Aluank
Tiếng Albania Kavkaz
ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz (Lezgic; tổ tiên / ngôn ngữ chị em với tiếng Udi hiện đại) · biến thể lịch sử / ẩn
Tiếng Albania Kavkaz (Aghwan) là ngôn ngữ văn học của vương quốc Cơ Đốc giáo thời trung cổ Albania Kavkaz, một ngôn ngữ Lezgi (Đông Bắc Kavkaz) có quan hệ gần gũi với tiếng Udi hiện đại. Trong thời gian dài chỉ được biết đến qua một bảng chữ cái 52 ký tự được bảo tồn trong một bản thảo tiếng Armenia, nó thực sự được tái phát hiện trong giai đoạn 1996–2003 khi Zaza Aleksidze nhận diện hai sách bài đọc (lectionary) dạng palimpsest tại Tu viện Thánh Catherine trên núi Sinai, mà Gippert, Schulze cùng các đồng nghiệp đã hiệu đính và giải mã (2008). Kho ngữ liệu này — các đoạn của Phúc Âm Gioan và một sách bài đọc — cung cấp cho chúng ta phần lớn vốn từ vựng cơ bản.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Albania Kavkaz
Nguồn
- Gippert, J., Schulze, W., Aleksidze, Z. & Mahé, J.-P. (2008) The Caucasian Albanian Palimpsests of Mt. Sinai. 2 vols. Turnhout: Brepols.
- Schulze, W. (2005) Towards a History of Udi. International Journal of Diachronic Linguistics 1.
- Aleksidze, Z. & Mahé, J.-P. (1997) Découverte d'un texte albanien. Comptes-rendus de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres 141:2.
- Glottolog: Caucasian Albanian
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz (Lezgic; tổ tiên / ngôn ngữ chị em với tiếng Udi hiện đại)
| Nghĩa | Tiếng Albania Kavkaz | Tiếng Udi | Tiếng Khinalug | Tiếng Kryts | Tiếng Ubykh | Tiếng Phrygia | Tiếng Ba Tư cổ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | xe /xe/ | хе /xe/ | хьу /xu/ | xəd /xæd/ | bzə /bzə/ | bedu /ˈbedu/ | 𐎠𐎱 /aːpi/ |
| Lửa | ow /u/ | арух /arux/ | чӏаь /tʃʼæ/ | tsʼə /tsʼæ/ | mzʼə /mzʼə/ | — /—/ | 𐎠𐎫𐎼 /aːtar/ |
| Mặt trời | beɣ /beɣ/ | бех /beχ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | virağ /viraʁ/ | dəɣʷa /dəɣʷa/ | — /—/ | 𐏃𐎢𐎺𐎼 /huwar/ |
| Mặt trăng | ḳac̣ḳac̣ /kʼatsʼkʼatsʼ/ | уьш /yʃ/ | вацӏ /vatsʼ/ | vəz /væz/ | mazə /mazə/ | masê /maˈseː/ | 𐎶𐎠𐏃 /maːha/ |
| Sao | — /—/ | хабунах /xabunax/ | пхунцӏ /pχuntsʼ/ | ħəçʼ /ħætʃʼ/ | tʃʷʼakʲ /tʃʷʼakʲʼ/ | — /—/ | 𐎿𐎫𐎠𐎼 /staːra/ |
| Đêm | šow /ʃu/ | уьше /yʃe/ | сан /san/ | yif /jif/ | śwa /ɕʷa/ | — /—/ | 𐎧𐏁𐎱 /xʃapa/ |
| Gió | mowš /muʃ/ | муш /muʃ/ | кулак /kʰulakʰ/ | kulak /kulak/ | — | — | — |
| Đá | źe /ʑe/ | жӏеъ /dʒeˤ/ | кӏачӏын /kʼatʃʼɨn/ | xud /xud/ | laqa /laqa/ | — | 𐎠𐎰𐎥 /aθaŋɡa/ |
| Núi | bow /bu/ | бурух /burux/ | мыда /mɨda/ | bel /bel/ | — | — | 𐎣𐎢𐎳 /kaufa/ |
| Mẹ | nana /nana/ | нана /nana/ | даьдаь /dædæ/ | dəy /dæj/ | nan /nan/ | mater /ˈmater/ | 𐎶𐎠𐎫𐎼 /maːtar/ |
| Cha | baba /baba/ | бабо /babo/ | бый /bɨj/ | bəy /bæj/ | tʷə /tʷə/ | atas /aˈtas/ | 𐎱𐎡𐎫𐎠 /pitaː/ |
| Con gái | ša /ʃa/ | хуьйаьр /xyjær/ | риши /riʃi/ | riş /riʃ/ | pχʲa /pʰχʲa/ | — | — |
| Tôi | zu /zu/ | зу /zu/ | зы /zɨ/ | zın /zɨn/ | sʁʷa /sʁʷa/ | az /az/ | 𐎠𐎭𐎶 /adam/ |
| Bạn | un /un/ | ун /un/ | вы /vɨ/ | vun /vun/ | wʁʷa /wʁʷa/ | — /—/ | 𐎬𐎢𐎺𐎶 /tuvam/ |
| Chúng ta | yan /jan/ | йан /jan/ | кин / йир /kʰin / jir/ | jin / žin /jin / ʒin/ | ʃʁʷała /ʃʁʷaɬa/ | — /—/ | 𐎺𐎹𐎶 /vajam/ |
| Tên | cʼi /tsʼi/ | цӏи /tsʼi/ | цӏу /tsʼu/ | tʼır /tʼɨr/ | pʼtsʼa /pʼtsʼa/ | onoman /ˈonoman/ | 𐎴𐎠𐎶 /naːma/ |
| Người | išow /iʃu/ | амдар /amdar/ | хӏаьдми /ħædmi/ | admi /admi/ | — | — | 𐎶𐎼𐎫𐎡𐎹 /martija/ |
| Đầu | bul /bul/ | бул /bul/ | микӏир /mikʼir/ | qʼıl /qʼɨl/ | — | — | — |
| Mắt | pʼul /pʼul/ | пул /pul/ | пил /pʰil/ | ʕül /ʕyl/ | bla /bla/ | — /—/ | 𐏂𐏁𐎶𐎴 /tʃaʃman/ |
| Tai | ˁi /iˤ/ | уъмуъх /uˤmuˤx/ | тӏоп /tʼopʰ/ | ibır /ibɨr/ | laqʼʷəma /laqʼʷəma/ | — | 𐎥𐎢𐏁 /ɡauʃa/ |
| Miệng | ʒ́owmowx̣ /dʑumuχ/ | жӏомо /dʒomo/ | мац /mats/ | siv /siv/ | tʃʼa /tʃʼa/ | — | — |
| Răng | — /—/ | улух /ulux/ | цулоз /tsuloz/ | sil /sil/ | cakʼə /tsakʼʲə/ | — /—/ | — /—/ |
| Lưỡi | muz /muz/ | муз /muz/ | мицӏ /mitsʼ/ | mez /mez/ | bza /bʒa/ | — /—/ | 𐏃𐏀𐎠𐎴𐎶 /hizaːnam/ |
| Tay | kʼul /kʼul/ | кул /kul/ | кул /kʰul/ | xəb /xæb/ | ɂa /ʔa/ | zeira /ˈzeːra/ | 𐎭𐎿𐎫 /dasta/ |
| Bàn chân | tur /tur/ | тур /tur/ | анк /ankʰ/ | qil /qil/ | ła:pʼa /ɬaːpʼa/ | petes /ˈpetes/ | 𐎱𐎠𐎭 /paːda/ |
| Tim | ükʼ /ykʼ/ | укӏ /ukʼ/ | унг /uŋɡ/ | yikʼ /jikʼ/ | gʷə /ɡʷə/ | — /—/ | 𐏀𐎼𐎭 /zard/ |
| Xương | hüwqʼen /hyqʼen/ | уъкъеън /uˤqʼeˤn/ | инкӏ /inkʼ/ | kʼərəpʼ /kʼæræpʼ/ | pqë /pqə/ | — /—/ | — /—/ |
| Máu | pʼi /pʼi/ | пӏи /pʼi/ | пӏи /pʼi/ | irəc /irædʒ/ | ła /ɬa/ | — /—/ | — /—/ |
| Yêu | besown /besun/ | чурпсун /tʃurpsun/ | — /—/ | ikəcu /ikædʒu/ | — /—/ | — /—/ | 𐎳𐎼𐎡𐎹 /frija/ |
| Cây | xod /xod/ | хунч /xuntʃ/ | вишаь /viʃæ/ | dar /dar/ | ɣʷənə /ɣʷənə/ | — /—/ | — /—/ |
| Chó | xa /xa/ | ха /xa/ | пхра /pχra/ | xʷar /xʷar/ | la /la/ | kan /kan/ | 𐎿𐎱𐎣 /spaka/ |
| Mèo | — /—/ | пӏшу /pʼʃu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cá | — /—/ | чаьли /tʃæli/ | балыгъ /balɨʁ/ | balığ /balɨʁ/ | psa /psa/ | — /—/ | — /—/ |
| Nhà | ḳoǰ /kʼodʒ/ | кӏойи /kʼoji/ | цӏва /tsʼwa/ | kʼul /kʼul/ | tʷəna /tʷəna/ | — /—/ | 𐎶𐎠𐎴𐎡𐎹 /maːnija/ |
| Muối | el /el/ | ел /jel/ | кьаь /qʼæ/ | qʼel /qʼel/ | ǯʲə /dʒʲə/ | — | — |
| Sách | ǰipʼ /dʒipʼ/ | гирк /ɡirk/ | кичеб /kʰitʃeb/ | kitab /kitab/ | ʃʷəqʼa /ʃʷəqʼa/ | — | — |
| Ăn | ows- /us/ | уксун /uksun/ | кьандаь /qʼandæ/ | ʕulcu /ʕuldʒu/ | f /f/ | — /—/ | 𐎧𐎼 /xar/ |
| Uống | owɣ- /uɣ/ | уьгсун /yɡsun/ | цуври /tsuvri/ | qırcu /qɨrdʒu/ | dzʷa /dzʷa/ | — /—/ | 𐎱𐎠 /paː/ |
| Ngủ | baskʼe- /baskʼe/ | баскӏсун /baskʼsun/ | мишкири /miʃkiri/ | — | tɕʰʷa /tɕʰʷa/ | — | — |
| Một | sa /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | səd /sæd/ | za /za/ | — /—/ | 𐎠𐎡𐎺 /aiwa/ |
| Hai | pʼa /pʼa/ | пӏа /pʼa/ | кӏу /kʼu/ | qʼʷad /qʼʷad/ | tqʷʼa /tqʷʼa/ | — /—/ | 𐎯𐎢𐎺 /duva/ |
| Ba | xib /xib/ | хиб /xib/ | пшва /pʃʷa/ | şibır /ʃibɨr/ | śa /ɕa/ | — /—/ | 𐎨𐎡𐏂 /θraja/ |
| Bốn | bipʼ /bipʼ/ | бипӏ /bipʼ/ | онгъ /onʁ/ | yuqʼud /juqʼud/ | pʼɬʼə /pʼɬʼə/ | — | — |
| Năm | x̣o /χo/ | хъо /qʰo/ | пхьу /pxu/ | fır /fɨr/ | šxə /ʃχə/ | — | — |
| Trăm | baćʼ /batɕʼ/ | бач̍ /batʃʼ/ | пан /pʰan/ | fuqʼar /fuqʼar/ | — | — | — |
| Xin chào | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cảm ơn | — /—/ | бахтӏам /baχtʼam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Tốt | kʼačʼal /kʼatʃʼal/ | яхъи /jaqʼi/ | ксан /ksan/ | ğaləd /ʁalæd/ | ʈʂʼa /ʈʂʼa/ | — /—/ | 𐎴𐎡𐎲 /naiba/ |
| Đỏ | čʼočʼa /tʃʼotʃʼa/ | чоча /tʃʼotʃʼa/ | ццыма /tsɨma/ | qırmızı /qɨrmɨzɨ/ | pɬaʒʲa /pɬaʒʲa/ | — /—/ | — /—/ |
| Trắng | biki /biki/ | мацӏи /matsʼi/ | хьырыцӏ /xɨrɨtsʼ/ | ləzı /læzɨ/ | — | — | — |
| Xanh lá | dai /dai/ | йаьшил /jæʃil/ | сыб /sɨb/ | çʼukʼni /tʃʼukʼni/ | ʁˤaqʼa /ʁˤaqʼa/ | — | — |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap