Lea faka-Tonga
Tongano
Austronesia (Polinesia)
El tongano (lea fakatonga) es una lengua polinesia de la rama tóngica (lengua hermana del niuafoʻou, ya extinto) y es el idioma oficial del Reino de Tonga (junto con el inglés), con unos 187 000 hablantes en Tonga, además de comunidades de la diáspora en Nueva Zelanda (~30 000), Australia (~25 000) y Estados Unidos (~50 000, sobre todo en Utah y California). Tonga destaca por ser una de las pocas naciones del Pacífico que nunca fue colonizada por completo: aunque estuvo bajo protectorado británico entre 1900 y 1970, conservó su monarquía y nunca conoció un asentamiento europeo a la escala de Hawaiʻi o Nueva Zelanda. En lo lingüístico se distingue por una alineación de casos ergativo-absolutiva, rasgo característico de las lenguas polinesias occidentales (nucleares) como el samoano, el niueano y el tuvaluano, mientras que solo las lenguas polinesias orientales (hawaiano, maorí, tahitiano) son de tipo acusativo; cuenta además con un sistema de acento que distingue lo definido de lo no definido. La ortografía latina fue desarrollada en la década de 1830 por misioneros wesleyanos; emplea la ʻokina (oclusión glotal) y el macrón para marcar la longitud vocálica. Su rica tradición oral (faiva, "arte escénico") abarca la oratoria, la danza (como la danza guerrera kailao) y el canto; la danza de pie lakalaka figura en la Lista del Patrimonio Cultural Inmaterial de la UNESCO desde 2008.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en tongano
sushi
dopamine
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: Austronesia (Polinesia)
| Significado | Tongano | Wallisiano | Niueano | Futunano oriental | Tokelauano | Tuvaluano | Samoano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Fuego | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Sol | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Luna | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| Estrella | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Noche | pō /poː/ | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Lluvia | ʻuha /ʔuha/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Nieve | sinou /sinou/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Viento | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Tierra | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Piedra | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| Montaña | moʻunga /moʔuŋa/ | moʻuga /moʔuŋa/ | mouga /mouŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Mar | tahi /tahi/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | moana /moana/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| Madre | faʻē /faʔeː/ | faʻē /faʔeː/ | matua fifine /matua fifine/ | tinana /tinana/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| Padre | tamai /tamai/ | tamai /tamai/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| Hija | ʻofefine /ʔofefine/ | ʻofafine /ʔofafine/ | tama fifine /tama fifine/ | taʻine /taʔine/ | afafine /afafine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| Yo | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Tú | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Nosotros | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nombre | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Persona | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| Cabeza | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Ojo | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Oreja | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Nariz | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| Boca | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Diente | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Lengua | ʻelelo /ʔelelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Mano | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Pie | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Corazón | loto /loto/ | mafu /mafu/ | atevili /atevili/ | mafu /mafu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Hueso | hui /hui/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Sangre | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Caca | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Amor | ʻofa /ʔofa/ | ʻofa /ʔofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Árbol | ʻakau /ʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | akau /akau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | lākau /laːkau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| Perro | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Gato | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Pez | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Pájaro | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Mariposa | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Huevo | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fua /fua/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Oso | pea /pea/ | uluso /uluso/ | urosa /urosa/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Caballo | hoosi /hoːsi/ | hōsi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | ōsi /oːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Casa | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Leche | huʻakau /huʔakau/ | huʻa pipi /huʔa pipi/ | huhu /huhu/ | — | huāhuhu /huaːhuhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| Miel | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | — | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| Sal | māsima /maːsima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | paʻatai /paʔatai/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Vino | uaine /uaine/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Arroz | laise /laise/ | lāisi /laːisi/ | laisi /laisi/ | — | — | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| Chocolate | sokoleti /sokoleti/ | sokola /sokola/ | — | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| Hierro | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Rueda | veʻeteka /veʔeteka/ | teka /teka/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| Seda | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | — | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| Libro | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tuhi /tuhi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| Comer | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Beber | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Dormir | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Uno | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| Dos | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tres | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Cuatro | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Cinco | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cien | teau /teau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | helau /helau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| Hola | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō /maːloː/ | mālō ni /maːloː ni/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| Gracias | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Bueno | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Nuevo | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| Rojo | kulokula /kulokula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Blanco | hinehina /hinehina/ | hina /hina/ | tea /tea/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Negro | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Verde | lanu mata /lanu mata/ | moto /moto/ | lanu laukou /lanu laukou/ | moto /moto/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Azul | lanu moana /lanu moana/ | ʻui /ʔui/ | lanu moana /lanu moana/ | ʻusi /ʔusi/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Computadora | komipiuta /komipiuta/ | olotinatea /olotinatea/ | komopiuta /komopiuta/ | masini /masini/ | komepiuta /komepiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Sushi | sushi | — | — | — | — | — | — |
| Té | tī /tiː/ | ti /ti/ | tī /tiː/ | — | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Café | kofi /kofi/ | kafe /kafe/ | kofe /kofe/ | — | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| Azúcar | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suka /suka/ | suka /suka/ |
| Naranja | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
| Dopamina | dopamine | — | — | — | — | — | dopamine |
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap