Onʌyota'káhkahʌ
أونيدا
إيروكوية
لغة الأونيدا (Onʌyota’a:ka، «شعب الحجر القائم»؛ الرمز ISO 639-3: one) لغة إيروكوية شمالية لشعب الهودينوشوني، ارتبطت تاريخيًا بوسط ولاية نيويورك وتُستخدم اليوم في مجتمعات الأونيدا في نيويورك وويسكونسن وفي أراضي الأمم الست على النهر الكبير في أونتاريو. لم يبق إلا نحو 100–200 متحدث طليق بها لغةً أولى، معظمهم من المسنين، وإن كانت فئة أوسع تتعلمها لغة ثانية. والأونيدا لغة متعددة التركيب تتمحور حول الفعل؛ إذ يضم الفعل عادة بادئة ضميرية وجذرًا ولاحقة وجهية، وقد يدمج جذع اسم وصرفيمات أخرى. تمثل أنظمة الكتابة المجتمعية القائمة على الحروف اللاتينية الوقفة المزمارية بعلامة الحذف العليا، والصوائت الطويلة بالنقطتين، والنبر بالشَّرطة الحادة، وتستخدم ʌ لصائت مركزي. أعلنت أمة الأونيدا في ويسكونسن اللغة لغة وطنية رسمية سنة 1994، وتدعم إحياءها برامج الانغماس والإرشاد والدروس المدرسية والقواميس والتسجيلات والأدوات الرقمية.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في أونيدا
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: إيروكوية
| المعنى | أونيدا | الموهوكية | لغة أونونداغا | الكايوغا | التوسكارورا | المروية | البيو |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | one:kánus /oneːkánũs/ | ohné:kanos /ohnéːɡanos/ | ohnéganos /ohnéɡanos/ | ohneganóhs /ohneɡanóhs/ | awę: /awɛ̃ː/ | 𐦠𐦶 /ato/ | tduṃ /t.du(j)/ |
| نار | o:tsísteʼ /oːdʒísteʔ/ | otsénhaʼ /odzʌ̃́haʔ/ | odékhaʼ /odékʰaʔ/ | odé:kaʼ /odéːkaʔ/ | ujihst /udʒihst/ | — /—/ | — /—/ |
| شمس | kalahkwaʼ /kalahkwaʔ/ | karáhkwa /karáhkwa/ | gaehʼkwa /ɡaehʔkwa/ | gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ | hęhts /hɛ̃hts/ | 𐦨𐦯 /ˈmasa/ | — /—/ |
| قمر | wʌhní:taleʼ /wʌ̃hníːtaleʔ/ | ehníta /ehníːta/ | gaehʼkwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ | ęhníʼda:ʼ /ɛ̃hníʔdaːʔ/ | hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ | — /—/ | — /—/ |
| نجم | otsistóhkwaʼ /odʒistóhkwaʔ/ | otsistohkwaʼ /otsistohkwaʔ/ | otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ | ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ | utsíhstaʼ /utsíhstaʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| ليل | wahsutáti /wahsũtáti/ | ahsútha /ahsṹtʰa/ | ahsų́t /ahsṹt/ | ahsǫheh /ahsõheh/ | ahthathu /ahθaθu/ | — /—/ | — /—/ |
| ثلج | onyʌ́hteʼ /onjʌ̃́hteʔ/ | óniehte /ónjehte/ | óʼgęʼ /óʔɡɛ̃ːʔ/ | oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ | — | — | — |
| ريح | owe:lá /oweːlá/ | óweraʼ /óweraʔ/ | ó·wæʼ /óːwæʔ/ | owá:deʼ /owáːdeʔ/ | — | — | — |
| تراب | ohwʌ́tsyaʼ /ohwʌ̃́tsjaʔ/ | ohóntsaʼ /ohṹtsaʔ/ | — | ohéhdaʼ /ohéhdaʔ/ | — | — | — |
| حجر | onʌ:yá: /onʌ̃ːjáː/ | onén:iaʼ /onʌ̃́ːjaʔ/ | — | ga̱hsgwa:ʼ /ɡḁhskwaːʔ/ | — | — | — |
| جبل | otstʌhleʼkó /otstʌ̃hleʔkó/ | onón:ta /onṹːta/ | — | — | — | — | — |
| بحر | kanyatalá:ke /kanjataláːke/ | kanientaraʼkehkó:wa /kanjʌ̃taraʔkehkóːwa/ | — | — | — | — | — |
| أم | aknulha /aknũlha/ | istá /istá/ | ekno:haʼ /eknoːhaʔ/ | knó:haʼ /knóːhaʔ/ | raknų:hak /ɾaknũːhak/ | — /—/ | — /—/ |
| أب | — /—/ | rakeʼníha /rakeʔníha/ | hakʼno:haʼ /hakʔnoːhaʔ/ | haʼnih /haʔnih/ | rakhnih /ɾakhnih/ | — /—/ | — /—/ |
| بنت | kheyʌ́:ha /kʰejʌ̃́ːha/ | kheién:ʼa /kʰejẽ́ːʔa/ | khehá·wah /kʰeháːwah/ | kehá:wahk /keháːwahk/ | — | — | — |
| أنا | iʼí /iʔí/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼ /iʔ/ | i:ʼ /iːʔ/ | í:ʼ /iːʔ/ | — /—/ | gaṁḥ /gä(j)H/ |
| أنت | isé /isé/ | í:seʼ /íːseʔ/ | is /is/ | i:s /iːs/ | í:saʼ /iːsaʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| نحن | iʼí /iʔí/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼ /iʔ/ | i:ʼ /iːʔ/ | í:ʼ /iːʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| اسم | ohsʌ:ná: /ohsʌ̃ːnáː/ | kahsén:na /kahsʌ̃́ːna/ | yaʼts /jaʔts/ | ga̱hsę́:naʼ /ɡḁhsɛ̃́ːnaʔ/ | utshe:naʼ /utsʰeːnaʔ/ | — /—/ | rmiṅ· /r.miŋ/ |
| شخص | ukwé /ũkwé/ | ón:kwe /ṹːɡwe/ | ų́·gweh /ṹːɡweh/ | ǫ́:gweh /ṍːɡweh/ | — | — | — |
| عين | oká:laʼ /okáːlaʔ/ | okà:raʼ /okàːraʔ/ | oga:thaʼ /oɡaːtʰaʔ/ | ogáhaʼ /oɡáhaʔ/ | ka:tæk /kaːtæk/ | — /—/ | — /—/ |
| أذن | ohúhtaʼ /ohṹhtaʔ/ | ohónhtaʼ /ohṹhtaʔ/ | ohų́hdaʼ /ohṹhdaʔ/ | — | — | — | — |
| أنف | oʼnyúhsaʼ /oʔnjṹhsaʔ/ | oʼniónhsaʼ /oʔnjṹhsaʔ/ | — | oʼnyǫ́hsaʼ /oʔɲṍhsaʔ/ | — | — | — |
| سن | onawi:lá: /onawiːláː/ | onáwiraʼ /onáwiraʔ/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | uʼtuʼth /əʔtuʔθ/ | — /—/ | — /—/ |
| لسان | oʼnáhsaʼ /oʔnáhsaʔ/ | oʼnáhsaʼ /oʔnã́hsaʔ/ | oʼnahsaʼ /oʔnahsaʔ/ | awę́ʼno̱hsaʼ /awɛ̃́ʔno̥hsaʔ/ | uʼtahs /əʔtahs/ | — /—/ | — /—/ |
| يد | osnúhsaʼ /osnṹhsaʔ/ | ohtsà:na /ohtsaːna/ | onénǫhsaʼ /onénõhsaʔ/ | ohsóhdaʼ /ohsóhdaʔ/ | kéhskweh /kehskweh/ | — /—/ | — /—/ |
| قدم | ohsí:taʼ /ohsíːtaʔ/ | ohsì:taʼ /ohsìːtaʔ/ | ohsiʼtaʼ /ohsiʔtaʔ/ | ohsiʼdaʼ /ohsiʔdaʔ/ | káhseh /kahseh/ | 𐦯𐦴 /ˈsata/ | — |
| قلب | awelyá:ne /aweljáːne/ | awerì:ʼa /aweɾìːʔa/ | awé:ri /awéːri/ | awę́yǫ̱hsaʼ /awɛ̃́jõ̥hsaʔ/ | kęhsaʼ /kɛ̃hsaʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| عظم | ostyʌ́ʼtaʼ /ostjʌ̃́ʔtaʔ/ | ohstyenʼ /ohstjʌ̃ʔ/ | ostyęʼtaʼ /ostjɛ̃ʔtaʔ/ | ohsgyę́ʼda:ʼ /ohskjɛ̃́ʔdaːʔ/ | uhskęʼręh /əhskə̃ʔrəh/ | — /—/ | ru /ru(C)/ |
| دم | onekwʌ́hsaʼ /onekwʌ̃́hsaʔ/ | onekwénhsaʼ /oneɡwʌ̃́hsaʔ/ | otkwęhsaʼ /otkwɛ̃hsaʔ/ | tkwęhsæʼ /tkwɛ̃hsaʔ/ | tkwarhaʼ /tkwarhaʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| كاكا | o:tá: /oːtáː/ | óʼta /óʔta/ | — | oʼdaʼ /oʔdaʔ/ | — | — | — |
| حب | kanolukhwásla /kanolũkʰwásla/ | khenorónhkhwa /kʰenorṹhkʰwa/ | gaonihsdá:wę /ɡaonihsdáːwɛ̃/ | ganǫ́hkwahsraʼ /ɡanṍhkwahsraʔ/ | krunyę:tas /kɾuɲɛ̃ːtas/ | — /—/ | — /—/ |
| شجرة | kalu:tóteʼ /kalũːtóteʔ/ | ó:kwire /óːkʷire/ | ga:endaʼ /ɡaːendaʔ/ | gra̱he:t /ɡrḁheːt/ | nyęt /ɲɛ̃t/ | — /—/ | — /—/ |
| كلب | é:lhal /éːlhal/ | érhar /érhar/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | čerʼ /tʃeɾʔ/ | 𐦥𐦬𐦡 /wal/ | — /—/ |
| قطة | takóhs /takóhs/ | takò:s /takòːs/ | takó:s /takóːs/ | dagu:s /daɡuːs/ | takʼo:s /takʔoːs/ | — /—/ | — /—/ |
| سمكة | kʌ́tsiʼ /kʌ̃́tsiʔ/ | kéntsion /kʌ̃́tsjũ/ | ojoʼt /odʒoʔt/ | ojǫ́ʼdaʼ /odʒṍʔdaʔ/ | itsh /itʃ/ | — /—/ | — /—/ |
| طائر | otsiʼtʌ́haʼ /odʒiʔtʌ̃́haʔ/ | otsiʼtén:ʼa /otsiʔtʌ̃́ːʔa/ | ga·yoʼáh /ɡaːjoʔáh/ | jidę́:ʼęh /dʒidɛ̃́ːʔɛ̃h/ | — | — | — |
| فراشة | kana:wʌ́ /kanaːwʌ̃́/ | tsiʼktsinén:nawen /tsiʔktsinéːnawen/ | — | jiʼdana:wę: /dʒiʔdanaːwɛ̃ː/ | — | — | — |
| بيضة | oʼnhúhsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | oʼnhónhsa /oʔnhṹhsa/ | oʼnhų́hsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | oʼnhǫ́hsaʼ /oʔnhṍhsaʔ/ | — | — | — |
| دب | ohkwa:lí /ohkwaːlí/ | ohkwá:ri /ohkwáːri/ | — | hnyagwaiʼ /hɲaɡwaiʔ/ | uhčíhręʼ /əhtʃihɾə̃ʔ/ | — | — |
| حصان | kohsa:tʌ́s /kohsaːtʌ̃́s/ | akohsá:tens /akohsáːtʌ̃s/ | gohsádę·s /ɡohsádɛ̃ːs/ | — | — | — | — |
| بيت | kanúhsote /kanṹhsote/ | kanónhsaʼ /kanṹhsaʔ/ | ganǫhsoht /ɡanõhsoht/ | ganǫ́hsaʼ /ɡanṍhsaʔ/ | kanéhseʼę /kanehseʔɛ̃/ | — /—/ | — /—/ |
| حليب | onú:taʼ /onṹːtaʔ/ | onòn:taʼ /onũ̀ːtaʔ/ | — | onǫ́ʼgwaʼ /onṍʔɡwaʔ/ | — | — | — |
| عسل | óshes /óshes/ | — | — | otséhsdaʼ /otséhsdaʔ/ | — | — | — |
| ملح | teyohyó:tsis /tejohjóːdʒis/ | tyohyòtsis /tjohjòtsis/ | — | ojíkeʼdaʼ /odʒíkeʔdaʔ/ | — | — | — |
| أرز | watnʌʼʌ́:kwas /watnʌ̃ʔʌ̃́ːkwas/ | onatsakén:ra /onatsakʌ̃́ːra/ | — | — | — | — | — |
| حرير | kaʼnhehsatʌ́sha /kaʔnhehsatʌ̃́sha/ | kà:nheks /kàːnheks/ | — | — | — | — | — |
| كتاب | kahyatúhsliʼ /kahjatṹhsliʔ/ | kahiatónhsera /kahjatṹhsera/ | — | — | — | — | — |
| أكل | — /—/ | í:keks /íːɡeks/ | ekho:neʼ /ekʰoːneʔ/ | í:ge:s /íːɡeːs/ | kré:nuʼ /kɾeːnuʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| شرب | — /—/ | kahnek /kahnek/ | ehnega:iʼron /ehneɡaːiʔron/ | ga̱hnége̱haʼ /ɡḁhnéɡḁhaʔ/ | kré:hwiʼ /kɾeːhwiʔ/ | — /—/ | — /—/ |
| واحد | úskah /ṹskah/ | énska /ʌ̃́ska/ | sgá:da /skáːda/ | sgá:t /skáːt/ | ę:cæ /ɛ̃ːtsæ/ | — /—/ | taṁ /tä(k)/ |
| اثنان | tékni /tékni/ | tékeni /téːɡeni/ | dégni /déɡni/ | dekní: /dekníː/ | néʼkti /neʔkti/ | — /—/ | kni /kni/ |
| ثلاثة | áhsʌ /áhsʌ̃/ | áhsen /áhsʌ̃/ | áhsę /áhsɛ̃/ | ahsę́h /ahsɛ̃́h/ | áhsę /ahsɛ̃/ | — /—/ | nhoḥ /n.ho(m)H/ |
| أربعة | kayé: /kajéː/ | kaié:ri /ɡajéːɾi/ | gayéi /ɡajéi/ | géi /ɡéi/ | hę́ʼtahk /hɛ̃ʔtahk/ | — | — |
| خمسة | wísk /wísk/ | wísk /wísk/ | hwíks /hwíks/ | hwíhs /hwíhs/ | wísk /wisk/ | — | pəŋa /pəŋa/ |
| مئة | tewʌhnyáwelu /tewʌ̃hnjáwelũ/ | tewenʼniáwe /tewʌ̃ʔnjáwe/ | — | sgá:t dewę́ʼnyawe:ʼ /skáːt dewɛ̃́ʔɲaweːʔ/ | kayáhstih /kajahstih/ | — | — |
| مرحبا | she:kú /sheːkṹ/ | shé:kon /ʃéːkon/ | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | sgę́:nǫʼ /skɛ̃́ːnõʔ/ | skę:nu /skɛ̃ːnu/ | — /—/ | — /—/ |
| شكرا | ya:wʌ́ /jaːwʌ̃́/ | niá:wen /niáːwen/ | nya:węʼ /njaːwɛ̃ʔ/ | nya:węh /ɲaːwɛ̃h/ | nyaʼwę: /ɲaʔwɛ̃ː/ | — /—/ | — /—/ |
| جيد | skʌ:nʌ́ /skʌ̃ːnʌ̃́/ | ioiánere /jojánere/ | oyá:nre /ojáːnre/ | oyá:nreʼ /ojáːnreʔ/ | unę:tsweht /unɛ̃ːtsweht/ | 𐦨𐦬𐦣 /ˈmalu/ | ha /ha(k)/ |
| أحمر | onikwʌ́htalaʼ /onikwʌ̃́htalaʔ/ | onekwènhtara /oneɡwʌ̃̀htara/ | otkwę́ʼtaʼ /otkwɛ̃́ʔtaʔ/ | otgwę́hji̱ʼa:ʼ /otɡwɛ̃́hdʒi̥ʔaːʔ/ | utkwatar /utkwatar/ | — /—/ | — /—/ |
| أبيض | owísklaʼ /owísklaʔ/ | karà:ken /kaɾàːken/ | owę:héʼsdaʼ /owɛ̃ːhéʔstaʔ/ | gę́ʼgę: /ɡɛ̃́ʔɡɛ̃ː/ | — | — | — |
| أسود | oʼswʌ́:taʼ /oʔswʌ̃́ːtaʔ/ | kahòn:tsi /kahũ̀ːtsi/ | — | swę́ʼda̱ʼę:ʼ /swɛ̃́ʔdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | — | — |
| أخضر | awʌ:lá: /awʌ̃ːláː/ | óhonteʼ /óhũteʔ/ | — | onráhda̱ʼę:ʼ /onráhdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | — | — |
| أزرق | olú:yaʼ /olṹːjaʔ/ | orónhia /oɾṹhja/ | — | aǫ́hyaęʼ /aṍhjaɛ̃ʔ/ | — | — | — |
| سكر | onutákliʼ /onũtákliʔ/ | otsikhè:ta /otsikʰèːta/ | — | nawę́ʼdaʼ /nawɛ̃́ʔdaʔ/ | — | — | — |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap