ʻŌlelo Hawaiʻi
Hawaiano
Austronesia (Polinesia)
También conocido como: Hawaiian
El hawaiano (ʻōlelo Hawaiʻi) es una lengua polinesia de la rama marquesana (polinesio oriental, lengua hermana del tahitiano y el marquesano), lengua indígena de las islas Hawái y cooficial con el inglés en el Estado de Hawaiʻi (constitución de 1978). Prohibida en las escuelas entre 1896 y 1986, la lengua había quedado reducida a unos 2000 hablantes (en su mayoría ancianos de Niʻihau) a finales del siglo XX. La revitalización emprendida desde 1983 mediante el movimiento de educación preescolar Pūnana Leo ("nido lingüístico") y el sistema de escuelas de inmersión kula kaiapuni Hawaiʻi ha permitido recuperar unos 24 000 hablantes (en su mayoría aprendices; solo quedan unos 200 hablantes nativos de L1 de Niʻihau). Desde el punto de vista lingüístico, el hawaiano posee el inventario fonémico más reducido de cualquier lengua importante: 13 fonemas (5 vocales + 8 consonantes: h, k, l, m, n, p, w, ʻokina/oclusiva glotal). La ortografía emplea el ʻokina (ʻ para la oclusiva glotal, p. ej. Hawaiʻi) y el kahakō (macrón para la longitud vocálica, p. ej. ʻōlelo). El orden de palabras es de verbo inicial (VSO), con un elaborado sistema de clasificadores posesivos y alineamiento nominativo-acusativo. La Royal Hawaiian Patriotic League (Hui Aloha ʻĀina) y el relato del derrocamiento de la monarquía en 1893 ocupan un lugar central en el activismo lingüístico.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en hawaiano
sushi
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: Austronesia (Polinesia)
| Significado | Hawaiano | Pukapukano | Tuamotueño | Marquesano | Samoano | Tokelauano | Tuvaluano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | wai /wai/ | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Fuego | ahi /ahi/ | awi /awi/ | ahi /ahi/ | ahi /ahi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Sol | lā /laː/ | la /la/ | rā /raː/ | ʻoumati /ʔoumati/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laa /laː/ |
| Luna | mahina /mahina/ | malama /malama/ | marama /marama/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | masina /masina/ |
| Estrella | hōkū /hoːkuː/ | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Noche | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Lluvia | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Nieve | hau /hau/ | kīona /kiːona/ | — | — | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Viento | makani /makani/ | matangi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | metani /metani/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Tierra | lepo /lepo/ | kelekele /kelekele/ | repo /repo/ | ʻepo /ʔepo/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| Piedra | pōhaku /poːhaku/ | watu /watu/ | pōfatu /poːfatu/ | keʻa /keʔa/ | maʻa /maʔa/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| Montaña | mauna /mauna/ | maunga /mauŋa/ | māunga /maːuŋa/ | — | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Mar | kai /kai/ | tai /tai/ | tai /tai/ | tai /tai/ | sami /sami/ | moana /moana/ | tai /tai/ |
| Madre | makuahine /makuahine/ | matua wawine /matua wawine/ | metua vahine /metua vahine/ | kui /kui/ | tinā /tinaː/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ |
| Padre | makuakāne /makuakaːne/ | matua tāne /matua taːne/ | metua tāne /metua taːne/ | motua /motua/ | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ |
| Hija | kaikamahine /kaikamahine/ | tamāwine /tamaːwine/ | tamahine /tamahine/ | — | afafine /afafine/ | afafine /afafine/ | tama fafine /tama fafine/ |
| Yo | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Tú | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Nosotros | kākou / mākou /kaːkou / maːkou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nombre | inoa /inoa/ | ingoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | ikoa /ikoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Persona | kanaka /kanaka/ | tangata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | ʻenana /ʔenana/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ |
| Cabeza | poʻo /poʔo/ | ulu /ulu/ | upoko /upoko/ | upoko /upoko/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Ojo | maka /maka/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Oreja | pepeiao /pepeiao/ | talinga /taliŋa/ | taringa /tariŋa/ | puaʻika /puaʔika/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Nariz | ihu /ihu/ | iyu /iðu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ |
| Boca | waha /waha/ | ngutu /ŋutu/ | vaha /vaha/ | haha /haha/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Diente | niho /niho/ | nio /nio/ | niho /niho/ | niho /niho/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Lengua | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | arero /aɾeɾo/ | ʻeʻo /ʔeʔo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ |
| Mano | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /rima/ | ʻima /ʔima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Pie | wāwae /waːwae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Corazón | puʻuwai /puʔuwai/ | loto /loto/ | hōupo /hoːupo/ | houpo /houpo/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ |
| Hueso | iwi /iwi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Sangre | koko /koko/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Caca | kūkae /kuːkae/ | tūtae /tuːtae/ | tūtae /tuːtae/ | — | tae /tae/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Amor | aloha /aloha/ | aloa /aloa/ | aroha /aroha/ | hanahana /hanahana/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Árbol | lāʻau /laːʔau/ | lākau /laːkau/ | rākau /raːkau/ | tumu kahi /tumu kahi/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | laakau /laːkau/ |
| Perro | ʻīlio /ʔiːlio/ | kulī /kuliː/ | kuri /kuri/ | peto /peto/ | maile /maile/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ |
| Gato | pōpoki /poːpoki/ | pusi /pusi/ | — /—/ | piki /piki/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ |
| Pez | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Pájaro | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Mariposa | pulelehua /pulelehua/ | — | pepe /pepe/ | — | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Huevo | hua moa /hua moa/ | wuamoa /wuamoa/ | tōuo /toːuo/ | mamaʻi /mamaʔi/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Oso | pea /pea/ | pea /pea/ | — | — | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Caballo | lio /lio/ | oloenua /oloenua/ | puārehenua /puaːrehenua/ | ekeuna /ekeuna/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Casa | hale /hale/ | wale /wale/ | fare /fare/ | haʻe /haʔe/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Leche | waiū /waiuː/ | wū /wuː/ | — | — | susu /susu/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | susu /susu/ |
| Miel | meli /meli/ | meli /meli/ | — | — | meli /meli/ | meli /meli/ | hani /hani/ |
| Sal | paʻakai /paʔakai/ | miti /miti/ | miti /miti/ | paʻatai /paʔatai/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ |
| Vino | waina /waina/ | uwaina /uwaina/ | — | — | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Arroz | laiki /laiki/ | — | — | — | alaisa /alaisa/ | — | laisi /laisi/ |
| Chocolate | kokoleka /kokoleka/ | — | — | — | sukalati /sukalati/ | — | tiokaleti |
| Hierro | hao /hao/ | āuli /aːuli/ | kāuri /kaːuri/ | — | uʻamea /uʔamea/ | ukamea /ukamea/ | fiti /fiti/ |
| Rueda | huila /huila/ | — | huira /huira/ | — | uili /uili/ | uili /uili/ | teka /teka/ |
| Seda | kilika /kilika/ | tilika /tilika/ | — | — | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ |
| Libro | puke /puke/ | puka /puka/ | puta /puta/ | — | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | tusi /tusi/ |
| Comer | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Beber | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Dormir | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Uno | ʻekahi /ʔekahi/ | tayi /taði/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ |
| Dos | lua /lua/ | lua /lua/ | rua /rua/ | ʻua /ʔua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tres | ʻekolu /ʔekolu/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ | toʻu /toʔu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Cuatro | ʻehā /ʔehaː/ | wā /waː/ | hā /haː/ | hā /haː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Cinco | ʻelima /ʔelima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | ʻima /ʔima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cien | haneli /haneli/ | lau /lau/ | hānere /haːnere/ | ʻau /ʔau/ | selau /selau/ | helau /helau/ | selau /selau/ |
| Hola | aloha /aloha/ | kia orana /kia oɾana/ | — /—/ | kaʻoha /kaʔoha/ | talofa /talofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | taalofa /taːlofa/ |
| Gracias | mahalo /mahalo/ | meitaki /meitaki/ | — /—/ | mauruuru /mauɾuuɾu/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Bueno | maikaʻi /maikaʔi/ | lelei /lelei/ | maitaki /maitaki/ | meitaʻi /meitaʔi/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ |
| Nuevo | hou /hou/ | wou /wou/ | hoou /hoou/ | hou /hou/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | fou /fou/ |
| Rojo | ʻulaʻula /ʔulaʔula/ | kula /kula/ | kura /kuɾa/ | kuʻa /kuʔa/ | mūmū /muːmuː/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ |
| Blanco | keʻokeʻo /keʔokeʔo/ | tea /tea/ | tea /tea/ | tea /tea/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | paepae /paepae/ | kena /kena/ |
| Negro | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | uli /uli/ | kere /kere/ | keʻekeʻe /keʔekeʔe/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ |
| Verde | ʻōmaʻomaʻo /ʔoːmaʔomaʔo/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | matie /matie/ | — | lanumeamata /lanumeamata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ |
| Azul | uliuli /uliuli/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | ninamu /ninamu/ | moho /moho/ | lanumoana /lanumoana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ |
| Guau | ʻaoa /ʔaoa/ | — | — | — | — | — | — |
| Computadora | lolouila /lolouila/ | — | — | maihini ʻoʻo uiʻa /maihini ʔoʔo uiʔa/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komupiuta /komupiuta/ |
| Sushi | sushi | — | — | — | — | — | — |
| Té | kī /kiː/ | — | — | — | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ |
| Café | kope /kope/ | — | — | — | kofe /kofe/ | — | kofe /kofe/ |
| Azúcar | kōpaʻa /koːpaʔa/ | — | — | — | suka /suka/ | — | suka /suka/ |
| Naranja | ʻalani /ʔalani/ | — | anani /anani/ | — | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | kanaiwakumamāiwa /kanaiwakumamaːiwa/ | — | — | — | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ |
Orden de palabras comparado
Comparar con las principales lenguas del mundo
Comparar con lenguas de clasificación más próxima
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap