — /—/ |
| 四 | òŋàl /òŋàl/ | — | — | *-nàì /nai/ | — | — | — |
| 五 | òòs /òːs/ | — | — | *-táano /táːno/ | — /—/ | — /—/ | — |
| 百 | fírí /fírí/ | — | — | — | — | — | — |
| こんにちは | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ありがとう | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| 良い | tullé /tùlːé/ | bhala /bʱala/ | kuba /kuba/ | *-jijá /-jijá/ | jæ̃̂w /jæ̃̂w/ | mátsia /mátsia/ | — /—/ |
| 新しい | dɨwwô /dɪwːô/ | — | — | *-pɪ́à /-pɪ́à/ | — | éemi /éemi/ | — |
| 赤い | fùkká /fùkːá/ | lal /lal/ | kandukan /kandukan/ | *-kúndù /-kúndù/ | nô /nô/ | íirai /íiɻai/ | kandukandu /kandukandu/ |
| 白い | fàttá /fàtːá/ | dhola /dʱola/ | — | — | hô /hô/ | háale /háaɺe/ | — |
| 黒い | dìkkó /dìkːó/ | — | — | *-jídʊ̀ /-jídʊ̀/ | câ /câ/ | íitta /íit̪a/ | — |
| 緑 | kirro /kirːo/ | — | — | — | mɨ̃̂ /mɨ̃̂/ | hípole /hípole/ | — |
インタラクティブ版を開く: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。
制作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap ホーム