Kirimi
Nyaturu
Niger-Kongo
Nyaturu (Kirimi, autonym Kinyaturu) ist eine Bantusprache der zentraltansanischen Bantugruppe (Glottolog F32), die von etwa 570.000 Menschen in der Region Singida im Zentrum Tansanias gesprochen wird, rund um die Stadt Singida (die Regionalhauptstadt und das kulturelle Zentrum der Nyaturu). Die Nyaturu sind traditionell halbnomadische Rinderhirten und Hirse-Sorghum-Ackerbauern des halbtrockenen Hochlands Zentraltansaniens und teilen Merkmale des Eyasi-/Singida-Clusters F30 (Lake-Eyasi/Singida) mit den Schwestersprachen Langi (lag, F33) und entfernter mit Nyamwezi (nym, F22). Sprachlich weist Nyaturu typische ostbantuide Merkmale auf (16+ Nominalklassen, komplexe verbale Morphologie mit Subjekt-Objekt-Tempus-Aspekt-Kongruenz, zweitöniges Registersystem), wobei Olsons phonologische SIL-Beschreibung von 1964 die wichtigste moderne Dokumentation darstellt. Die Gemeinschaft ist im Bildungswesen und im städtischen Umfeld erheblich zum Swahili übergegangen, behält Nyaturu jedoch in ländlichen Dörfern als dominierende Haussprache bei.
Wo die Sprache gesprochen wird
Nyaturu: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Niger-Kongo
| Bedeutung | Nyaturu | Nyamwezi | Asu | Sukuma | Schambala | Maore-Komorisch | Kinyarwanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | maji /madʒi/ | minzi /minzi/ | mende /mende/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ | maji /maʒi/ | amazi /amaːzi/ |
| Feuer | moto /moto/ | moto /moto/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moro /moro/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| Sonne | yura /juɾa/ | lyuba /ljuβa/ | idhuva /iðuʋa/ | liimi /liːmi/ | zuwa /zuwa/ | jua /dʒua/ | izuba /izuba/ |
| Mond | umweri /umweɾi/ | ngʼwezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | ng'weji /ŋweːdʒi/ | ṅwezi /ŋwezi/ | mwezi /mwezi/ | ukwezi /ukwezi/ |
| Stern | njota /ndʒota/ | nsonda /nsonda/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | sonda /sonda/ | ntondwe /ntondwe/ | nyora /ɲora/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ |
| Nacht | utiku /utiku/ | buziku /buziku/ | usiku /usiku/ | bujiku /budʒiku/ | kilo /kilo/ | uku /uku/ | ijoro /iʒoro/ |
| Regen | mbura /mbura/ | mbula /mbula/ | mvua /mvua/ | mbula /mbula/ | fula /fula/ | vua /vua/ | imvura /imˈvura/ |
| Schnee | seluji /seludʒi/ | theluji /θeluʒi/ | chasheru /tʃaʃeru/ | seluji /seludʒi/ | — | uv̄amba /uβamba/ | shelegi /ʃeleɡi/ |
| Wind | mpefo /mpefo/ | myaga /mjaɡa/ | mpeho /mpeho/ | nyaga /ɲaɡa/ | mpeho /mpeho/ | pev̄o /peβo/ | umuyaga /umujaɣa/ |
| Erde | irongo /iɾoŋɡo/ | bulongo /buloŋɡo/ | isanga /isaŋɡa/ | bulongo /buloŋɡo/ | shanga /ʃaŋɡa/ | trotro /tɾotɾo/ | ubutaka /uɓutaka/ |
| Stein | igwe /iɡwe/ | iwe /iwe/ | ibwe /ibwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | ɓwe /ɓwe/ | ibuye /iˈɓuje/ |
| Berg | gitanto /ɡitanto/ | lugulu /luɡulu/ | ntuvi /ntuvi/ | lugulu /luɡulu/ | muima /muima/ | mulima /mulima/ | umusozi /umusozi/ |
| Meer | irambo /iɾambo/ | nyanza /ɲanza/ | bahari /bahari/ | nyanza /ɲanza/ | bahali /bahali/ | ɓahari /ɓahari/ | inyanja /iɲandʒa/ |
| Mutter | mama /mama/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /maːma/ |
| Vater | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tate /tate/ | ɓaɓa /ɓaɓa/ | papa /paːpa/ |
| Tochter | muncha /muntʃa/ | mwana mukima /mwana mukima/ | mwana wa kibora /mwana wa kibora/ | nshike /nʃike/ | ṅwana ywa kindele /ŋwana jwa kindele/ | mwana mutrumushe /mwana mutrumuʃe/ | umukobwa /umukobwa/ |
| Ich | une /une/ | nene /ˈnene/ | mine /mine/ | nene /nene/ | imi /imi/ | wami /wami/ | njye /ɲɟe/ |
| Du | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | uwe /uwe/ | bebe /bebe/ | iwe /iwe/ | wawe /wawe/ | wowe /wowe/ |
| Wir | sese /sese/ | iswe /iswe/ | uswi /uswi/ | yise /jise/ | ishwi /iʃwi/ | wasi /wasi/ | twebwe /twebwe/ |
| Name | rina /ɾina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ | lina /lina/ | zina /zina/ | dzina /dzina/ | izina /izina/ |
| Mensch | muntu /muntu/ | munhu /munhu/ | mntu /mntu/ | munhu /munhu/ | mntu /mntu/ | mutru /mutɾu/ | umuntu /umuntu/ |
| Kopf | itwe /itwe/ | mutwe /mutwe/ | mtwi /mtwi/ | ntwe /ntwe/ | mtwi /mtwi/ | shitswa /ʃitswa/ | umutwe /umutwe/ |
| Auge | riho /riho/ | liso /liso/ | iiso /iːso/ | liso /liso/ | zisho /ziʃo/ | dzitso /dzitso/ | ijisho /iʒiʃo/ |
| Ohr | ikutwi /ikutwi/ | itwi /itwi/ | isikio /isikio/ | gutu /ɡutu/ | shikio /ʃikio/ | kio /kio/ | ugutwi /uɣutwi/ |
| Nase | mpura /mpuɾa/ | nindo /nindo/ | fua /fua/ | lyulu /ljulu/ | mpua /mpua/ | pua /pua/ | izuru /iˈzuɾu/ |
| Mund | momo /momo/ | mulomo /mulomo/ | momo /momo/ | nomo /nomo/ | kanwa /kanwa/ | hanyo /haɲo/ | akanwa /akanwa/ |
| Zahn | ino /ino/ | lino /lino/ | jino /dʒino/ | lino /lino/ | zino /zino/ | dzino /dzino/ | iryinyo /irjiɲo/ |
| Zunge | urimi /urimi/ | lulimi /lulimi/ | ulimi /ulimi/ | lulimi /lulimi/ | ulimi /ulimi/ | ulimi /ulimi/ | ururimi /ururimi/ |
| Hand | ukuboko /ukuboko/ | kukono /kukono/ | mkono /mkono/ | nkono /nkono/ | mkono /mkono/ | muhono /muhono/ | ikiganza /ikiɡanza/ |
| Fuß | mughuu /muɣuː/ | kugulu /kuɡulu/ | ivunda /ivunda/ | lupambala /lupambala/ | mulundi /mulundi/ | mundru /mundɾu/ | ikirenge /ikirenɡe/ |
| Herz | umutima /umutima/ | moyo /mojo/ | ngiti /ŋɡiti/ | ng'holo /ŋholo/ | moyo /mojo/ | umo /umo/ | umutima /umutima/ |
| Knochen | ikufa /ikufa/ | iguha /iɡuha/ | ivindi /ivindi/ | iguha /iɡuha/ | vuha /vuha/ | shiɓa /ʃiɓa/ | igufwa /iɡufwa/ |
| Blut | sakami /sakami/ | magazi /maɡazi/ | sakame /sakame/ | mininga /miniŋɡa/ | mpome /mpome/ | damu /damu/ | amaraso /amaraso/ |
| Liebe | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | kukunda /kukunda/ | mahaba /mahaba/ | urukundo /uɾukundo/ |
| Baum | umuti /umuti/ | muti /muti/ | mti /mti/ | nti /nti/ | mti /mti/ | muri /muri/ | igiti /iɡiti/ |
| Hund | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mva /mva/ | kuli /kuli/ | mbwa /ᵐbwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Katze | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | nyabu /ɲabu/ | nyau /ɲau/ | paka /paka/ | injangwe /indʒaŋɡwe/ |
| Fisch | somba /somba/ | somba /soːmba/ | samaki /samaki/ | ndilo /ndilo/ | samaki /samaki/ | fi /fi/ | ifi /ifi/ |
| Vogel | nyonyi /ɲoɲi/ | noni /noni/ | ideghe /ideɣe/ | noni /noni/ | deghe /deɣe/ | nyunyi /ɲuɲi/ | inyoni /iˈɲoni/ |
| Ei | ighe /iɣe/ | igi /iɡi/ | igi /iɡi/ | igi /iɡi/ | tagi /taɡi/ | jwai /dʒwai/ | igi /iɡi/ |
| Pferd | nyumbu /ɲumbu/ | falasi /falasi/ | farasi /farasi/ | falasa /falasa/ | faashi /faːʃi/ | farasi /farasi/ | ifarashi /ifaˈraʃi/ |
| Haus | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | inzu /inzu/ |
| Milch | maya /maja/ | mabeele /maβeːle/ | mavee /maveː/ | mabeele /mabeːle/ | mele /mele/ | dziya /dzija/ | amata /amata/ |
| Honig | ruke /ruke/ | buuki /buːki/ | nzoke /nzoke/ | buuki /buːki/ | woki /woki/ | ngizi /ŋizi/ | ubuki /ubuki/ |
| Salz | munyu /muɲu/ | munu /munu/ | munyu /muɲu/ | munhu /munhu/ | munyu /muɲu/ | shingo /ʃiŋɡo/ | umunyu /umuɲu/ |
| Wein | divai /divai/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinya /mviɲa/ | mvinyo /mviɲo/ | maji ya zaɓiɓu /maʒi ja zaɓiɓu/ | divayi /divaji/ |
| Eisen | ichuma /itʃuma/ | kisinza /kisinza/ | kighera /kiɣera/ | jisinza /dʒisinza/ | kiama /kiama/ | shuma /ʃuma/ | icyuma /iˈtʃuma/ |
| Seide | hariri /haɾiɾi/ | — | hariri /hariri/ | halili /halili/ | halili /halili/ | hariri /hariri/ | hariri /hariri/ |
| Buch | gitabu /ɡitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | shitabo /ʃitabo/ | kitabu /kitabu/ | shio /ʃio/ | igitabo /iɡitabo/ |
| Essen | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kurja/ | kulya /kuʎa/ | kuja /kuɟa/ | ula /ula/ | kurya /kuɾja/ |
| Trinken | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kung'wa /kuŋwa/ | kunywa /kuɲwa/ | unwa /unwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Schlafen | kurara /kuɾaɾa/ | kulala /kulala/ | kushinjia /kuʃindʒia/ | kulala /kulala/ | kugosha /kuɡoʃa/ | ulala /ulala/ | gusinzira /ɡusinzira/ |
| Eins | umwe /umwe/ | imo /imo/ | imwe /imwe/ | imo /imo/ | ṅwenga /ŋwenɡa/ | moja /moʒa/ | rimwe /ɾimwe/ |
| Zwei | aviri /aβiri/ | ibili /iβili/ | avili /aβili/ | ibili /ibili/ | mbili /mbili/ | mbili /ᵐbili/ | kabiri /kabiri/ |
| Drei | itatu /itatu/ | idatu /idatu/ | adatu /adatu/ | idatu /idatʊ/ | katatu /katatu/ | traru /tɾaɾu/ | gatatu /ɡatatu/ |
| Vier | inne /inːe/ | inne /inːe/ | — | ine /ine/ | kane /kaːne/ | nne /nːe/ | kane /kane/ |
| Fünf | itano /itano/ | itaano /itaːno/ | — | itano /itano/ | kashano /kaʃano/ | tsano /tsano/ | gatanu /ɡataːnu/ |
| Hundert | ighana /iɣana/ | igana /iɡana/ | ighana /iɣana/ | igana /iɡana/ | gana /ɡana/ | mia /mia/ | ijana /iʒana/ |
| Hallo | mbukire /mbukiɾe/ | mwadita /mwadita/ | shiloi /ʃiloi/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | — /—/ | Jeje /dʒedʒe/ | muraho /muɾaːho/ |
| Danke | asante /aˈsante/ | twabakaba /twaβakaβa/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | nakulumba /nakulumba/ | asante /asante/ | marahaba /marahaːba/ | murakoze /muɾakoze/ |
| Gut | kihi /kihi/ | soga /soɡa/ | mwamba /mwamba/ | awiza /awiza/ | mtana /mtana/ | ndjema /ndʒema/ | byiza /bjiza/ |
| Neu | mpya /mpja/ | pya /pja/ | shaa /ʃaː/ | pya /pja/ | mpya /mpja/ | pia /pia/ | gishya /ɡiʃja/ |
| Rot | ntune /ntune/ | laluku /laluku/ | nkundu /nkundu/ | ndulu /ndulu/ | nkundu /nkundu/ | ndzukundru /ndzukundɾu/ | utukura /utukura/ |
| Weiß | njeru /ndʒeru/ | pe /pe/ | jewa /dʒewa/ | ape /ape/ | yengʼaa /jeŋaː/ | ndjeu /ndʒeu/ | umweru /umweru/ |
| Schwarz | njiutiki /ndʒiutiki/ | pi /pi/ | jiru /dʒiru/ | api /api/ | size /size/ | ndziɗu /ndziɗu/ | umukara /umukara/ |
| 99 | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makʊmi kenda na kenda/ | milongo kenda na kenda /miloŋɡo keːnda na keːnda/ | — | mirongo cyenda nʼicyenda /miɾoŋɡo tʃenda nitʃenda/ |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite