Hopílavayi
Hopi
Uto-Aztekisch
Hopi (Hopílavayi; ISO 639-3: hop) ist eine uto-aztekische Sprache, die von ungefähr 5.000–7.100 Menschen in Dörfern auf und um die drei Mesas des Hopi-Reservats im Nordosten des US-Bundesstaates Arizona gesprochen wird. Sie umfasst mehrere, mit der First, Second und Third Mesa verbundene Dorfvarietäten; die Varietät der Third Mesa ist im 30.000 Einträge umfassenden Wörterbuch Hopìikwa Lavàytutuveni besonders ausführlich dokumentiert. Im Hopi steht das Verb gewöhnlich am Ende des Satzteils, und ein reiches Suffixsystem markiert Aspekt, Numerus, Richtung und weitere grammatische Kategorien. Die lateinisch basierte Gebrauchsorthografie unterscheidet lange und kurze Vokale und schreibt den Glottalverschluss mit einem Apostroph. Die Weitergabe zwischen den Generationen hat abgenommen, doch Schulen, Gemeinschaftskurse, Wörterbücher und vor Ort erstellte Lehrmaterialien fördern den fortgesetzten Gebrauch und die Revitalisierung.
Wo die Sprache gesprochen wird
Hopi: 87 Kernwörter
kaphe
Quellen
- Hopi Dictionary Project (1998), Hopi Dictionary / Hopìikwa Lavàytutuveni: A Hopi-English Dictionary of the Third Mesa Dialect, University of Arizona Press (via en.wiktionary Hopi lemmas citing it); Albert, Roy & David Leedom Shaul (1985), A Concise Hopi and English Lexicon, John Benjamins
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Uto-Aztekisch
| Bedeutung | Hopi | Uruto-aztekisch | Komanche | Nord-Paiute | Isthmus-Nahuatl | Klassisches Nahuatl | Cora |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | paahu /paːhɨ/ | *paʔ /paʔ/ | paa /paː/ | paa /paː/ | a̱ꞌti /aːʔti/ | ātl /aːtɬ/ | hapɨn /hapɨn/ |
| Feuer | qööhi /qøːhi/ | *na- /na/ | kuuna /kuːna/ | kosso /kosːo/ | tiꞌti /tiʔti/ | tlētl /tɬeːtɬ/ | taʼai /taʔai/ |
| Sonne | taawa /tɑːwɑ/ | *ta /ta/ | taabe /taːbe/ | taba /tapa/ | to̱nati̱ꞌ /toːnatiːʔ/ | tōnatiuh /toːnatiw/ | tahaapuá /tahaːpwa/ |
| Mond | muuyaw /muːjɑw/ | *mɨca /mɨca/ | mʉa /mɨa/ | muha /mɨha/ | me̱tzti /meːtsti/ | mētztli /meːtstɬi/ | mɨhka /mɨhka/ |
| Stern | soohu /soːhɨ/ | — /—/ | tatsinuupi /tatsinuːpi/ | pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ | si̱talin /siːtalin/ | cītlālin /siːˈtɬaːlin/ | sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ |
| Nacht | tookila /toːkila/ | *tuku /tuku/ | tukaani /tukaːni/ | tukano /tukano/ | yóhual /ˈjowal/ | yohualli /joːwalːi/ | tika /tika/ |
| Regen | yooyangw /joːjaŋʷ/ | *yuku /juku/ | ʉmaarʉ /ɨmaːɾɨ/ | paumaba /paumapa/ | tiahua̱ꞌ /tiawaːʔ/ | quiyahuitl /kiˈjawitɬ/ | biite /biːte/ |
| Schnee | nuva /nɨva/ | — | tahkabi /tahkabi/ | nɨbabi /nɨpapi/ | — | cepayahuitl /sepaˈjawitɬ/ | seeri /seːɾi/ |
| Wind | hùukyangw /hùːkjaŋʷ/ | *hɨka /hɨka/ | nʉepi /nɨepi/ | hɨkwaba /hɨkʷapa/ | ejecaꞌ /ehekaʔ/ | ehecatl /eˈhekatɬ/ | eeca /eːka/ |
| Erde | tutskwa /ˈtɨtskʷa/ | — | sokobi /sokobi/ | tiipü /tiːpɨ/ | ta̱jli /taːhli/ | tlālli /tɬaːlːi/ | chuej /tʃweh/ |
| Stein | owa /ˈʔowa/ | *tɨn /tɨn/ | tʉpi /tɨpi/ | tɨppi /tɨpːi/ | teꞌti /teʔti/ | tetl /tetɬ/ | teté /teˈte/ |
| Berg | tuukwi /tɨːkʷi/ | *yohawi /johawi/ | — | kaipa /kaipa/ | tepe̱ꞌ /tepeːʔ/ | tepētl /ˈtepeːtɬ/ | jɨrí /hɨˈri/ |
| Meer | paatuwaqatsi /paːtɨwaqatsi/ | *mɨma /mɨma/ | — | — | láma̱r /ˈlamaːr/ | hueyatl /ˈweːjaːtɬ/ | muájete /mwaˈhete/ |
| Mutter | yuʼat /juʔɑt/ | — /—/ | pia /pia/ | pia /pia/ | te̱ye̱ꞌ /teːjeːʔ/ | nāntli /naːntɬi/ | naana /naːna/ |
| Vater | naʼat /nɑʔɑt/ | *owa /owa/ | ahpʉ /ahpɨ/ | naa /naː/ | te̱taj /teːtah/ | tahtli /tahtɬi/ | hahuá /hahwa/ |
| Ich | nuʼ /nɨʔ/ | *nɨ /nɨ/ | nʉ /nɨ/ | nʉʉ /nɨː/ | nej /neh/ | nehhuātl /neʔˈwaːtɬ/ | neʼu /ˈneʔu/ |
| Du | um /ʔɨm/ | *ʔɨ /ʔɨ/ | ʉnʉ /ɨnɨ/ | ʉʉ /ɨː/ | tej /teh/ | tehhuātl /teʔˈwaːtɬ/ | aʼu /ˈaʔu/ |
| Wir | itam /ʔitam/ | — /—/ | tanʉ / nʉnʉ /tanɨ / nɨnɨ/ | tami / nʉmi /tami / nɨmi/ | tejame̱n / nejame̱n /tehameːn / nehameːn/ | tehhuāntin /teʔˈwaːntin/ | ta /ta/ |
| Name | tungwni /tɨŋʷni/ | *tewa /tewa/ | nahnia /nahnia/ | nia /niʔa/ | to̱ca̱ꞌ /toːkaːʔ/ | tōcāitl /toːˈkaːitɬ/ | yeuwa /ˈjeuwa/ |
| Mensch | sino /sino/ | *takaC /takaC/ | nʉmʉ /ˈnɨmɨ/ | nɨmɨ /nɨmɨ/ | — | tlācatl /tɬaːkatɬ/ | tebi /tebi/ |
| Kopf | qötö /qøtø/ | *moʔo /moʔo/ | paapi /paːpi/ | kwo /kʷo/ | tzontecon /tsontekon/ | cuāitl /kʷaːitɬ/ | muʼú /muˈʔu/ |
| Auge | poosi /poːsi/ | *pusi /pusi/ | puui /puːi/ | pui /pui/ | i̱xti /iːʃti/ | īxtli /iːʃtɬi/ | húi /hwi/ |
| Ohr | naqvu /naqvɨ/ | *naka /naka/ | naki /naki/ | naka /naka/ | nacas /nakas/ | nacaztli /nakastɬi/ | naxai /naʃai/ |
| Nase | yaqa /jaqa/ | *yaka /jaka/ | — | mupi /muβi/ | yacti /jakti/ | yacatl /jakatɬ/ | tzúʼuri /ˈtsuʔuri/ |
| Mund | moʼa /moʔa/ | *tɨʔni /tɨʔni/ | tʉpe /tɨpe/ | tɨppa /tɨpːa/ | te̱nti /teːnti/ | camatl /kamatɬ/ | teni /teni/ |
| Zahn | tama /tama/ | *tama /tama/ | tama /tama/ | tama /tama/ | tanti /tanti/ | tlantli /tɬantɬi/ | tame /tame/ |
| Zunge | lengi /leŋi/ | *nene /nene/ | eeko /eːko/ | eho /exo/ | le̱nguaj /leːnɡʷah/ | nenepilli /nenepilːi/ | nanu /nanu/ |
| Hand | maaʼt /mɑːʔt/ | *maʔ /maʔ/ | moʼo /moʔo/ | mai /mai/ | mayiꞌ /majiʔ/ | māitl /maːitɬ/ | mam /mam/ |
| Fuß | kukʼat /kukʔat/ | *tala /tala/ | naape /naːpe/ | kuku /kuku/ | icxi /ikʃi/ | icxitl /ikʃitɬ/ | ɨɨka /ɨːka/ |
| Herz | unangwa /ʔunaŋʷa/ | *sula /sula/ | pihi /pihi/ | piwi /piwi/ | iya̱lmaj /ijaːlmah/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ | hɨurí /hɨuri/ |
| Knochen | öqa /ʔøqa/ | *ohomï-ta /ohomɨta/ | tsuhnipʉ /tsuhnipɨ/ | oho /oho/ | omiꞌ /omiʔ/ | omitl /omitɬ/ | ɨka /ɨka/ |
| Blut | ungwa /ʔuŋʷa/ | *ɨtwa /ɨtwa/ | — /—/ | puupe /pɨːpːi/ | esti /esti/ | eztli /esˈtɬi/ | xuuri /ʃuːɾi/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | suabetɨ /suapetɨ/ | quinequi /kineki/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ | kaʼna /kaʔna/ |
| Baum | hotski /hotski/ | *kut /kut/ | huupi /huːpi/ | hupi /hupi/ | cuahuiꞌ /kʷawiʔ/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | kɨré /kɨre/ |
| Hund | pòoko /pòːko/ | *woci /woci/ | sarii /saɾiː/ | saduʼu /satɨʔɨ/ | pe̱lo /peːlo/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ | tsɨʼɨ /tsɨʔɨ/ |
| Katze | moosa /moːsa/ | — /—/ | waʔoo /waʔoː/ | mosa /mosa/ | misto̱n /mistoːn/ | mīztōn /miːstoːn/ | mistú /mistu/ |
| Fisch | pakiw /pakiw/ | *paki /paki/ | pekwi /pekʷi/ | pakwi /pakʷi/ | to̱poj /toːpoh/ | michin /mitʃin/ | sasa /sasa/ |
| Vogel | tsiro /tsiro/ | — | huutsuu /huːtsuː/ | hucipa /hutsipa/ | to̱to̱ꞌ /toːtoːʔ/ | tōtōtl /toːtoːtɬ/ | pinaʼa /ˈpinaʔa/ |
| Ei | nöhu /nøhɨ/ | — | noyo /nojo/ | noho /noho/ | itecsis /iteksis/ | tōtoltetl /toːtoltetɬ/ | taʼu /taʔu/ |
| Bär | hoonawu /hoːnawɨ/ | — | — | padooa /pʰaɾua/ | oso /oso/ | tlācamāyeh /tɬaːkamaːjeʔ/ | juutzeʼe /huːtseʔe/ |
| Pferd | kawayo /kawajo/ | — | puuku /puːku/ | puku /puku/ | cahua̱yoj /kaˈwaːjoh/ | cahuallo /kaˈwaːlːo/ | cahuaáyuʼu /kawaˈajuʔu/ |
| Haus | kiihu /kiːhɨ/ | *ki /ki/ | kahni /kahni/ | nobi /nopi/ | cajli /kahli/ | calli /kalːi/ | kíh /kih/ |
| Milch | piihu /piːhɨ/ | — | — | — | chi̱chihuala̱ꞌ /tʃiːtʃiwalaːʔ/ | chīchīhualāyōtl /tʃiːtʃiːwalaːjoːtɬ/ | léechi /ˈleːtʃi/ |
| Honig | momospala /momospala/ | — | — | nodda pehabe /noda pehape/ | necti /nekti/ | neuctli /nekʷtɬi/ | sarate /saɾate/ |
| Salz | öönga /ʔøːŋa/ | *ona /ona/ | — | ongabe /oŋabe/ | istaꞌ /istaʔ/ | iztatl /istatɬ/ | unáj /unah/ |
| Wein | ovavala /ʔovavala/ | — | — | — | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | viinu /ˈbiːnu/ |
| Reis | aamori /aːmori/ | — | — | — | arro̱j /aroːh/ | — | — |
| Rad | ngöla /ŋøla/ | — | — | — | — | temalacatl /temalakatɬ/ | — |
| Buch | tutuveni /tɨtɨveni/ | — | — | — | a̱maꞌ /aːmaʔ/ | āmoxtli /aːˈmoʃtɬi/ | liibru /ˈliːbɾu/ |
| Essen | nöösa /nøːsa/ | *kwaʔa /kwaʔa/ | tʉhkarʉ /tɨhkaɾɨ/ | tɨka /tɨka/ | tacua /takʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | kuá /kwa/ |
| Trinken | hiiko /hiːko/ | *hiʔpa /hiʔpa/ | hibi /hibi/ | hibi /hipi/ | a̱ti /aːti/ | ātli /aːtɬi/ | hiʼi /hiʔi/ |
| Schlafen | puuwi /pɨːwi/ | *koci /koci/ | ʉʉpʉi /ɨːpɨi/ | ɨwi /ɨwi/ | cochi /kotʃi/ | cochi /kotʃi/ | cutzú /kuˈtsu/ |
| Eins | suukyaʼ /suːkjɑʔ/ | *sɨmɨ /sɨmɨ/ | sʉmʉ /sɨmɨ/ | simɨ /simɨ/ | se̱ /seː/ | cē /seː/ | cei /tsei/ |
| Zwei | lööyöʼ /løːjøʔ/ | *wo /wo/ | waha /waha/ | waha /waha/ | o̱me /oːme/ | ōme /ˈoːme/ | huapoa /waˈpoa/ |
| Drei | paayom /paːjom/ | *pahi /pahi/ | pahiitʉ /pahiːtɨ/ | pahe /pahe/ | e̱yi /eːji/ | yei /jeːi/ | waika /waika/ |
| Vier | naalöyöm /naːløjøm/ | *na-wakay /nawakaj/ | — | wasugwe /wasuɡwe/ | na̱hui /naːwi/ | nāhui /naːwi/ | muaacua /mwaːkwa/ |
| Fünf | tsivot /tsivot/ | *cipo /cipo/ | moʼobetʉ /moʔoˈbetɨ/ | manigiʼyu /maniɡiʔju/ | cinco /sinko/ | mācuīlli /maːˈkʷiːlːi/ | ansɨbi /ansɨbi/ |
| Hallo | tàlawva /tàːlawva/ | — /—/ | marʉawe /maɾɨawe/ | maikwa /maikwa/ | — /—/ | niltze /niltse/ | keʼkuanenki /keʔkwanenki/ |
| Danke | askwali /ʔaskʷali/ | — /—/ | ʉra /ɨɾa/ | pesa /pesa/ | gracias /ɡrasjas/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ | atsipiraá /atsipiraː/ |
| Gut | hopii /hopiː/ | — /—/ | tsaatʉ /tsaːtɨ/ | pesa /pesa/ | ye̱cti /jeːkti/ | cualli /kʷalːi/ | huáʼi /hwaʔi/ |
| Neu | puuhu /pɨːhɨ/ | *pɨtuwa /pɨtuwa/ | ʉkʉ /ɨkɨ/ | pɨdɨ /pɨtɨ/ | yancuiꞌ /jankʷiʔ/ | yancuic /jankʷik/ | jéjcua /ˈhehkwa/ |
| Rot | paalangpu /paːlaŋpɨ/ | — /—/ | ekapi /ekapi/ | atsa /atʰsa/ | chi̱ltiꞌ /tʃiːltiʔ/ | chichiltic /tʃitʃiltik/ | sabí /saˈbi/ |
| Weiß | qöötsa /qøːtsa/ | *tosa /tosa/ | tosaʼ /tosaʔ/ | toha /toha/ | ista̱ꞌ /istaːʔ/ | iztāc /istaːk/ | cuaiina /kʷaiˈina/ |
| Schwarz | qömvi /qømvi/ | *tuku /tuku/ | — | tuhu /tuhu/ | pi̱stiꞌ /piːstiʔ/ | tlīltic /tɬiːltik/ | súʼumuaraʼa /suʔumwaɾaʔa/ |
| Grün | sakwa /sakʷa/ | — | — | puhi /puhi/ | xoxoctiꞌ /ʃoʃoktiʔ/ | xoxoctic /ʃoʃoktik/ | jamuámua /haˈmwamwa/ |
| Blau | sakwa /sakʷa/ | — | — | puhi /puhi/ | aso̱ltiꞌ /asoːltiʔ/ | texotli /teʃohtɬi/ | — |
| Kuckuck | hospoa /hosˈpoa/ | — | — /—/ | poboyoohaʼa /poboˈjoːhaʔa/ | — | metlapīltetzotzontzin /metɬapiːltetsotsoˈtsontsin/ | — |
| Tee | nàapi /nàːpi/ | — | — | — | — | — | — |
| Kaffee | kaphe | — | — | — | capej /kapeh/ | — | — |
| Orange | olentsi /ʔolentsi/ | — | — | — | — | — | — |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite