Thaw a tnaw
תאו
אוסטרונזית
תַאוֹ (סָאוֹ, בכינוי עצמי Thaw a tnaw "שפת התאו") היא אחת השפות האוסטרונזיות הנתונות בסכנת הכחדה החמורה ביותר, כשנותרו רק כ-5 דוברים ילידיים שוטפים מתוך כ-600 בני תאו אתניים. בני התאו מרוכזים באגם השמש והירח (הידוע גם כאגם קנדידיוס) במרכז טייוואן, שם הם התושבים המקוריים. מבחינה לשונית, התאו היא השפה הפורמוזנית המישורית המערבית היחידה ששרדה — אחות לכמה שפות פורמוזניות מישוריות שנכחדו בחוף המערבי של טייוואן (הואניה, באבוזה, פאפורה ועוד) שגוועו במהלך ההתיישבות הסינית-האנית במאות ה-17 עד ה-19. הבידוד הלשוני של התאו הופך אותה לבעלת ערך מיוחד לשחזור ההיסטורי של האוסטרונזית. הוכרה כאומה הילידית הרשמית העשירית של טייוואן בשנת 2001 לאחר מאבק קהילתי נרחב.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בתאו
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אוסטרונזית
| משמעות | תאו | פרוטו-אוסטרונזית | בונון | סקיזיה | פאזה | פאיוואן | טאו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | sazum /saðum/ | *daNum /daNum/ | danum /danum/ | nanum /nanum/ | dalum /dalum/ | zaljum /zaʎum/ | ranom /ranom/ |
| אש | apuy /apuj/ | *Sapuy /Sapuy/ | sapuz /sapuz/ | lamal /lamal/ | hapuy /hapuj/ | sapuy /sapui/ | apuy /apuj/ |
| שמש | fitulha /fituʎa/ | *waRi /waRi/ | vali /vali/ | cidal /tʃidal/ | rizax /ɾizax/ | qadaw /qadaw/ | araw /araw/ |
| ירח | furaz /fuɾað/ | *bulaN /bulaN/ | buan /buan/ | bulad /bulad/ | ilas /ilas/ | qiljas /qiʎas/ | vehan /vehan/ |
| כוכב | fituʼish /fituʔiʃ/ | *bituqen /bituqen/ | bintuhan /bintuhan/ | boʼis /boʔis/ | mintol /mintol/ | vituqan /vituqan/ | vituen /vituən/ |
| לילה | tanlhuan /tanɬuan/ | *beRŋi /beʀŋi/ | labian /labian/ | labiʼ /labiʔ/ | xinian /xinian/ | qezemezemetj /qəzəməzəmətʲ/ | mahep /mahəp/ |
| גשם | qusaz /qusað/ | *quzaN /quzaN/ | qudan /qudan/ | ʼudad /ʔuðað/ | udan /udan/ | qudjalj /quɟaʎ/ | cimoy /tsimoi/ |
| שלג | ulhza /uɬða/ | *SuReNa /SuReNa/ | paav /paav/ | sulda /sulda/ | hahela /hahela/ | sulja /suʎa/ | — |
| רוח | fari /faɾi/ | *bali /bali/ | luvluv /luvluv/ | baliʼ /baliʔ/ | bari /baɾi/ | vali /vali/ | pagpag /paɡpaɡ/ |
| אדמה | pruq /pruq/ | *taneq /taneq/ | dalah /dalah/ | lalaʼ /ɾaɾaʔ/ | daxe /daxəʔ/ | qipu /qipu/ | tana /tana/ |
| אבן | fatu /fatu/ | *batu /batu/ | batu /batu/ | baʼtu /baʔtu/ | batu /batu/ | qaciljai /qatsiʎai/ | vato /vato/ |
| הר | huzun /huðun/ | *bukij /bukij/ | ludun /ludun/ | buyuʼ /bujuʔ/ | — | gadu /ɡadu/ | tokon /tokon/ |
| ים | wazakan /waðakan/ | *tenem /tenem/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | bayu /baju/ | awas /awas/ | ljavek /ʎavək/ | wawa /wawa/ |
| אמא | ina /ina/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | kina /kina/ | ina /ina/ |
| אבא | ama /ama/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | ama /ama/ | aba /aba/ | kama /kama/ | ama /ama/ |
| אני | yaku /jaku/ | *aku /aku/ | saikin /saikin/ | zaku /ʐaku/ | yaku /jaku/ | tiaken /tiakən/ | yaken /jakən/ |
| אתה | ihu /ʔihu/ | *iSu /iSu/ | suu /suʔu/ | kisu /kisu/ | isiu /isiu/ | sun /sun/ | imo /ʔimo/ |
| אנחנו | ita / yamin /ʔita / jamin/ | *kita / *kami /kita / kami/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | kita / kami /kita / kami/ | ita / yami /ita / jami/ | titjen / tiamen /titʲən / tiamən/ | yaten / yamen /jatən / jamən/ |
| שם | tanan /tanan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaan /ŋaan/ | ngangan /ŋaŋan/ | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ |
| אדם | caw /θaw/ | *Cau /tsau/ | bunun /bunun/ | tademaw /tadəmaw/ | saw /saw/ | caucau /tsautsau/ | tao /tao/ |
| ראש | punuq /punuq/ | *quluh /quluh/ | bungu /buŋu/ | tangah /taŋah/ | punu /punu/ | qulu /qulu/ | oo /oo/ |
| עין | maca /maθa/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | daurik /dauɾik/ | maca /matsa/ | mata /mata/ |
| אוזן | lharina /ɬarina/ | *Caliŋa /tsaliŋa/ | tainga /taiŋa/ | tangilaʼ /taŋilaʔ/ | sainga /saiŋa/ | caliŋa /tsaliŋa/ | talinga /taˈliŋa/ |
| אף | muzin /muðin/ | *ujuŋ /ujuŋ/ | ngutus /ŋutus/ | cihek /tsihək/ | muzing /muziŋ/ | ŋudus /ŋudus/ | momodan /momodan/ |
| פה | ruzic /ɺuðiθ/ | — | ngulus /ŋulus/ | laway /lawaj/ | ahan /ahan/ | angal /aŋaɭ/ | ngongoy /ŋoŋoj/ |
| שן | nipin /nipin/ | *nipen /nipen/ | nipun /nipun/ | ngipən /ŋipən/ | lepeng /ləpəŋ/ | alis /aɭis/ | nepen /nəpən/ |
| לשון | zama /ðama/ | *Sema /Sema/ | mamaʼ /mamaʔ/ | səmaʼ /səmaʔ/ | dahama /dahama/ | sema /səma/ | lila /lilaʔ/ |
| יד | lima /lima/ | *lima /lima/ | ima /ima/ | kamay /kamai/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ | kamay /kamaj/ |
| כף רגל | kuskus /kuskus/ | *qaqay /qaqay/ | bantas /bantas/ | — | karaw /kaɾaw/ | — | ai /ai/ |
| לב | putul /putul/ | *pusuq /pusuq/ | is-ang /isaŋ/ | gawang /ɡawaŋ/ | baga /baɡa/ | varung /vaɾuŋ/ | paso /paso/ |
| עצם | puʼu /puʔu/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | tuhnaz /tuhnað/ | ʼukak /ʔukak/ | bul /bul/ | cuqelalj /tsuqəlaʎ/ | toang /toaŋ/ |
| דם | talhum /taɬum/ | *daRaq /daRaq/ | haidang /haidaŋ/ | ʼidang /ʔidaŋ/ | damu /damu/ | djamuq /ɟamuq/ | rala /ralaʔ/ |
| קקי | caqi /θaqi/ | *Caqi /tsaqi/ | taki /taki/ | taiʼ /taiʔ/ | — | caqi /tsaqi/ | obot /obot/ |
| אהבה | madaidaz /madaiðað/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | maolah /maolah/ | — /—/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ | makakdeng /makakdəŋ/ |
| עץ | lhalum /ʎalum/ | *kaSiw /kaSiw/ | kahu /kahu/ | kilang /kilaŋ/ | kahuy /kahuj/ | kasiw /kasiw/ | kayo /kajo/ |
| כלב | atu /atu/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | waco /watʃo/ | wazu /wazu/ | vatu /vatu/ | ino /ino/ |
| חתול | posi /posi/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | posi /posi/ | — /—/ | ngiaw /ŋiaw/ | koving /koviŋ/ |
| דג | rusaw /ɾusaw/ | *Sikan /Sikan/ | iskan /iskan/ | buting /butiŋ/ | alaw /alaw/ | ciqaw /tsiqaw/ | among /amoŋ/ |
| ציפור | rumfaz /ɾumfað/ | *manuk /manuk/ | hazam /hazam/ | ayam /ajam/ | ayam /ajam/ | qayaqayam /qajaqajam/ | laciw /latsiw/ |
| פרפר | kurari /kuɾaɾi/ | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | balikuan /balikuan/ | adipapang /adipapaŋ/ | — | pepe /pəpə/ | pahapahad no anito /pahapahad no anito/ |
| ביצה | qaricuy /qaɾiθuj/ | *qiCeluR /qicəlur/ | lububunun /lububunun/ | tiʼkuk /tiʔkuk/ | batu pataru /batu pataɾu/ | qecilu /qətsiɭu/ | icioy /itsioj/ |
| דוב | cumay /θumai/ | *Cumay /Cumay/ | tumaz /tumað/ | tumay /tumai/ | — | cumay /tsumai/ | — |
| סוס | tishmamraw /tiʃmamɾaw/ | — | tasasikis /tasasikis/ | kabayu /kabaju/ | gamay /ɡamaj/ | rigi /ɾiɡi/ | — |
| בית | kayan /kajan/ | *Rumaq /Rumaq/ | lumaq /lumaq/ | luma /luma/ | xuma /xuma/ | umaq /umaq/ | vahay /vahaj/ |
| דבש | fulhia wa madahun /fuɬia wa madahun/ | — | vanu /vanu/ | waneng nu wadu /wanəŋ nu wadu/ | — | alju /aʎu/ | — |
| מלח | qtilha /qtiɬa/ | *qasiRa /qasiRa/ | hasila /hasila/ | cikah /tsikah/ | pahah /pahah/ | qatia /qatia/ | asin /asin/ |
| ברזל | balis /balis/ | *Namat /Namat/ | ngul-a /ŋulʔa/ | mukin /mukin/ | — | vatjuljayan /vatʲuʎajan/ | vahalang /vahalaŋ/ |
| ספר | patashan /pataʃan/ | — | patasan /patasan/ | cudad /tsudad/ | babizu /babizu/ | sapitj /sapitʲ/ | vakong /vakoŋ/ |
| לאכול | kuman /kuman/ | *kaen /kaen/ | maun /maun/ | hekal /hekal/ | mekan /məkan/ | keman /kəman/ | kuman /kuman/ |
| לשתות | naqayan /naqajan/ | *inum /inum/ | muqun /muqun/ | mihecak /mihetʃak/ | mimaazip /mimaːzip/ | temekel /təməkəl/ | minum /minum/ |
| לישון | malhus /maɬus/ | *tuduR /tuduR/ | masabah /masabah/ | mabiʼ /mabiʔ/ | masuaw /masuaw/ | qemreng /qəmɾəŋ/ | mitkeh /mitkəh/ |
| אחד | tata /tata/ | *isa /isa/ | tasa /tasa/ | cacay /tʃatʃai/ | adang /adaŋ/ | ita /ita/ | asa /asa/ |
| שתיים | tusha /tuʃa/ | *duSa /duSa/ | dusa /dusa/ | tusa /tusa/ | dusa /dusa/ | drusa /ɖusa/ | doa /doa/ |
| שלוש | turu /tuɾu/ | *telu /telu/ | tau /tau/ | tulu /tulu/ | turu /tuɾu/ | tjelu /tʲəlu/ | tilo /tilo/ |
| ארבע | shpat /ʃpat/ | *Sepat /səpat/ | paat /paːt/ | sepat /səpat/ | supat /supat/ | sepatj /səpatʲ/ | apat /apat/ |
| חמש | rima /rima/ | *lima /lima/ | hima /hima/ | lima /lima/ | xasep /xasəp/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| מאה | shaba /ʃaba/ | *RaCus /RaCus/ | saba /saba/ | lasubu /lasubu/ | haten /hatən/ | taidai /taidai/ | ranaw /ranaw/ |
| שלום | ya /ja/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | marayas /maɾajas/ | — /—/ | masalu /masalu/ | akokay /akokaj/ |
| תודה | mihu /mihu/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | lalumahan /lalumahan/ | — /—/ | masalu /masalu/ | ayoy /ajoj/ |
| טוב | kapah /kapah/ | — /—/ | masial /masial/ | kapah /kapah/ | — /—/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mapia /mapia/ |
| חדש | faqlhu /faqɬu/ | *baqeRuh /baqeRuh/ | bahlu /baɬu/ | baluhay /baluhaj/ | xias /xias/ | vaquan /vaquan/ | vayo /vajo/ |
| אדום | mashinaw /maʃinaw/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | madanghas /madaŋhas/ | sumanah /sumanah/ | lubahing /lubahiŋ/ | qudjidjilj /quɟiɟiʎ/ | mivalah /mivalah/ |
| לבן | mapuzi /mapuði/ | *ma-putiq /maputiq/ | maduhlas /maduɬas/ | sanglac /saŋlatʃ/ | risilaw /ɾisilaw/ | vuqavuqalj /vuqavuqaʎ/ | malavang /malavaŋ/ |
| שחור | maqusum /maqusum/ | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | matahdung /matahduŋ/ | lumeniʼ /luməniʔ/ | terehen /təɾəhən/ | qucengecengel /qutsəŋətsəŋəl/ | mavaheng /mavahəŋ/ |
| ירוק | madishlum /madiʃlum/ | — | masanglav /masaŋlav/ | langdaway /laŋdawaj/ | tululik /tululik/ | liljuas /ɭiʎuas/ | mogaraw /moɡaraw/ |
| כחול | madishlum /madiʃlum/ | — | masanglav /masaŋlav/ | sumilaway /sumilawaj/ | — | cangiangia /tsaŋiaŋia/ | mogaraw /moɡaraw/ |
| מחשב | tiannau /tiannau/ | — | tinnau /tinnau/ | tingnaw /tiŋnaw/ | — | tinnaw /tinnaw/ | tiannaw /tiannaw/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap