Akawaio
アカワイオ語
カリブ語族
アカワイオ語(KaponまたはKapóngとも呼ばれる)は、主にガイアナの上マザルニ地域で話され、ベネズエラとブラジルにも関連する共同体があるカリブ語族の言語である。Glottologはインガリコ語とともにアカワイオ=インガリコ語にまとめる一方、ほかの分類ではKapóngをパタモナ語も関係しうる、より広いグループ名として用いるため、名称と境界には揺れがある。形態論は複雑で接尾辞を多用する。動詞には参与者、時制、相、方向などを示す複数の標識が付き、基本語順は一般に主語―目的語―動詞とされる。ラテン文字に基づく実用正書法で書かれ、共同体の取り組みによって初級読本、翻訳資料、2014年刊行のアカワイオ語・英語辞典が作られた。上マザルニの共同体と文化・宗教生活で今も使われるが、学校教育と広域的な意思疎通で英語、ポルトガル語、スペイン語の優勢が増すなか、Glottologは危機にある言語と分類する。
話される地域
アカワイオ語の基本87語
出典
- Akawaio New Testament, Wycliffe Bible Translators (ebible.org akeNT)
- confirmation: ASJP AKAWAIO and AKAWAIO_2 (Velupillai; Epps & Wichmann)
単語の比較
カリブ語族の関連言語と比較
| 意味 | アカワイオ語 | ペモン語 | マクシ語 | ガリビ・カリブ語 | マキリタレ語 | ヤンカール語 | ボロロ語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | tuna /tuna/ | nguku /ŋuku/ | pobo /pobo/ |
| 火 | apok /apok/ | apok /apok/ | apóó /apóó/ | wàto /wahto/ | waʼto /waʔto/ | ngida /ŋida/ | joru /dʒoɾu/ |
| 太陽 | wïi /wɨi/ | wei /wei/ | wéi /wéi/ | weju /weju/ | shii /ʃiː/ | warrku /waɾku/ | meri /meɾi/ |
| 月 | kapïi /kapɨi/ | kapüi /kapɨi/ | kapói /kapói/ | nuno /nuno/ | nuunö /nuːnə/ | waldarra /waldaɾa/ | ari /aɾi/ |
| 星 | sirikɨ /siɾikɨ/ | chirikö /tʃiɾikə/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | siriko /siɾiko/ | shidiichö /ʃiɾ̠iːtʃə/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ | kuieje /kuiedʒe/ |
| 夜 | ewarupɨ /ewaɾupɨ/ | ewaron /ewaɾon/ | ewaron /ewaron/ | koko /koko/ | chomomüdü /tʃomomɨɾ̠ɨ/ | ngimi /ŋimi/ | boečo /boetʃo/ |
| 雪 | sino /sino/ | — | — /—/ | — | — | — | — |
| 風 | aʼsetun /aʔsetun/ | aʼchitun /aʔtʃitun/ | aʔsitun /aʔsitun/ | pepeito /pepeito/ | jejeenchö /heheːntʃə/ | — | bakuru /bakuɾu/ |
| 土 | non /non/ | non /non/ | non /non/ | nono /nono/ | nono /nono/ | — | moto /moto/ |
| 石 | tɨʼ /tɨʔ/ | ötök /ətək/ | tɨʔ /tɨʔ/ | topu /topu/ | töʼju /təʔhu/ | — | tori /toɾi/ |
| 山 | wïʼ /wɨʔ/ | wük /wɨk/ | wɨʔ /wɨʔ/ | wypy /wɨpɨ/ | jüü /hʷɨː/ | — | tori kurireu /toɾi kuɾiɾew/ |
| 海 | parau /paɾau/ | — | pɨranna /pɨranːa/ | parana /paɾana/ | dama /dama/ | — | pobo maereu /pobo maeɾew/ |
| 母 | saŋ /saŋ/ | mamã /mamɑ̃/ | maʔmá /maʔmá/ | sano /sano/ | denü /denɨ/ | ngamathu /ŋamat̪u/ | muga /mɨɡa/ |
| 父 | papai /papai/ | papai /papai/ | paʔpá /paʔpá/ | papa /papa/ | jaja /haha/ | kanthathu /kant̪at̪u/ | iogwa /ioɡwa/ |
| 娘 | ensi /ensi/ | ensi /ensi/ | yensi /jensi/ | emyiry /emɨiɾɨ/ | — | — | onaregody aredy /onaɾeɡodɨ aɾedɨ/ |
| 私 | urɨ /uɾɨ/ | yuurö /juːɾə/ | urɨ /urɨ/ | au /au/ | üwü /ɨwɨ/ | ngada /ŋada/ | imi /imi/ |
| あなた | amɨrɨ /amɨɾɨ/ | amörö /aməɾə/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | amoro /amoɾo/ | amöödö /aməːɾ̠ə/ | nyingka /ɲiŋka/ | aki /aki/ |
| 私たち | urɨʼnokon / ina /uɾɨʔnokon / ina/ | urönokon / ina /uɾənokon / ina/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | kʉʼkaron / naʼna /kəʔkaɾon / naʔna/ | künwanno /kɨnwanːo/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ | pagi / cegi /paɡi / tʃeɡi/ |
| 名前 | eseʼ /eseʔ/ | itesek /itesek/ | yeseʔ /jeseʔ/ | eeti /eːti/ | eesedi /eːseɾ̠i/ | nida /nida/ | ie /ie/ |
| 人 | kaʼpon /kaʔpon/ | pemon /pemon/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | kariʼna /kaɾiʔna/ | soto /soto/ | — | — |
| 頭 | puʼpai /puʔpai/ | pupai /pupai/ | puʔpai /puʔpai/ | upuʼpo /upuʔpo/ | juʼhö /huʔhə/ | — | ao /ao/ |
| 目 | enu /enu/ | enu /enu/ | énu /énu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | miburlda /mibuɭda/ | joku /dʒoku/ |
| 耳 | pana /pana/ | pana /pana/ | pana /pana/ | panari /panari/ | jaana /haːna/ | — | bija /bidʒa/ |
| 鼻 | enna /enna/ | yeuna /jeuna/ | yeuna /jeuna/ | anàta /anahta/ | önna /ənna/ | — | eno /eno/ |
| 口 | mïta /mɨta/ | müta /mɨta/ | mutá /mutá/ | pota /pota/ | önta /ənta/ | — | — |
| 歯 | ɨ /ɨ/ | ye /je/ | yé /jé/ | yerï /jelə/ | dedü /deɾ̠ɨ/ | damanda /damanda/ | o /o/ |
| 舌 | ani /ani/ | unu /unu/ | nu /nu/ | nuru /nuɾu/ | ñudu /ɲuɾ̠u/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ | eru /eɾu/ |
| 手 | emiyaʼ /emijaʔ/ | yenna /jenːa/ | míá /míá/ | aina /aina/ | amoodü /amoːɾ̠ɨ/ | — /—/ | kera /keɾa/ |
| 足 | pïta /pɨta/ | pʉta /pɨta/ | puu /puu/ | pupu /pupu/ | uju /uhu/ | — | ewure /ewɨɾe/ |
| 心 | ewan /ewan/ | sïköpoka /sikəpoka/ | yewan /jewan/ | emanga /emaŋɡa/ | yeewanü /jeːwanɨ/ | — /—/ | bapo /bapo/ |
| 骨 | eʼpï /eʔpɨ/ | epʉ /epɨ/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | yepo /jepo/ | yeʼhö /jeʔhə/ | julda /ɟulda/ | ra /ɾa/ |
| 血 | mïn /mɨn/ | mün /mɨn/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | mʉnʉ /mənə/ | munu /munu/ | kandu /kandu/ | ku /ku/ |
| 愛 | — /—/ | kemenü /kemenɨ/ | saʔnama /saʔnama/ | kataneko /kataneko/ | hyummadü /hjumːadɨ/ | — /—/ | — /—/ |
| 木 | yïi /jɨi/ | yöi /jəi/ | yéi /jéi/ | wewe /wewe/ | dee /deː/ | — /—/ | i /i/ |
| 犬 | pero /peɾo/ | arimaraka /aɾimaɾaka/ | areimaraaká /areimaraaká/ | pero /peɾo/ | süʼna /sɨʔna/ | — /—/ | arigao /aɾiɡao/ |
| 猫 | — /—/ | pichana /pitʃana/ | pisana /pisana/ | meu /meu/ | meeshi /meːʃi/ | — /—/ | gato /ɡato/ |
| 魚 | moro /moɾo/ | morok /moɾok/ | moróʔ /moróʔ/ | woto /woto/ | nakukwano /nakukwano/ | yakuri /jakuɾi/ | karo /kaɾo/ |
| 鳥 | toron /toɾon/ | toron /toɾon/ | toron /toron/ | tonoro /tonoɾo/ | jawi /hawi/ | — | kiogo /kioɡo/ |
| 蝶 | wagau /waɡau/ | wakau /wakau/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | palanpalan /palanpalan/ | matutu /matutu/ | — | baragadu /baɾaɡadu/ |
| 卵 | pïmoi /pɨmoi/ | pumoi /pumoi/ | pomói /pomói/ | iʼmo /iʔmo/ | iʼmoi /iʔmoi/ | — | ba /ba/ |
| 馬 | kaware /kawaɾe/ | kaware /kawaɾe/ | kaware /kaware/ | kaware /kawaɾe/ | kawaayu /kawaːju/ | — | kuwaru /kuwaɾu/ |
| 家 | — /—/ | tapüi /tapɨi/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | paty /pati/ | mmaa /mːaː/ | — /—/ | bai /bai/ |
| 蜂蜜 | teusan /teusan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wano /wano/ | wanö /wanə/ | — | meiawe eweguru /meiawe eweɡuɾu/ |
| 塩 | waiyo /waijo/ | inönek /inənek/ | pan /pan/ | wajo /wajo/ | sayu /saju/ | — | sal /sal/ |
| ワイン | waain /waːin/ | vino /bino/ | wuku /wuku/ | winu /winu/ | chööjedüüdü ekkudu /tʃəːheɾ̠ɨːɾ̠ɨ ekːuɾ̠u/ | — | vinho /ˈviɲu/ |
| 鉄 | waʼka pun /waʔka pun/ | ipotü /ipotɨ/ | — | siparari /sipaɾaɾi/ | sejaadadi /sehaːɾ̠aɾ̠i/ | — | meriri /meɾiɾi/ |
| 本 | kareta /kaɾeta/ | — | kaareta /kaareta/ | kareta /kaɾeta/ | jajeeda /haheːɾ̠a/ | — | bapera /bapeɾa/ |
| 食べる | — /—/ | manepotaro /manepotaɾo/ | entamoʔka /entamoʔka/ | onökö /onøkø/ | äsuukai /ɨsuːkai/ | — /—/ | ko /ko/ |
| 飲む | ensi /ensi/ | atü /atɨ/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | ëne /ɘne/ | enku /enku/ | — /—/ | kudu /kudɨ/ |
| 一 | tikin /tikin/ | taukin /taukin/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | o:wi /oːwi/ | tooni /toːni/ | — /—/ | mito /mito/ |
| 二 | asaʼrɨ /asaʔɾɨ/ | saköne /sakəne/ | sáákɨné /sáákɨné/ | oko /oko/ | aaʼkö /aːʔkə/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ | pobe /pobe/ |
| 三 | osorïwau /osoɾɨwau/ | eseurau /eseuɾau/ | séúruné /séúruné/ | oruwa /oɾuwa/ | aduwawö /aɾ̠uwawə/ | — /—/ | pobe metia bokware /pobe metia bokwaɾe/ |
| こんにちは | kapon /kapon/ | apî /api/ | — /—/ | mary /maɾi/ | etämä /etɨmɨ/ | — /—/ | are /aɾe/ |
| ありがとう | tenki /tenki/ | waküpe man /wakɨpe man/ | — /—/ | irombo /iɾombo/ | enaña /enaɲa/ | — /—/ | iya /ija/ |
| 良い | wagï /waɡɨ/ | mïratö /miɾatə/ | morɨ /morɨ/ | epoja /epoja/ | aashicha /aːʃitʃa/ | — /—/ | pemegareu /pemeɡaɾew/ |
| 新しい | emennaʼ /emennaʔ/ | amennak /amenːak/ | amenan /amenan/ | asery /aseɾɨ/ | eduuwaato /eɾ̠uːwaːto/ | — | maiwu /maiwu/ |
| 赤い | suweyu /suweju/ | suweyu /suweju/ | suyú /sujú/ | tapyre /tapɨɾe/ | seweichato /seweitʃato/ | kandukandu /kandukandu/ | kujagureu /kuʒaɡuɾew/ |
| 白い | aimuʼnan /aimuʔnan/ | aimutun /aimutun/ | áímutun /áímutun/ | tamuʼne /tamuʔne/ | töʼkeʼne /təʔkeʔne/ | — | kigadureu /kiɡaduɾew/ |
| カッコウ | pika /piˈka/ | pika /ˈpika/ | — /—/ | pika /piˈka/ | — | — | — |
ページ 1/8
インタラクティブ版を開く: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。
制作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap ホーム