gegnisht
אלבנית גגית
הודו-אירופי (אלבני, Gheg — one of the two primary dialect groups alongside Tosk)
גגית היא המחצית הצפונית של האלבנית, המדוברת מצפון לנהר שקומבין בצפון אלבניה, ברחבי קוסובו, בצפון-מערב מקדוניה הצפונית, במונטנגרו ובעמק פרשבו שבסרביה. היא שומרת על שני דברים שהאלבנית התקנית ויתרה עליהם: תנועות אפיות פונמיות, הנכתבות בסימן גג (hânë 'ירח', nânë 'אם', dhâmb 'שן'), ומקור אמיתי הבנוי מהמילית me בתוספת בינוני — me ngranë 'לאכול', me pi 'לשתות' — במקום שבו הטוסקית נאלצת להשתמש בדרך הסוביונקטיב. היא גם נמלטה מהרוטציזם הטוסקי, ולכן 'שם' הוא emën ולא emër ו'אהבה' היא dashni ולא dashuri, והיא משמיטה ë סופית בלתי מוטעמת עם הארכה מפצה, ומכאן shpi במקום shtëpi 'בית'. האלבנית התקנית נבנתה על בסיס הטוסקית ב-1972, והותירה את הגגית ללא מעמד רשמי כלשהו אף שהיא מדוברת בפי יותר אנשים. היא נותרה מלאת חיוּת בדיבור, בתקשורת ובמוזיקה הקוסובריות, ובמסורת ספרותית הנמשכת מן המיסאל של בוזוקו משנת 1555 ועד ג'רג' פישטה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות באלבנית גגית
מקורות
- Buzuku, Gjon (1555) Meshari — the earliest printed book in Albanian
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: הודו-אירופי (אלבני, Gheg — one of the two primary dialect groups alongside Tosk)
| משמעות | אלבנית גגית | אלבנית | ארברשית | בולגרית | פורטוגזית של כף ורדה | פורטוגזית | פורטוגזית מוזמביקית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ujë /uj/ | ujë /ujə/ | ujë /ujə/ | вода /voˈda/ | água /ˈaɣwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ |
| אש | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | огън /ˈɔɡɐn/ | fogo /ˈfoɣu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ |
| שמש | dill /diɫ/ | diell /diɛɫ/ | diell /diɛɫ/ | слънце /ˈslɤntsɛ/ | sol /sɔɫ/ | sol /sɔɫ/ | sol /sɔl/ |
| ירח | hânë /hɑ̃ːn/ | hënë /hənə/ | hëna /həna/ | луна /loˈna/ | lua /ˈluɐ/ | lua /ˈluɐ/ | lua /ˈluɐ/ |
| כוכב | yll /yɫ/ | yll /yɫ/ | ill /iɫ/ | звезда /zvɛzˈda/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ |
| לילה | natë /naːt/ | natë /ˈnatə/ | natë /ˈnatə/ | нощ /nɔʃt/ | noite /ˈnojte/ | noite /ˈnojtɨ/ | noite /ˈnojte/ |
| גשם | shi /ʃi/ | shi /ʃi/ | shi /ʃi/ | дъжд /dɤʃt/ | chuva /ˈʃuvɐ/ | chuva /ˈʃuvɐ/ | chuva /ˈʃuvɐ/ |
| שלג | borë /boːɾ/ | borë /bɔːɾə/ | zborë /ˈzbɔɾə/ | сняг /snʲak/ | neve /ˈnɛvɨ/ | neve /nɛvɨ/ | neve /ˈnɛvɨ/ |
| רוח | erë /eːɾ/ | erë /ˈɛɾə/ | erë /ˈəɾə/ | вятър /ˈvʲatɐr/ | vento /ˈvẽtu/ | vento /ˈvẽtu/ | vento /ˈvẽtu/ |
| אדמה | dhé /ðɛ/ | dhé /ðɛ/ | dhé /ðɛ/ | земя /zɛˈmʲa/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | terra /ˈtɛʁɐ/ | terra /ˈtɛʁɐ/ |
| אבן | gur /ɡuɾ/ | gur /ɡuɾ/ | gur /ɡuɾ/ | камък /ˈkamɐk/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ | pedra /ˈpɛðɾɐ/ | pedra /ˈpɛðɾɐ/ |
| הר | mal /mal/ | mal /mal/ | mal /mal/ | планина /plɐniˈna/ | montanha /mõˈtɐɲɐ/ | montanha /mõˈtaɲɐ/ | montanha /mõˈtaɲɐ/ |
| ים | det /dɛt/ | det /dɛt/ | det /dɛt/ | море /moˈrɛ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ | mar /maɾ/ |
| אמא | nânë /nɑ̃ːn/ | nënë /nənə/ | mëma /məma/ | майка /ˈmajkɐ/ | mãe /mɐ̃j̃/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j/ |
| אבא | baba /baˈba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | баща /bɐʃˈta/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ |
| בת | bijë /bij/ | bijë /ˈbijə/ | bijë /ˈbijə/ | дъщеря /dɐʃtɛˈrʲa/ | filha /ˈfiʎɐ/ | filha /ˈfiʎɐ/ | filha /ˈfiʎɐ/ |
| אני | unë /un/ | unë /ˈunə/ | u /u/ | аз /as/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ |
| אתה | ti /ti/ | ti /ti/ | ti /ti/ | ти /ti/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| אנחנו | na /na/ | ne /nɛ/ | na /na/ | ние /ˈniɛ/ | nós /nɔʃ/ | nós /nɔʃ/ | nós /nɔʃ/ |
| שם | emën /ˈɛ̃mən/ | emër /ˈɛmər/ | emër /ˈemər/ | име /ˈimɛ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ |
| אדם | njeri /ɲɛˈɾi/ | njeri /ɲɛˈri/ | njeri /ɲɛˈɾi/ | човек /tʃoˈvɛk/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ |
| ראש | krye /kɾy/ | kokë /ˈkokə/ | krie /ˈkɾiɛ/ | глава /ɡlɐˈva/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ |
| עין | sy /sy/ | sy /sy/ | si /si/ | око /oˈkɔ/ | olho /ˈoʎu/ | olho /ˈoʎu/ | olho /ˈoʎu/ |
| אוזן | vesh /veʃ/ | vesh /veʃ/ | vesh /vɛʃ/ | ухо /oˈxɔ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ |
| אף | hundë /hund/ | hundë /ˈhundə/ | hundë /ˈhundə/ | нос /nɔs/ | nariz /naˈɾiʃ/ | nariz /nɐˈɾiʃ/ | nariz /naˈɾiʃ/ |
| פה | gojë /ɡoj/ | gojë /ˈɡɔjə/ | grikë /ˈɡɾikə/ | уста /oˈsta/ | boca /ˈbokɐ/ | boca /ˈbokɐ/ | boca /ˈbokɐ/ |
| שן | dhâmb /ðɑ̃mb/ | dhëmb /ðəmb/ | dhëmb /ðəmb/ | зъб /zɤp/ | dente /ˈdẽte/ | dente /ˈdẽtɨ/ | dente /ˈdẽte/ |
| לשון | gjuhë /ɟuːh/ | gjuhë /ˈɟuhə/ | gjuhë /ˈɟuhə/ | език /ɛˈzik/ | língua /ˈlĩɡwa/ | língua /ˈlĩɡwɐ/ | língua /ˈlĩɡwa/ |
| יד | dorë /doːɾ/ | dorë /dɔɾə/ | dora /dɔɾa/ | ръка /rɐˈka/ | mão /mɐ̃w̃/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w/ |
| כף רגל | kâmbë /kɑ̃mb/ | këmbë /kəmbə/ | këmba /ˈkəmba/ | крак /krak/ | pé /pɛ/ | pé /pɛ/ | pé /pɛ/ |
| לב | zemër /ˈzeməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | сърце /sɐrˈtsɛ/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w̃/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ |
| עצם | asht /aʃt/ | kockë /ˈkotskə/ | asht /aʃt/ | кост /kɔst/ | osso /ˈosu/ | osso /ˈosu/ | osso /ˈosu/ |
| דם | gjak /ɟak/ | gjak /ɟak/ | gjak /ɟak/ | кръв /krɤf/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ | sangue /ˈsɐ̃ɡɨ/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ |
| אהבה | dashni /daʃˈni/ | dashuri /daʃuɾi/ | dashuri /daʃuɾi/ | любов /lʲoˈbɔf/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| עץ | dru /dɾu/ | pemë /pɛmə/ | lis /lis/ | дърво /dɐrˈvɔ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| כלב | qen /cen/ | qen /cɛn/ | qeni /cɛni/ | куче /ˈkutʃɛ/ | cão /kɐ̃w̃/ | cão /kɐ̃w/ | cão /kɐ̃w/ |
| חתול | mace /ˈmatsɛ/ | mace /matsɛ/ | macja /matsja/ | котка /ˈkɔtkɐ/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ˈɡatu/ |
| דג | peshk /peʃk/ | peshk /peʃk/ | pishk /piʃk/ | риба /ˈribɐ/ | peixe /ˈpejʃe/ | peixe /ˈpajʃɨ/ | peixe /ˈpejʃe/ |
| ציפור | zog /zɔɡ/ | zog /zɔɡ/ | zog /zɔɡ/ | птица /ˈptitsɐ/ | pássaro /ˈpasɐɾu/ | pássaro /ˈpasɐɾu/ | pássaro /ˈpasaɾu/ |
| ביצה | vo /vo/ | vezë /ˈvɛzə/ | ve /ve/ | яйце /jɐjˈtsɛ/ | ovo /ˈovu/ | ovo /ˈovu/ | ovo /ˈovu/ |
| דוב | ari /aˈɾi/ | ari /ˈari/ | — | мечка /ˈmɛtʃkɐ/ | urso /ˈuɾsu/ | urso /ˈuɾsu/ | urso /ˈuɾsu/ |
| סוס | kal /kal/ | kalë /ˈkalə/ | kalë /ˈkalə/ | кон /kɔn/ | cavalo /kɐˈvalu/ | cavalo /kɐˈvalu/ | cavalo /kɐˈvalu/ |
| בית | shpi /ʃpi/ | shtëpi /ʃtəpi/ | shpi /ʃpi/ | къща /ˈkɤʃtɐ/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ |
| חלב | tâmbël /ˈtɑ̃mbəl/ | qumësht /ˈcuməʃt/ | klëmsh /kləmʃ/ | мляко /ˈmlʲako/ | leite /ˈlejte/ | leite /ˈlejtɨ/ | leite /ˈlejte/ |
| דבש | mjaltë /mjalt/ | mjaltë /ˈmjaltə/ | mjaltë /ˈmjaltə/ | мед /mɛt/ | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ | mel /mɛl/ |
| מלח | krypë /kɾyp/ | kripë /ˈkripə/ | krip /krip/ | сол /sɔl/ | sal /saɫ/ | sal /saɫ/ | sal /sal/ |
| יין | venë /vɛːn/ | verë /ˈvɛɾə/ | verë /ˈvɛɾə/ | вино /viˈnɔ/ | vinho /ˈviɲu/ | vinho /ˈviɲu/ | vinho /ˈviɲu/ |
| ברזל | hekur /ˈhɛkuɾ/ | hekur /ˈhɛkuɾ/ | hekur /ˈhɛkuɾ/ | желязо /ʒɛˈlʲazo/ | ferro /ˈfɛʁu/ | ferro /ˈfɛʁu/ | ferro /ˈfɛʁu/ |
| גלגל | rrotë /roːt/ | rrotë /ˈrotə/ | — | колело /kolɛˈlɔ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ | roda /ˈʁɔdɐ/ |
| ספר | libër /ˈlibəɾ/ | libër /ˈlibəɾ/ | libër /ˈlibəɾ/ | книга /ˈkniɡɐ/ | livro /ˈlivɾu/ | livro /ˈlivɾu/ | livro /ˈlivɾu/ |
| לאכול | me ngranë /me ŋɾaːn/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ям /jam/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| לשתות | me pi /me pi/ | pi /pi/ | pi /pi/ | пия /ˈpijɐ/ | beber /bɨˈβeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ |
| לישון | fle /fle/ | fle /flɛ/ | fjë /fjə/ | спя /spʲɤ/ | dormir /duɾˈmiɾ/ | dormir /duɾˈmiɾ/ | dormir /duɾˈmiɾ/ |
| אחד | nji /ɲi/ | një /ɲə/ | një /ɲə/ | един /ɛˈdin/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ |
| שתיים | dy /dy/ | dy /dy/ | di /di/ | две /dvɛ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ |
| שלוש | tre /tɾe/ | tre /tɾe/ | tre /tɾe/ | три /tri/ | três /tɾeʃ/ | três /tɾeʃ/ | três /tɾeʃ/ |
| ארבע | katër /ˈkatəɾ/ | katër /ˈkatəɾ/ | katër /ˈkatər/ | четири /ˈtʃɛtiri/ | quatro /ˈkwatɾu/ | quatro /ˈkwatɾu/ | quatro /ˈkwatɾu/ |
| חמש | pesë /peːs/ | pesë /ˈpɛsə/ | pesë /ˈpɛsə/ | пет /pɛt/ | cinco /ˈsĩku/ | cinco /ˈsĩku/ | cinco /ˈsĩku/ |
| מאה | njiqind /ɲiˈcind/ | qind /cind/ | njëqind /ɲəˈcind/ | сто /stɔ/ | cem /sẽj̃/ | cem /sẽj̃/ | cem /sẽj̃/ |
| שלום | tungjatjeta /tunɟatˈjeta/ | përshëndetje /pəɾʃəndɛtjɛ/ | falem /ˈfalɛm/ | здравей /zdrɐˈvɛj/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ |
| תודה | faleminderit /falɛmindɛˈɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | благодаря /blɐɡodɐˈrʲɤ/ | obrigado /ɔβɾiˈɣaðu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ |
| טוב | mirë /miːɾ/ | mirë /miɾə/ | mirë /miɾə/ | добър /doˈbɤr/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ |
| חדש | i ri /i ɾi/ | i ri /i ˈɾi/ | i ri /i ɾi/ | нов /nɔf/ | novo /ˈnovu/ | novo /ˈnovu/ | novo /ˈnovu/ |
| אדום | kuq /kuc/ | kuq /kuc/ | kuq /kuc/ | червен /tʃɛrˈvɛn/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ | vermelho /vɨɾˈmɐʎu/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ |
| לבן | i bardhë /i baɾð/ | i bardhë /i ˈbaɾðə/ | i bardhë /i ˈbaɾðə/ | бял /bʲal/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ |
| שחור | i zi /i zi/ | i zi /i ˈzi/ | i zi /i zi/ | черен /ˈtʃɛrɛn/ | preto /ˈpɾetu/ | preto /ˈpɾetu/ | preto /ˈpɾetu/ |
| ירוק | jeshil /jeˈʃil/ | jeshil /jɛˈʃil/ | i virdhë /i viɾðə/ | зелен /zɛˈlɛn/ | verde /ˈveɾdɨ/ | verde /ˈveɾðɨ/ | verde /ˈveɾde/ |
| קוקייה | qyqe /ˈcyce/ | qyqe /ˈcycɛ/ | qyqe /ˈcyce/ | кукувица /kukuˈvitsɐ/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ |
| הַב הַב | ham ham /ham ham/ | ham ham /ham ham/ | — | бау бау /bau bau/ | au au /aw aw/ | au au /aw aw/ | au au /aw aw/ |
| מחשב | kompjuter /kompjuˈteɾ/ | kompjuter /komˈpjuter/ | — | компютър /komˈpʲutɐr/ | computador /kõputaˈdoɾ/ | computador /kõputɐˈdoɾ/ | computador /kõputaˈdoɾ/ |
| סושי | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | — | суши /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| תה | çaj /tʃaj/ | çaj /tʃaj/ | — | чай /tʃaj/ | chá /ʃa/ | chá /ʃa/ | chá /ʃa/ |
| קפה | kafe /kaˈfɛ/ | kafe /kaˈfɛ/ | — | кафе /kɐˈfɛ/ | café /kaˈfɛ/ | café /kɐˈfɛ/ | café /kaˈfɛ/ |
| סוכר | sheqer /ʃeˈceɾ/ | sheqer /ʃɛˈcɛr/ | — | захар /ˈzaxɐr/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ |
| תפוז | portokall /pɔɾtɔˈkaɫ/ | portokall /pɔrtɔˈkalː/ | — | портокал /portoˈkal/ | laranja /lɐˈɾɐ̃ʒɐ/ | laranja /lɐˈɾɐ̃ʒɐ/ | laranja /lɐˈɾɐ̃ʒɐ/ |
| 99 | nantëdhjetë e nantë /nantəˈðjɛtə ɛ ˈnantə/ | nëntëdhjetë e nëntë /nəntəˈðjetə e ˈnəntə/ | — | деветдесет и девет /dɛvɛddɛˈsɛt i ˈdɛvɛt/ | noventa e nove /nuˈvẽtɐ i ˈnɔvɨ/ | noventa e nove /nuˈvẽtɐ i ˈnɔvɨ/ | noventa e nove /nuˈvẽtɐ i ˈnɔvɨ/ |
| דופמין | dopaminë /dopaˈmin/ | dopamina /dopaˈmina/ | — | допамин /dopɐˈmin/ | dopamina /dupɐˈminɐ/ | dopamina /dupɐˈminɐ/ | dopamina /dupɐˈminɐ/ |
| שטרודל (@) | et /ɛt/ | et /ɛt/ | — | маймунка /mɐjˈmunkɐ/ | arroba /ɐˈʁɔβɐ/ | arroba /ɐˈʁɔβɐ/ | arroba /ɐˈʁɔβɐ/ |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap