上代日本語
日本語族 · 歴史的・非表示の変種
上代日本語(c. 600-794 CE)は、7-8世紀の万葉仮名(漢字を音的に用いる)で記録された最古の日本語で、古事記(712年)、日本書紀(720年)、万葉集(759年頃)に残る。八母音体系(上代特殊仮名遣いに見られる i, e, o の二重区別、甲類・乙類)を持ち、これは中古日本語で消失。現代の/h/に対応する/p/音、有声閉鎖音対立の欠如が特徴。アスカ・奈良朝廷の言語であり、本居宣長(18世紀)以降の広範な文献学的再構築の対象となる。橋本進吉の上代特殊仮名遣い研究(1917年)が現代音韻論の基礎を築いた。
話される地域
上代日本語の基本87語
出典
単語の比較
日本語族の関連言語と比較
| 意味 | 上代日本語 | 日琉祖語 | 平安期日本語 | 琉球祖語 | 中世日本語 | 漢文訓読 | 江戸期日本語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | 水 /midu/ | *mentu /mentu/ | 水 /midu/ | *midu /midu/ | 水 /midu/ | 水 /mizɯ/ | 水 /midzɯ/ |
| 火 | 火 /pi/ | *poy /poy/ | 火 /ɸi/ | *pii /piː/ | 火 /ɸi/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| 太陽 | 日 /pi/ | *pi /pi/ | 日 /ɸi/ | *teda /teda/ | 日 /ɸi/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| 月 | 月 /tukï/ | *tukuy /tukuy/ | 月 /tukï/ | *tuki /tuki/ | 月 /tuki/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| 星 | 星 /posi/ | *pəsi /pəsi/ | 星 /ɸosi/ | *posi /posi/ | 星 /ɸoɕi/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| 夜 | 夜 /jo/ | *yo /jo/ | 夜 /joru/ | *yoru /joru/ | 夜 /joru/ | 夜 /joru/ | 夜 /joɾɯ/ |
| 雨 | 雨 /amə/ | *amay /amay/ | 雨 /ame/ | *ame /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ | 雨 /ame/ |
| 雪 | 雪 /juki/ | *yoki /joki/ | 雪 /juki/ | *yuki /juki/ | 雪 /juki/ | 雪 /jɯki/ | 雪 /jɯki/ |
| 風 | 風 /kadze/ | *kansay /kansay/ | 風 /kadze/ | *kaze /kaze/ | 風 /kadze/ | 風 /kaze/ | 風 /kadze/ |
| 土 | 土 /tuti/ | *tuti /tuti/ | 土 /tuti/ | *tuti /tuti/ | 土 /tuti/ | 土 /tsɯtɕi/ | 土 /tsɯtɕi/ |
| 石 | 石 /isi/ | *isoi /isoi/ | 石 /isi/ | *isi /isi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ | 石 /iɕi/ |
| 山 | 山 /jama/ | *yama /jama/ | 山 /jama/ | *yama /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ |
| 海 | 海 /umi/ | *omi /omi/ | 海 /umi/ | *omi /omi/ | 海 /umi/ | 海 /ɯmi/ | 海 /ɯmi/ |
| 母 | 母 /papa/ | *papa /papa/ | 母 /ɸaɸa/ | *amma /amma/ | 母 /ɸaɸa/ | 母 /haha/ | おっかさん /okkasaɴ/ |
| 父 | 父 /titi/ | *titi /titi/ | 父 /titi/ | *aja /aja/ | 父 /titi/ | 父 /tɕitɕi/ | おとっつぁん /otottsaɴ/ |
| 私 | 吾 /wa/ | *wa /wa/ | 我 /waɾe/ | *wa /wa/ | 我 /waɾe/ | 我 /ware/ | 私 /wataɕi/ |
| あなた | 汝 /na/ | *na /na/ | 汝 /nare/ | *ura /ura/ | 汝 /nandʑi/ | 汝 /nandʑi/ | お前 /omae/ |
| 私たち | 我等 /ware/ | — /—/ | 我等 /waɾeɾa/ | — /—/ | 我等 /waɾeɾa/ | 我等 /waɾeɾa/ | 私共 /wataɕidomo/ |
| 名前 | 名 /na/ | *na /na/ | 名 /na/ | *na /na/ | 名 /na/ | 名 /na/ | 名前 /namae/ |
| 人 | 人 /pito/ | *pitə /pitə/ | 人 /ɸito/ | *pito /pito/ | 人 /ɸito/ | 人 /hito/ | 人 /hito/ |
| 頭 | 頭 /kasira/ | *kasira /kasira/ | 頭 /kasiɾa/ | *atama /atama/ | 頭 /kaɕiɾa/ | 頭 /kaɕiɾa/ | 頭 /atama/ |
| 目 | 目 /mə/ | *may /may/ | 目 /me/ | *mii /miː/ | 目 /me/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| 耳 | 耳 /mimi/ | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ |
| 鼻 | 鼻 /pana/ | *pana /pana/ | 鼻 /ɸana/ | *pana /pana/ | 鼻 /ɸana/ | 鼻 /hana/ | 鼻 /hana/ |
| 口 | 口 /kuti/ | *kutui /kutui/ | 口 /kuti/ | *kuti /kuti/ | 口 /kutɕi/ | 口 /kɯtɕi/ | 口 /kɯtɕi/ |
| 歯 | 歯 /pa/ | *pa /pa/ | 齒 /ɸa/ | *pa /pa/ | 齒 /ha/ | 齒 /ha/ | 齒 /ha/ |
| 舌 | 舌 /sita/ | *sita /sita/ | 舌 /sita/ | *sita /sita/ | 舌 /ɕita/ | 舌 /ɕita/ | 舌 /ɕita/ |
| 手 | 手 /te/ | *ta /ta/ | 手 /te/ | *tii /tiː/ | 手 /te/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| 足 | 足 /asi/ | *asi /asi/ | 足 /asi/ | *asi /asi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ | 足 /aɕi/ |
| 心 | 心 /kəkərə/ | *kəkərə /kəkərə/ | 心 /kokoɾo/ | *kimu /kimu/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| 骨 | 骨 /pone/ | *pone /pone/ | 骨 /ɸone/ | *poni /poni/ | 骨 /ɸone/ | 骨 /hone/ | 骨 /hone/ |
| 血 | 血 /ti/ | *ti /ti/ | 血 /ti/ | *ti /ti/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ | 血 /tɕi/ |
| うんち | 屎 /kuso/ | *kuso /kuso/ | くそ /kuso/ | *kuso /kuso/ | くそ /kuso/ | 糞 /kuso/ | うんこ /uŋko/ |
| 愛 | 加奈志 /kanasi/ | *suk- /suk/ | 恋 /koɸi/ | — /—/ | 愛 /ai/ | 愛す /aisɯ/ | 恋 /koi/ |
| 木 | 木 /kï/ | *kəy /kəy/ | 木 /kï/ | *kii /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| 犬 | 犬 /inu/ | *enu /enu/ | 犬 /inu/ | *in /in/ | 犬 /inu/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| 猫 | — /—/ | — /—/ | 貓 /neko/ | *maja /maja/ | 貓 /neko/ | 貓 /neko/ | 貓 /neko/ |
| 魚 | 魚 /uwo/ | *iwo /iwo/ | 魚 /iwo/ | *iwo /iwo/ | 魚 /uwo/ | 魚 /uo/ | 魚 /sakana/ |
| 鳥 | 鳥 /tori/ | *təri /təri/ | 鳥 /toɾi/ | *tori /tori/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /toɾi/ |
| 卵 | 卵 /kapiɡo/ | — | 卵 /kaɸiɡo/ | *koga /koɡa/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tamaɡo/ |
| 熊 | 熊 /kuma/ | *kuma /kuma/ | 熊 /kuma/ | — | 熊 /kuma/ | 熊 /kɯma/ | 熊 /kɯma/ |
| 馬 | 馬 /uma/ | *uma /uma/ | 馬 /uma/ | *Cma /Cma/ | 馬 /uma/ | 馬 /ɯma/ | 馬 /ɯma/ |
| 家 | 家 /ipey/ | *ipay /ipay/ | 家 /iɸe/ | *yaa /jaː/ | 家 /iɸe/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| 牛乳 | ち /ti/ | *ti /ti/ | 乳 /titi/ | — | 乳 /tɕitɕi/ | 乳 /tɕitɕi/ | 乳 /tɕitɕi/ |
| 塩 | 塩 /sipo/ | *sipo /sipo/ | 塩 /siwo/ | *masio /masio/ | 塩 /ɕiwo/ | 塩 /ɕio/ | 塩 /ɕio/ |
| ワイン | 酒 /sakey/ | — | — | — | — | 葡萄酒 /bɯdoːɕɯ/ | 葡萄酒 /bɯdoːɕɯ/ |
| 米 | 米 /kəmey/ | *kəmay /kəmay/ | 米 /kome/ | *kome /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ | 米 /kome/ |
| 絹 | きぬ /kinu/ | — | 絹 /kinu/ | *ito /ito/ | 絹 /kinu/ | 絹 /kinɯ/ | 絹 /kinɯ/ |
| 食べる | 多夫 /tabu/ | *kupa- /kupa/ | 食ふ /kuɸu/ | *kam- /kam/ | 食ふ /kuɸu/ | 食らふ /kuɾau/ | 食う /kɯː/ |
| 飲む | 能牟 /nəmu/ | *nəm- /nəm/ | 飲む /nomu/ | *num- /num/ | 飲む /nomu/ | 飲む /nomɯ/ | 飲む /nomu/ |
| 寝る | 寝 /nu/ | *ne- /ne/ | 寢 /nu/ | *nebur- /nebur/ | 寢る /nuru/ | 寢ぬ /inɯ/ | 寢る /neɾɯ/ |
| 一 | 比登都 /pitətu/ | *pitə /pitə/ | 一つ /ɸitotu/ | *pitu /pitu/ | 一つ /ɸitotu/ | 一 /ɸitotu/ | 一 /itɕi/ |
| 二 | 二 /puta/ | *puta /puta/ | 二 /ɸutatu/ | *puta /puta/ | 二 /ni/ | 二 /ɲi/ | 二 /ɲi/ |
| 三 | 三 /mitu/ | *mi /mi/ | 三 /mi̥tsu/ | *mi /mi/ | 三 /mitsu/ | 三 /mitsu/ | 三 /saɴ/ |
| 四 | 四 /jətu/ | *yə /yə/ | 四 /jotu/ | *yo /jo/ | 四 /jotsu/ | 四 /jotsu/ | 四 /ɕi/ |
| 五 | いつ /itu/ | *itu /itu/ | 五つ /itutu/ | *itu /itu/ | 五つ /itutu/ | 五 /itsutsu/ | 五 /ɡo/ |
| 百 | 百 /momo/ | *momo /momo/ | 百 /momo/ | — | 百 /momo/ | 百 /momo/ | 百 /hʲakɯ/ |
| こんにちは | — /—/ | — /—/ | あなかしこ /anakasiko/ | — /—/ | 御機嫌よろしう /ɡokiɡen joroɕiu/ | 拝啓 /haikei/ | 御機嫌よう /ɡokiɡeɴjoː/ |
| ありがとう | — /—/ | — /—/ | 忝なし /katadikenaɕi/ | — /—/ | 忝し /katadʑikenaɕi/ | 謝す /ɕasu/ | 忝い /katadʑikenai/ |
| 良い | 与之 /josi/ | *yə /yə/ | 良し /joɕi/ | *masi /masi/ | 良し /joɕi/ | 良し /joɕi/ | 良い /joi/ |
| 新しい | 新し /aratasi/ | *nipi- /nipi/ | 新たし /aɾatasi/ | *mii- /miː/ | 新し /ataɾaɕi/ | 新たなり /aɾatanaɾi/ | 新しい /ataɾaɕiː/ |
| 赤い | 赤し /akasi/ | *aka /aka/ | 赤し /akaɕi/ | *aka /aka/ | 赤し /akaɕi/ | 赤し /akaɕi/ | 赤い /akai/ |
| 白い | 白し /sirosi/ | *siro /siro/ | 白し /siɾosi/ | *siro /siro/ | 白し /ɕiɾoɕi/ | 白し /ɕiɾoɕi/ | 白い /ɕiɾoi/ |
| 黒い | 黒し /kurosi/ | *kuro /kuro/ | 黒し /kuɾoɕi/ | *kuro /kuro/ | 黒し /kuɾoɕi/ | 黒し /kɯɾoɕi/ | 黒い /kɯɾoi/ |
| 緑 | あを /awo/ | — | 緑 /midoɾi/ | — | 緑 /midoɾi/ | 緑 /midoɾi/ | 緑 /midoɾi/ |
| 青 | あを /awo/ | — | 青 /awo/ | — | — | 青し /aoɕi/ | 青い /aoi/ |
| カッコウ | ほととぎす /pototoɡisu/ | — | ほととぎす /ɸototoɡisu/ | — | ほととぎす /ɸototoɡisu/ | 杜鵑 /hototoɡisɯ/ | ほととぎす /hototoɡisɯ/ |
| コンピューター | 算木 /saŋɡi/ | — | 算木 /saŋɡi/ | — | 算盤 /soɾobaɴ/ | 算盤 /soɾobaɴ/ | 算盤 /so̞ɾo̞bã̠ɴ/ |
| 寿司 | 鮓 /susi/ | — | 鮓 /suɕi/ | — | 鮓 /suɕi/ | 鮓 /sɯɕi/ | 鮨 /sɯɕi/ |
| 99 | ここのそあまりここのつ /kəkənəsə amari kəkənətu/ | — | つくも /tukumo/ | — | — | — | — |
ページ 1/9
インタラクティブ版を開く: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。
制作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap ホーム