Krio
קריאו
קריאולית מבוססת אנגלית
קריאו (קריאו של סיירה לאונה) היא שפת קריאול שאוצר מילותיה אנגלי, שפת האם של בני הקריאו (צאצאי עבדים משוחררים שיושבו בפריטאון בין 1787 ל-1855: עניי לונדון השחורים, מתיישבי נובה סקוטיה, המרונים, והאפריקאים המשוחררים שנחלצו מספינות עבדים), והיא לשון התיווך של כ-7.5 מיליון תושבי סיירה לאונה. היא קרובה לפטואה הג׳מייקנית, לגולה ולסראמאקאנית ברשת הקריאולים האנגליים האטלנטיים, אך יש לה מצע יורובה ואקאן ניכר בזכות האפריקאים המשוחררים. יוקרתה של הקריאו הפכה אותה למשפיעה ברחבי מערב אפריקה, ותרמה להתפתחות הפידג׳ין הקמרוני והפידג׳ין הניגרי. את הכתיב תיקננו לורנצו טרנר (1949) וג׳ונס (1971).
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בקריאו
chɔklet
מקורות
- Ethnologue: kri
- Jones (1971) An English-Krio Dictionary
- Hancock (1986) The Domestic Hypothesis on the Origin of Atlantic Creoles
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: קריאולית מבוססת אנגלית
| משמעות | קריאו | פידג'ין ניגרי | קריאולית מצרי טורס | בישלמה | פטואה ג'מייקנית | פיג'ין | קריאולית בליז |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | wata /ˈwata/ | wọtá /wɔta/ | woda /woda/ | wota /wota/ | waata /waːta/ | wata /wata/ | waata /waːta/ |
| אש | faya /ˈfaja/ | faya /faja/ | paya /paja/ | faea /faea/ | faiya /faija/ | faea /faja/ | faiya /faija/ |
| שמש | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ | san /san/ | son /sɔn/ | san /san/ | son /son/ |
| ירח | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | muun /muːn/ | mun /mun/ | moon /muːn/ |
| כוכב | sta /sta/ | star /staː/ | sta /sta/ | sta /sta/ | staar /staː/ | sta /sta/ | staar /staːr/ |
| לילה | nɛt /nɛt/ | nait /nait/ | nait /nait/ | naet /naet/ | nait /nait/ | naet /naet/ | nait /nait/ |
| גשם | ren /rɛn/ | rain /reːn/ | ren /ren/ | ren /rɛn/ | rien /rien/ | ren /ren/ | rayn /reːn/ |
| שלג | sno /sno/ | snow /sno/ | — | sno /sno/ | sunuo /sunuo/ | snou /snou/ | snoa /snoː/ |
| רוח | briz /briz/ | win /win/ | win /win/ | win /win/ | briiz /briːz/ | win /win/ | breez /briːz/ |
| אדמה | gron /ɡrɔn/ | graun /ɡraʊn/ | graun /ɡraun/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡrɔŋ/ | graon /ɡraon/ | grong /ɡroŋ/ |
| אבן | ston /stɔn/ | ston /ston/ | ston /ston/ | ston /ston/ | stuon /stuon/ | ston /ston/ | stoan /stoːn/ |
| הר | mawnten /ˈmawnten/ | mountin /maʊntin/ | maunten /maunten/ | maunten /maunten/ | mountn /mountn/ | maonden /maonden/ | mongtin /moŋtin/ |
| ים | si /si/ | sea /si/ | solwata /solwata/ | solwora /solwora/ | sii /siː/ | solwata /solwata/ | see /siː/ |
| אמא | mama /ˈmama/ | mama /mama/ | ama /ama/ | mama /mama/ | mada /mada/ | mami /mami/ | mada /mada/ |
| אבא | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | faada /faːda/ | dadi /dadi/ | faada /faːda/ |
| בת | gyal pikin /ɡjal pikin/ | girl pikin /ɡɛl pikin/ | gel /ɡel/ | gel /ɡel/ | daata /daːta/ | dota /dota/ | daata /daːta/ |
| אני | mi /mi/ | A /a/ | ai /ai/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | ai /ai/ |
| אתה | yu /ju/ | you /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | iu /iu/ | yu /ju/ |
| אנחנו | wi /wi/ | wi /wi/ | yumpla / mipla /jumpla / mipla/ | yumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ | iumi / mifala /jumi / mifala/ | wi /wi/ |
| שם | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ | nem /nem/ | niem /niem/ | nem /nem/ | naym /neːm/ |
| אדם | pɔsin /pɔsin/ | pesin /pɛsin/ | — | man /man/ | sumadi /sumadi/ | man /man/ | persn /persn̩/ |
| ראש | ed /ed/ | head /hɛd/ | ed /ed/ | hed /hed/ | ed /ɛd/ | hed /hed/ | hed /hed/ |
| עין | ay /aj/ | ai /aɪ/ | ai /aj/ | ae /ae/ | yai /jai/ | ae /ae/ | aiy /aij/ |
| אוזן | yes /jes/ | ear /ia/ | talinga /taliŋa/ | ia /ia/ | iez /iez/ | ia /ia/ | ayz /eːz/ |
| אף | nos /nɔs/ | nose /noːs/ | nus /nus/ | nus /nus/ | nuoz /nuoz/ | nos /nos/ | noaz /noːz/ |
| פה | mɔt /mɔt/ | mout /maʊt/ | maut /maut/ | maot /maot/ | mout /mout/ | maot /maot/ | mowt /mout/ |
| שן | tit /tit/ | tit /tit/ | tit /tit/ | tut /tut/ | tiit /tiːt/ | titi /titi/ | teet /tiːt/ |
| לשון | tɔŋ /tɔŋ/ | tong /tɔŋ/ | tang /taŋ/ | tang /taŋ/ | tong /tɔŋ/ | tang /taŋ/ | tong /toŋ/ |
| יד | an /an/ | hand /hand/ | an /an/ | han /han/ | an /an/ | han /han/ | han /han/ |
| כף רגל | fut /fut/ | leg /lɛɡ/ | put /put/ | leg /leɡ/ | fut /fʊt/ | leg /leɡ/ | fut /fut/ |
| לב | at /at/ | hat /hat/ | at /at/ | bel /bel/ | aat /aːt/ | hat /hat/ | haat /haːt/ |
| עצם | bon /bɔn/ | bón /bɔn/ | bon /bon/ | bun /bun/ | buon /buon/ | bon /bon/ | boan /boːn/ |
| דם | blɔd /blɔd/ | blod /blɔd/ | blad /blad/ | blad /blad/ | blod /blɔd/ | blad /blad/ | blod /blod/ |
| קקי | kaka /kaˈka/ | shit /ʃit/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | kaka /kaka/ | — |
| אהבה | lɛk /lɛk/ | lọv /lɔv/ | lavem /lavem/ | laekem /laekem/ | lov /lɔv/ | lavem /lavem/ | lov /lov/ |
| עץ | tik /tik/ | tri /tɾi/ | tri /tri/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | tri /tri/ | chree /tʃriː/ |
| כלב | dɔg /dɔɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dog /doɡ/ | dog /doɡ/ | daag /daːɡ/ | dogi /doɡi/ | daag /daːɡ/ |
| חתול | pus /pus/ | pus /pus/ | pusiket /pusiket/ | pusi /pusi/ | puss /pʊs/ | puskat /puskat/ | kyat /kjat/ |
| דג | fis /fis/ | fish /fiʃ/ | pis /pis/ | fis /fis/ | fish /fɪʃ/ | fis /fis/ | fish /fiʃ/ |
| ציפור | bɔd /bɔd/ | bird /bɛd/ | pizin /pizin/ | pijin /pidʒin/ | bod /bɔd/ | bed /bed/ | berd /berd/ |
| פרפר | bɔtaflay /bɔtaflaj/ | — | bataplai /bataplai/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /bɔtaflai/ | bataflae /bataflae/ | botaflai /botaflai/ |
| ביצה | eg /ɛɡ/ | egg /ɛɡ/ | eg /eɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /ɛɡ/ | eg /eɡ/ | eg /eɡ/ |
| דוב | bia /ˈbia/ | bear /bɛ/ | bea /bea/ | bea /bea/ | bier /bier/ | bea /bea/ | byaa /bjaː/ |
| סוס | ɔs /ɔs/ | horse /hɔs/ | os /os/ | hos /hos/ | aas /aːs/ | hos /hos/ | haas /haːs/ |
| בית | os /os/ | haus /haʊs/ | haus /haus/ | haos /haos/ | ous /ous/ | haos /haos/ | hows /hous/ |
| חלב | milk /milk/ | milk /milk/ | susu /susu/ | melek /melek/ | milk /mɪlk/ | susu /susu/ | milk /milk/ |
| דבש | ɔni /ˈɔni/ | honey /hɔni/ | ani /ani/ | hani /hani/ | oni /ɔni/ | hani /hani/ | honi /honi/ |
| מלח | sɔl /sɔl/ | salt /sɔlt/ | solt /solt/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ | sol /sol/ | saalt /saːlt/ |
| יין | wayn /wain/ | wine /waɪn/ | wain /wain/ | waen /waen/ | wain /wain/ | waen /waen/ | wain /wain/ |
| אורז | rɛs /rɛs/ | rais /rais/ | rais /rais/ | raes /raes/ | rais /rais/ | raes /raes/ | rais /rais/ |
| שוקולד | chɔklet | chocolate | — | joklet /dʒoklet/ | chaklit /tʃaklɪt/ | chocolate | chaaklit /tʃaːklit/ |
| ברזל | ayɛn /ˈajɛn/ | iron /aiɔn/ | aian /aian/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ | aean /aean/ | aiyan /aijan/ |
| גלגל | wil /wil/ | wil /wil/ | wil /wil/ | wil /wil/ | wiil /wiːl/ | wil /wil/ | weel /wiːl/ |
| משי | silk /silk/ | silk /silk/ | silk /silk/ | silik /silik/ | silk /sɪlk/ | silk /silk/ | silk /silk/ |
| ספר | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /buk/ | buk /bʊk/ | buk /buk/ | buk /buk/ |
| לאכול | it /it/ | chọp /tʃɔp/ | kaikai /kajkaj/ | kakae /kakae/ | nyam /ɲam/ | kaikai /kajkaj/ | eet /iːt/ |
| לשתות | drink /driŋk/ | drink /dɾiŋk/ | dringk /driŋk/ | dring /driŋ/ | jringk /dʒrɪŋk/ | drinkim /driŋkim/ | jrink /dʒriŋk/ |
| לישון | slip /slip/ | slip /slip/ | slip /slip/ | slip /slip/ | sliip /sliːp/ | slip /slip/ | sleep /sliːp/ |
| אחד | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | wan /wan/ |
| שתיים | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tuu /tuː/ | tufala /tufala/ | too /tuː/ |
| שלוש | tri /tri/ | tri /tri/ | tri /tri/ | tri /tri/ | chrii /tʃɹiː/ | trifala /trifala/ | chree /tʃriː/ |
| ארבע | fo /fo/ | fo /fɔ/ | fo /fo/ | fo /fo/ | fuo /fuo/ | fofala /fofala/ | foa /foː/ |
| חמש | fayv /faiv/ | faiv /faiv/ | faiv /faiv/ | faev /faev/ | faiv /faiv/ | faefala /faefala/ | faiv /faiv/ |
| מאה | ɔndrɛd /ˈɔndrɛd/ | hundred /hɔndrɛd/ | andred /andred/ | handred /handred/ | onjrid /ɔndʒrɪd/ | handred /handred/ | honjrid /hondʒrid/ |
| שלום | kushɛ /kuˈʃɛ/ | how far /haʊ faː/ | wis wei /wis wej/ | halo /halo/ | wah gwaan /wa ɡwaːn/ | halo /halo/ | heloa /heloː/ |
| תודה | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tenki /tɛnki/ | eso /eso/ | tangkyu /taŋkju/ | tanks /taŋks/ | tagio /taɡio/ | tanks /taŋks/ |
| טוב | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | gud /ɡʊd/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ |
| חדש | nyu /nju/ | new /nju/ | niu /niu/ | niufala /niufala/ | nyuu /ɲuː/ | niu /niu/ | nyoo /njuː/ |
| אדום | rɛd /rɛd/ | red /rɛd/ | red /red/ | red /red/ | red /ɹɛd/ | red /red/ | red /red/ |
| לבן | wayt /wajt/ | white /waɪt/ | wait /wait/ | waet /waet/ | wait /wait/ | waet /waet/ | wait /wait/ |
| שחור | blak /blak/ | black /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ | blak /blak/ |
| ירוק | grin /ɡrin/ | green /ɡrin/ | grin /ɡrin/ | grin /ɡrin/ | griin /ɡɹiːn/ | grin /ɡrin/ | green /ɡriːn/ |
| כחול | blu /blu/ | blue /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | blu /blu/ | bloo /bluː/ |
| מחשב | kɔmpyuta /kɔmpjuta/ | kọmputa /kɔmpútà/ | — | kompiuta /kompiuta/ | kompyuuta /kɔmpjuːta/ | kompiuta /kompiuta/ | kompyoota /kompjuːta/ |
| תה | ti /ti/ | tea /ti/ | — | ti /ti/ | tii /tiː/ | ti /ti/ | tee /tiː/ |
| קפה | kɔfi /ˈkɔfi/ | coffee /kɔfi/ | — | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ | kofi /kofi/ | kaafi /kaːfi/ |
| סוכר | shuga /ˈʃuɡa/ | — | — | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ | suga /suɡa/ | shuga /ʃuɡa/ |
| תפוז | oranj /ɔˈrandʒ/ | orenj /ɔˈrɛndʒ/ | — | orenj /orendʒ/ | arinj /arɪndʒ/ | orens /orens/ | — |
| 99 | naynti-nayn /nainti nain/ | ninty-nine /nainti nain/ | nainti nain /nainti nain/ | naenti naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ | naenti-naen /naenti naen/ | nainti-nain /nainti nain/ |
עמוד 1/10
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap