Na vosa vakaviti
Fiyiano
Austronesia
El fiyiano (Na Vosa Vakaviti) es una lengua austronesia del fiyiano oriental, cooficial en Fiyi (junto al inglés y el hindi de Fiyi) según la Constitución de 2013, con unos 640.000 hablantes repartidos por las cerca de 330 islas del archipiélago. El fiyiano estándar se basa en el dialecto de Bau (isla de Bau, centro político histórico). Lingüísticamente destaca por la oposición entre un «nosotros» inclusivo y otro exclusivo (keimami «nosotros sin ti» frente a eda «nosotros contigo»), por un paucal —llamado trial en las descripciones antiguas— que se suma al singular, el dual y el plural para dar un contraste de cuatro términos, por un elaborado sistema de clasificadores posesivos que distingue lo comestible, lo bebible, lo familiar y lo general, y por un complejo sistema de casos vocativo-locativos. La ortografía latina fue creada por misioneros metodistas en la década de 1830 y su rasgo más llamativo es que escribe las oclusivas prenasalizadas con letras simples y no con dígrafos: b /ᵐb/, d /ⁿd/, q /ᵑɡ/, junto a g para la /ŋ/ simple y c para /ð/; un macrón marca la duración vocálica. La Biblia fiyiana metodista (Nuevo Testamento de 1847, Biblia completa de 1864) fijó la lengua literaria. Una fuerte tradición oral de meke (relato bailado y cantado) y bati (épica guerrera) conserva el saber tradicional.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en fiyiano
jokeliti
sushi
Fuentes
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: Austronesia
| Significado | Fiyiano | Tuvaluano | Niueano | Tongano | Samoano | Pukapukano | Tokelauano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | wai /wai/ | vai /vai/ |
| Fuego | buka /mbuka/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | awi /awi/ | afi /afi/ |
| Sol | matanisiga /matanisiŋa/ | laa /laː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | la /la/ | lā /laː/ |
| Luna | vula /βula/ | masina /masina/ | mahina /mahina/ | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | malama /malama/ | māhina /maːhina/ |
| Estrella | kalokalo /kalokalo/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Noche | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Lluvia | uca /uða/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Nieve | uca vulavula /uða βulaβula/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kīona /kiːona/ | kiona /kiona/ |
| Viento | cagi /ðaŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Tierra | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ |
| Piedra | vatu /vatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | watu /watu/ | fatu /fatu/ |
| Montaña | ulunivanua /uluniβanua/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Mar | wasawasa /wasawasa/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | tai /tai/ | moana /moana/ |
| Madre | tina /tina/ | maatua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | faʻē /faʔeː/ | tinā /tinaː/ | matua wawine /matua wawine/ | mātua /maːtua/ |
| Padre | tama /tama/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamai /tamai/ | tamā /tamaː/ | matua tāne /matua taːne/ | tamana /tamana/ |
| Hija | luve yalewa /luβe jalewa/ | tama fafine /tama fafine/ | tama fifine /tama fifine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tamāwine /tamaːwine/ | afafine /afafine/ |
| Yo | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| Tú | iko /iko/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| Nosotros | keda / keimami /kenda / kejmami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Nombre | yaca /jaða/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Persona | tamata /tamata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ |
| Cabeza | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Ojo | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Oreja | daliga /ndaliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Nariz | ucu /uðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | iyu /iðu/ | ihu /ihu/ |
| Boca | gusu /ŋusu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Diente | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nio /nio/ | nifo /nifo/ |
| Lengua | yame /jame/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ |
| Mano | liga /liŋa/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Pie | yava /java/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Corazón | uto /uto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ | loto /loto/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ |
| Hueso | sui /sui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Sangre | dra /ndra/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Caca | de /nde/ | tae /tae/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ |
| Amor | loloma /loloma/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | aloa /aloa/ | alofa /alofa/ |
| Árbol | kau /kau/ | laakau /laːkau/ | akau /akau/ | ʻakau /ʔakau/ | laʻau /laʔau/ | lākau /laːkau/ | lākau /laːkau/ |
| Perro | koli /koli/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ |
| Gato | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ |
| Pez | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| Pájaro | manumanu /manumanu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Mariposa | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | — | pepe /pepe/ |
| Huevo | yaloka /jaloka/ | fuamoa /fuamoa/ | fua moa /fua moa/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuamoa /fuamoa/ | wuamoa /wuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ |
| Oso | bea /mbea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Caballo | ose /ose/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | hoosi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | oloenua /oloenua/ | holofanua /holofanua/ |
| Casa | vale /βale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | wale /wale/ | fale /fale/ |
| Leche | sucu /suðu/ | susu /susu/ | huhu /huhu/ | huʻakau /huʔakau/ | susu /susu/ | wū /wuː/ | huāhuhu /huaːhuhu/ |
| Miel | oni /oni/ | hani /hani/ | meli /meli/ | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | meli /meli/ |
| Sal | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | miti /miti/ | māhima /maːhima/ |
| Vino | waini /waini/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uwaina /uwaina/ | uaina /uaina/ |
| Arroz | raisi /raisi/ | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | laise /laise/ | alaisa /alaisa/ | — | — |
| Chocolate | jokeliti | tiokaleti | — | sokoleti /sokoleti/ | sukalati /sukalati/ | — | — |
| Hierro | kaukamea /kaukamea/ | fiti /fiti/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | uʻamea /uʔamea/ | āuli /aːuli/ | ukamea /ukamea/ |
| Rueda | yava /java/ | teka /teka/ | veli /veli/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | — | uili /uili/ |
| Seda | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | tilika /tilika/ | hilika /hilika/ |
| Libro | ivola /ivola/ | tusi /tusi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | puka /puka/ | tuhi /tuhi/ |
| Comer | kana /kana/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| Beber | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Dormir | moce /moðe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Uno | dua /ndua/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tayi /taði/ | tahi /tahi/ |
| Dos | rua /rua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Tres | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Cuatro | vā /vaː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | wā /waː/ | fā /faː/ |
| Cinco | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cien | drau /ndrau/ | selau /selau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | lau /lau/ | helau /helau/ |
| Hola | bula /mbula/ | taalofa /taːlofa/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | talofa /talofa/ | kia orana /kia oɾana/ | mālō ni /maːloː ni/ |
| Gracias | vinaka /βinaka/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | faʻafetai /faʔafetai/ | meitaki /meitaki/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Bueno | vinaka /βinaka/ | lei /lei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ |
| Nuevo | vou /βou/ | fou /fou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fou /fou/ | wou /wou/ | fōu /foːu/ |
| Rojo | damudamu /ndamundamu/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | mūmū /muːmuː/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ |
| Blanco | vulavula /βulaβula/ | kena /kena/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ |
| Negro | loaloa /loaloa/ | uli /uli/ | uli /uli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uliuli /uliuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ |
| Verde | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu mata /lanu mata/ | lanumeamata /lanumeamata/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu meamata /lanu meamata/ |
| Azul | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Computadora | kompiuta /kompiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — | komepiuta /komepiuta/ |
| Sushi | sushi | — | — | sushi | — | — | — |
| Té | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | — |
| Café | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofi /kofi/ | kofe /kofe/ | — | — |
| Azúcar | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — |
| Naranja | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | — | moli /moli/ |
| 99 | ciwasagavulu ka ciwa /ðiwasaŋavulu ka ðiwa/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ |
Orden de palabras comparado
Comparar con las principales lenguas del mundo
Comparar con lenguas de clasificación más próxima
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap