Mampruli
ממפרולי
ניז'ר-קונגו
מאמפרולי היא שפה גורית ממשפחת ניז'ר-קונגו, המדוברת בפי כ-330,000 איש באזור הצפוני של גאנה, בעיקר בפי עם המאמפרוסי. המאמפרוסי מייחסים את מוצאם לממלכת מאמפרוסי מימי הביניים (שנוסדה במאה ה-13 בידי תוהאזיה/נאא גְבֵוואה האגדיים), הנחשבת לממלכת האם שממנה התפצלו במאה ה-14 ממלכות הדאגומבה והנאנומבה — מה שהופך את המאמפרולי לשפה הבכירה היסטורית בקבוצת מולה-גורמה. השליט העליון של המאמפרוסי, נאא יאמוגו, מולך מנאלריגו, וחצרו היא אחת המלוכות המסורתיות היוקרתיות ביותר בצפון גאנה. מבחינה לשונית, המאמפרולי קרובה מאוד למוֹרֶה (mos) של בורקינה פאסו ולדאגבני של גאנה, עם מאפיינים פונולוגיים משותפים (הרמוניה תנועתית, מערכת טונים מורכבת) אך לקסיקון ומורפולוגיה נבדלים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בממפרולי
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: ניז'ר-קונגו
| משמעות | ממפרולי | דגבני | מורה | סוסו | קוירבורו סני | קונגו | נגונוואל |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kuom /kuom/ | kom /kom/ | koom /koːm/ | yi /ji/ | hari /hari/ | maza /maza/ | kungal /kuŋal/ |
| אש | bugum /buɡum/ | buɣim /buɣim/ | bugum /buɡum/ | te /te/ | nuune /nuːne/ | tiya /tija/ | warba /waɻba/ |
| שמש | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wĩndga /wĩndɡa/ | soge /soɡe/ | wayna /wajna/ | ntangu /ntaŋɡu/ | winyu /wiɲu/ |
| ירח | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | kike /kike/ | handu /handu/ | ngonda /ŋɡonda/ | birrang /biɻaŋ/ |
| כוכב | ŋmariga /ŋmariɡa/ | saŋmariga /saŋmariɡa/ | ãdga /ãdɡa/ | tunbi /tunbi/ | handaray /handaraj/ | mbwetete /mbwetete/ | dyurra /ɟura/ |
| לילה | yuŋŋu /juŋːu/ | yuŋ /juŋ/ | yʋngo /jʊŋɡo/ | kɔɛ /kɔɛ/ | cijin /tʃidʒin/ | builu /builu/ | kaku /kaku/ |
| גשם | sa /sa/ | saa /saː/ | saaga /saːɡa/ | tunɛ /tunɛ/ | ncirɲi /ntʃirɲi/ | mvula /ˈmvula/ | garrit /ɡaɻit/ |
| רוח | pɛsiŋŋu /pɛsiŋːu/ | pɔhim /pɔhim/ | sobgo /sobɡo/ | foye /foje/ | hew /hew/ | mupepe /mupepe/ | — |
| אדמה | tiŋŋa /tiŋŋa/ | tiŋa /tiŋa/ | tẽnga /tẽŋɡa/ | bɔxi /bɔxi/ | labu /labu/ | ntoto /ntoto/ | dhaura /d̪auɻa/ |
| אבן | kugri /kuɡri/ | kuɣili /kuɣili/ | kugri /kuɡri/ | gɛmɛ /ɡɛmɛ/ | tondi /tondi/ | tadi /ˈtadi/ | wullung /wuluŋ/ |
| הר | zoori /zoːri/ | zoli /zoli/ | tãnga /tãŋɡa/ | geya /ɡeja/ | tondi hondu /tondi hondu/ | mongo /moŋɡo/ | — |
| ים | teeku /teːku/ | teeku /teːku/ | mogre /moɡre/ | baa /baː/ | teeku /teːku/ | mbu /mbu/ | — |
| אמא | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | nga /ŋɡa/ | ɲaa /ɲaː/ | mama /mama/ | guni /ɡuni/ |
| אבא | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | baba /baba/ | baaba /baːba/ | tata /tata/ | pumba /pumba/ |
| בת | bipuŋŋa /bipuŋa/ | bipuɣiŋga /bipuɣiŋɡa/ | bi-pugla /bipuɡla/ | di ginɛ /di ɡinɛ/ | ize woy /ize woj/ | mwana ya nkento /mwana ja nkento/ | — |
| אני | mani /mani/ | mani /mani/ | mam /mam/ | n /n/ | ay /aj/ | mono /mono/ | ngaya /ŋaja/ |
| אתה | fu /fʊ/ | nyini /ɲini/ | fo /fo/ | i /i/ | ni /ni/ | ngeye /ŋɡeje/ | ngindu /ŋindu/ |
| אנחנו | tidima /tidima/ | tinima /tinima/ | tõnd /tõnd/ | won / muxu /wɔn / muxu/ | iri /iri/ | beto /beto/ | gulanyin / gulanyilla /ɡulaɲin / ɡulaɲila/ |
| שם | yuli /juli/ | yuli /juli/ | yʋʋre /jʊːre/ | xili /xili/ | maa /maː/ | nkumbu /nkumbu/ | yini /jini/ |
| אדם | nira /nira/ | ninsala /ninsala/ | neda /neda/ | mixi /mixi/ | boro /boro/ | muntu /muntu/ | wurrunbill /wuɻunbil/ |
| ראש | zugu /zuɡu/ | zuɣu /zuɣu/ | zugu /zuɡu/ | xunyi /xuɲi/ | boŋ /boŋ/ | ntu /ntu/ | guddagong /ɡuddaɡoŋ/ |
| עין | nini /nini/ | nini /nini/ | nifu /nifu/ | ya /ja/ | moo /moː/ | disu /disu/ | mil /mil/ |
| אוזן | tubri /tubri/ | tibili /tibili/ | tʋbre /tʊbre/ | tuli /tuli/ | haŋa /haŋa/ | kutu /kutu/ | guri /ɡuɻi/ |
| אף | nyoori /ɲoːri/ | nyee /ɲeː/ | yõore /jõːre/ | ɲɔɛ /ɲɔɛ/ | niine /niːne/ | nzunu /nzunu/ | nyigity /ɲiɡiɟ/ |
| פה | noori /noːri/ | noli /noli/ | noore /noːre/ | dɛ /dɛ/ | mee /meː/ | nnwa /nnwa/ | dhambir /d̪ambiɻ/ |
| שן | nyini /ɲini/ | nyini /ɲini/ | yẽnde /jẽnde/ | ɲinyi /ɲiɲi/ | hiɲe /hiɲe/ | dinu /dinu/ | weera /weːra/ |
| לשון | zilinni /zilinːi/ | zilinli /zilinli/ | zelemde /zelemde/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | deene /deːne/ | ludimi /ludimi/ | dalang /dalaŋ/ |
| יד | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nugu /nuɡu/ | belexɛ /belexɛ/ | kabe /kabe/ | koko /koko/ | mara /maɻa/ |
| כף רגל | napɔŋŋu /napɔŋːu/ | napɔŋ /napɔŋ/ | naoore /naoːre/ | sanyi /saɲi/ | cee /tʃeː/ | kulu /kulu/ | dyinang /ɟinaŋ/ |
| לב | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũuri /sũːri/ | bɔɲɛ /bɔɲɛ/ | bine /bine/ | ntima /ntima/ | gauar /ɡauar/ |
| עצם | kɔbri /kɔbri/ | kɔbili /kɔbili/ | kõbre /kõbre/ | xɔri /xɔri/ | biri /biri/ | visi /visi/ | wiak /wiak/ |
| דם | zim /zim/ | ʒim /ʒim/ | zɩɩm /zɪːm/ | wuli /wuli/ | kuri /kuri/ | menga /meŋɡa/ | guruba /ɡuruba/ |
| אהבה | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nonglem /noŋɡlem/ | xanunteya /xanunteja/ | baa /baː/ | zola /zola/ | marmit /maɻmit/ |
| עץ | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩga /tɪːɡa/ | wuri /wuɾi/ | tuuri /tuːri/ | nti /nti/ | warabi /waɻabi/ |
| כלב | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | barɛ /baɾɛ/ | hansi /hansi/ | mbwa /mbwa/ | mirri /miɻi/ |
| חתול | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yũuga /jũːɡa/ | nyɛɛsu /ɲɛːsu/ | muusi /muːsi/ | nyau /ɲau/ | poosi /puːsi/ |
| דג | zinga /ziŋa/ | zahim /zahim/ | zĩifu /zĩːfu/ | yɛxɛ /jɛxɛ/ | hamiisa /hamiːsa/ | mbisi /mbisi/ | kuya /kuja/ |
| ציפור | niiŋŋa /niːŋːa/ | nooŋa /noːŋa/ | liuula /liuːla/ | xɔni /xɔni/ | ciraw /tʃiraw/ | nuni /ˈnuni/ | budyan /buɟan/ |
| פרפר | pipibga /pipibɡa/ | kahimpiɛɣu /kahimpiɛɣu/ | pilimpiuku /pilimpiuku/ | — | — | lumbembambemba /lumbembambemba/ | — |
| ביצה | jalli /dʒalli/ | galli /ɡalli/ | gelle /ɡelːe/ | xɛlɛ /xɛlɛ/ | guuri /ɡuːri/ | diaki /diaki/ | gubbong /ɡubboŋ/ |
| סוס | yoofu /joːfu/ | wahu /wahu/ | wed-moaaga /wedmoaːɡa/ | soo /soː/ | bari /bari/ | mpunda /mpunda/ | — |
| בית | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | banxi /banxi/ | hugu /huɡu/ | nzo /nzo/ | kuni /kuni/ |
| חלב | bisim /bisim/ | bihim /bihim/ | bĩisim /bĩːsim/ | xiɲɛ /xiɲɛ/ | waa /waː/ | midiki /midiki/ | — |
| דבש | sikpaam /sikpaːm/ | shiri /ʃiri/ | sɩɩdo /sɪːdo/ | kumi /kumi/ | yuu /juː/ | bwiki /bwiki/ | kawangkal /kawaŋkal/ |
| מלח | yaarim /jaːrim/ | yalim /jalim/ | yamsem /jamsem/ | fɔxɛ /fɔxɛ/ | ciiri /tʃiːri/ | mungwa /muŋɡwa/ | — |
| יין | daam /daam/ | wain /wain/ | divẽ /divẽ/ | wɛni /wɛni/ | alaneb hari /alaneb hari/ | vinu /vinu/ | — |
| אורז | sinkaafa /sinkaːfa/ | shinkaafa /ʃinkaːfa/ | mui /mui/ | — | — | loso /loso/ | — |
| ברזל | kurigu /kuriɡu/ | kurugu /kuruɡu/ | kutu /kutu/ | wure /wuɾe/ | guuru /ɡuːru/ | kibende /kiˈbende/ | — |
| ספר | bukku /bukːu/ | buku /buku/ | sebre /sebre/ | buki /buki/ | citaabu /tʃitaːbu/ | buku /buku/ | — |
| לאכול | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | don /don/ | ŋaa /ŋaː/ | kudia /kudja/ | daring /daɻiŋ/ |
| לשתות | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yũ /jũ/ | min /min/ | haŋ /haŋ/ | kunua /kunwa/ | nyu /ɲu/ |
| לישון | gbisi /ɡbisi/ | gbihi /ɡbihi/ | gũsi /ɡũsi/ | xi /xi/ | jirbi /dʒirbi/ | kuleka /kuˈleka/ | ngambori /ŋamboɻi/ |
| אחד | yini /jini/ | yini /jini/ | yembre /jembre/ | keren /keɾen/ | affoo /afːoː/ | mosi /mosi/ | meddhung /med̪uŋ/ |
| שתיים | ayi /aji/ | ayi /aji/ | yiibu /jiːbu/ | firin /firin/ | ihinka /ihiŋka/ | zole /zole/ | bula /bula/ |
| שלוש | ata /ata/ | ata /ata/ | tãabo /tãːbo/ | sakhan /saxan/ | hinza /hinza/ | tatu /tatu/ | bula mittong /bula mitoŋ/ |
| ארבע | anaasi /anaːsi/ | anahi /anahi/ | naase /naːse/ | naani /naːni/ | taaci /taːtʃi/ | iya /ija/ | — |
| חמש | anu /anu/ | anu /anu/ | nu /nu/ | suuli /suːli/ | guu /ɡuː/ | tanu /tanu/ | — |
| מאה | kɔbga /kɔbɡa/ | kɔbiga /kɔbiɡa/ | koabga /koabɡa/ | kɛmɛ /kɛmɛ/ | zangu /zaŋɡu/ | nkama /nkama/ | — |
| שלום | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | inu uxara /inu uxaɾa/ | fofo /fofo/ | mbote /mbote/ | yumalundi /jumalundi/ |
| תודה | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | inu wali /inu wali/ | barka /barka/ | matondo /matondo/ | miyamala /mijamala/ |
| טוב | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | fanyi /faɲi/ | boori /boːri/ | mbote /mbote/ | walunga /waluŋa/ |
| חדש | paalli /paːli/ | palli /palli/ | paalga /paːlɡa/ | nɛɛnɛ /nɛːnɛ/ | taaga /taːɡa/ | mpa /mpa/ | — |
| אדום | moo /moː/ | ʒee /ʒeː/ | miuugu /miuːɡu/ | gbeeli /ɡbeːli/ | ciray /tʃiraj/ | mbwaki /mbwaki/ | dhiram-dhiram /d̪iɾamd̪iɾam/ |
| לבן | peelli /peːli/ | piɛlli /piɛlli/ | pɛɛlga /pɛːlɡa/ | fiixɛ /fiːxɛ/ | kaaray /kaːraj/ | mpembe /mpembe/ | daguru-gurag /daɡuɾuɡuɾaɡ/ |
| שחור | sabilli /sabilli/ | sabinli /sabinli/ | sablga /sablɡa/ | fɔɔrɛ /fɔːɾɛ/ | bibi /bibi/ | ndombe /ndombe/ | buru-bura /buɻubuɻa/ |
| ירוק | bɛŋkoom /bɛŋkoːm/ | — | kẽega /kẽːɡa/ | — | firzi /firzi/ | langi ya matiti /laŋɡi ja matiti/ | — |
| כחול | bulu /bulu/ | sabilifaa /sabilifaː/ | bʋla /bʊla/ | — | bula /bula/ | bule /bule/ | — |
| תה | ti /ti/ | tii /tiː/ | tee /teː/ | — | attay | ti /ti/ | — |
| תפוז | leemu /leːmu/ | leemu /leːmu/ | orãase /oɾãːse/ | — | — | dilala /dilala/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap