ဘာသာ မန်
مونية
أسترو آسيوية (مون-خمير، مونية)
المون من أقدم اللغات المكتوبة الموثّقة في جنوب شرق آسيا القاري، مع شواهد تعود إلى القرن السادس الميلادي. كانت ممالك المون في دفارافاتي (القرن 6-11 م) وبيغو/هانثاوادي (القرن 13-18 م) من كبرى المراكز الحضارية البوذية على حافة المحيط الهندي، والخط المونيّ هو السلف المباشر للخطوط البورمية والشانية واللاوية الحديثة. نحو 1.05 مليون متحدث في ولاية مون بميانمار إضافةً إلى نحو 50 ألفًا في مجتمعات اللاجئين/المنحدرين في تايلاند. تأثير ركازي قوي على علم أصوات البورمية. تُستخدم لغةَ تدريس في المدارس الابتدائية بولاية مون.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في مونية
ခမ်ပျူတာ
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترو آسيوية (مون-خمير، مونية)
| المعنى | مونية | المون القديمة | الأسترو-آسيوية الأولية | الباهنار | الوا | لغة بارواك واه | اللاوا الشرقية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ဍာ် /ɗaik/ | ဍာက် /ɗaik/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | đak /ɗaːk/ | rawm /rɔm/ | rom /rɔm/ | lʼauem /lᵊʔaɨ̯m/ |
| نار | ပၟတ် /kəmot/ | ပ်ၟ /pmaʔ/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | unh /uɲ/ | ngu /ŋu/ | ngū /ŋṳ/ | ngoa /ŋɔ/ |
| شمس | တ္ၚဲ /ŋoa/ | တ္ၚဲ /tŋai/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | măt ʼnăr /mat ʔnar/ | singaix /siŋaiʔ/ | si ngāix /siŋa̤iʔ/ | sngaiʼ /sᵊŋajˀ/ |
| قمر | ဂိတု /hətaoʔ/ | ဂျိုၚ် /klɔŋ/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | khei /kʰɛːj/ | khix /kʰiʔ/ | kix /kʰiʔ/ | kheʼ /kʰeʔ/ |
| نجم | သၞံၚ် /hnɔŋ/ | ကၟာဲ /həmoa/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | sơnglŏng /səŋlɔŋ/ | simuing /simʔuɲ/ | sim uing /sim ʔuɲ/ | sboeng /sᵊɓəŋ/ |
| ليل | ဗ္တံ /hətɔm/ | ဗိရ္တံ /birtam/ | *cəːm /cəːm/ | măng /maŋ/ | ponsawm /ponsɔm/ | som /sɔm/ | ma sauem /ma saɨ̯m/ |
| مطر | ဗြဲ /pròa/ | ဗြဲ /brɔj/ | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | ʼmi /ʔmiː/ | lhiex /l̥ɛʔ/ | hliex /lʰɛʔ/ | hlaiʼ /l̥ajˀ/ |
| ريح | ကျာ /ca/ | ကျာ /kjal/ | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | kial /kjaːl/ | bhaung /bʰaɯŋ/ | npaeng /bʰaɯŋ/ | kaue /kaɨ̯/ |
| تراب | တိ /tɔeʔ/ | တိ /tiʔ/ | *tiʔ /tiʔ/ | teh /tɛh/ | tiex /tɛʔ/ | diex /tɛʔ/ | — |
| حجر | တၟံ /mɔʔ/ | တၟံ /tmɔʔ/ | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | tơmo /təmo/ | simaox /simauʔ/ | si māox /sima̤uʔ/ | smoʼ /sᵊmoʔ/ |
| جبل | ဒဵု /tɜ̀/ | — | *bruʔ /bruʔ/ | kông /koːŋ/ | gawng /ɡɔŋ/ | mgōng /ɡɔ̤ŋ/ | moa /mɔ/ |
| بحر | သၟာသၟိတ် /hma həmɛt/ | — | — | đak dơsĭ /ɗaːk dəsiʔ/ | rawm sigrit sigra /rɔm siɡrit siɡra/ | rom si mgrid si mgra /rɔm siɡrit siɡra/ | — |
| أم | မိ /mìʔ/ | မိ /mi/ | *maʔ /maʔ/ | mei /mei/ | miex /mɛʔ/ | mīex /mɛ̤ʔ/ | maʼ /maʔ/ |
| أب | အပါ /ʔəpa/ | ဖ /pʰɛʔ/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | bă /bə/ | keeing /kɯɲ/ | geeing /kɯɲ/ | pueaʼ /pɨaʔ/ |
| بنت | ကောန်ဗြဴ /kon prɛ̀a/ | — | — | kon adruh /kɔːn ʔadruh/ | kawn bun /kɔn bun/ | gon nbun /kɔn bun/ | — |
| أنا | အဲ /ʔoa/ | အဲ /ʔua/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | inh /iɲ/ | aux /ʔaɯʔ/ | aex /ʔaɯʔ/ | ʔoʔ /ʔoʔ/ |
| أنت | ဗှေ် /pèh/ | ဗှ်ေ /peh/ | *miːʔ /miːʔ/ | ih /ʔih/ | maix /maiʔ/ | maix /maiʔ/ | maiʔ /maiʔ/ |
| نحن | ပိုဲ /poi/ | ပိုဲ /poj/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | bơn / nhon /bən / ɲon/ | ix /ʔiʔ/ | — /—/ | ʔɛ /ʔɛ/ |
| اسم | ယၟု /cəmùʔ/ | ယု /jəmu/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | anĕ /anɛ/ | ceu kaux /tɕɤ kaɯʔ/ | jē gaex /tɕɤ̤ kaɯʔ/ | yum /jɔm/ |
| شخص | မၞိဟ် /nìh/ | ညး /mɲah/ | *m-raʔ /mraʔ/ | bơngai /bəŋaːj/ | pui /pui/ | būi /pṳi/ | pui /puj/ |
| رأس | ဍိုပ် /ɗɒp/ | — | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | kơl /kəl/ | kaing: /kaɲ/ | gaing /kaɲ/ | kany /kaɲ/ |
| عين | မတ် /mòt/ | မတ် /mɔt/ | *mat /mat/ | mat /mat/ | ngai /ŋai/ | ngai /ŋai/ | ʼia /ʔia̯/ |
| أذن | က္တောဝ် /kəto/ | က္တောဝ် /ktor/ | *Ctoːr /Ctoːr/ | đon /ɗɔːn/ | yhaok /j̊auk/ | hyaog /ʑʰauk/ | — |
| أنف | မိုဟ် /mùh/ | မိုဟ် /mɯh/ | *muh /muh/ | muh /muh/ | meeih /mɯih/ | mēeih /mɯ̤ih/ | maueh /maɨ̯h/ |
| فم | ပါၚ် /paiŋ/ | ပါၚ် /paiŋ/ | *miəŋʔ /miəŋʔ/ | ʼbơ̆r /ɓər/ | jheeh /dʑʰɯih/ | nqeeih /dʑʰɯih/ | ʼmboam /ʔᵊᵐbɔm/ |
| سن | ၚေက် /ŋɛ̀ak/ | ငေက် /ŋiak/ | *lmVɲ /lməɲ/ | sơneng /səneŋ/ | rhang /r̥aŋ/ | hrang /rʰaŋ/ | pioeng /piə̯ŋ/ |
| لسان | လတာ် /kətaik/ | ကတာက် /kətaik/ | *lntaːk /lntaːk/ | rơpiêt /rəpiet/ | dak /dak/ | ndag /dak/ | tak /tak/ |
| يد | တဲ /toa/ | တၟုိ /toi/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | ti /ti/ | taix /taiʔ/ | daix /taiʔ/ | miŋ /miŋ/ |
| قدم | ဇိုၚ် /càŋ/ | ဇုၚ် /ɟɯŋ/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | tơpang jơ̆ng /təpaːŋ ɟəŋ/ | caong /tʃaɔŋ/ | jāong /tɕa̤uŋ/ | cuang /cua̯ŋ/ |
| قلب | ဂြိုဟ် /krɜ̀h/ | စိုတ် /cət/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | blei /blei/ | rhawm /r̥ɔm/ | hrom /rʰɔm/ | kavüa /kavɨa/ |
| عظم | ဇုတ် /cùt/ | ဇုတ် /ɟut/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | kơting /kətiŋ/ | si-ang /siʔaŋ/ | si ang /siʔaŋ/ | sʼang /sᵊʔaŋ/ |
| دم | ဆီ /cʰim/ | ဆိမ် /cʰim/ | *mham /mham/ | phăm /pʰam/ | nham /n̥am/ | hnam /nʰam/ | hnam /n̥am/ |
| كاكا | အိက် /ʔoik/ | — | *ʔicʔ /ʔicʔ/ | ĭch /ic/ | aing /ʔaɲ/ | aing /ʔaɲ/ | ʼioeng /ʔiə̯ŋ/ |
| حب | ဆာန် /cʰan/ | ဆာန် /cʰan/ | — /—/ | rơngư /rəŋɨ/ | moh /moh/ | mōuh /mo̤h/ | kruŋ /kɾuŋ/ |
| شجرة | ဆု /cʰuʔ/ | ဆု /tɕu/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | lông /loŋ/ | khaox /kʰauʔ/ | kaox /kʰauʔ/ | khoʼ /kʰoʔ/ |
| كلب | ကၠဵု /klɜ/ | ခၠဵု /kʰlou/ | *cɔː /cɔː/ | kŏ /kɔʔ/ | sox /soʔ/ | soux /soʔ/ | souʼ /sɒʔ/ |
| قطة | ဗဂဲ /həkòa/ | ဂျိ /kluj/ | — /—/ | miao /miao/ | miao: /miau/ | miao /miau/ | mai /mai/ |
| سمكة | က /kaʔ/ | က /kaʔ/ | *kaʔ /kaʔ/ | ka /kaː/ | kax /kaʔ/ | gax /kaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ |
| طائر | ဂစေံ /həcem/ | ဂစေမ် /kəcem/ | *ciːm /ciːm/ | sem /səm/ | sim /sim/ | sim /sim/ | sany /saɲ/ |
| فراشة | ကၠော်ဂလာ /kəlok həlɛ̀a/ | — | — | — | pung piang /puŋ piaŋ/ | būng bīang /pṳŋ pi̤aŋ/ | mbung mbang /ᵐbuŋ ᵐbaŋ/ |
| بيضة | ခမှဲာ /həmai/ | — | *ktam /ktam/ | kơtăp /kətap/ | tawm ia /tɔm ʔia/ | dom /tɔm/ | toum /tɒm/ |
| دب | ကၟဳ /mɛm/ | — | — | chơgơu /tʃəɡəu/ | krih /krih/ | grih /krih/ | khleh /kʰleh/ |
| حصان | ချေံ /cʰeh/ | ချေံ /kseh/ | — | aseh /ʔasɛh/ | brung /bruŋ/ | nbrūng /brṳŋ/ | — |
| بيت | သ္ၚိ /hɔeʔ/ | သ္ၚိ /sŋiʔ/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | hnam /hnam/ | nyiex /ɲiɛʔ/ | nyīex /ɲi̤ɛʔ/ | nyueaʼ /ɲɨa̯ʔ/ |
| حليب | ဍာ်တှ် /ɗaik tɔh/ | — | — | đak toh /ɗaːk tɔh/ | teeh /tɯih/ | deeih /tɯih/ | — |
| عسل | ဍာ်သဲာ /ɗaik sai/ | — | — | đak sut /ɗaːk sut/ | rawm hia /rɔm hia/ | rom hia /rɔm hia/ | — |
| ملح | ၜဵု /ɓɜ/ | — | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | boh /ɓɔh/ | kih /kih/ | gīh /ki̤h/ | kih /kih/ |
| نبيذ | ဍာ်ဇဗျေတ် /ɗaʔ cəpjat/ | — | — | sik hơmu /sik həmu/ | rawm plix siiet /rɔm pliʔ siat/ | rom blix siad /rɔm pliʔ siat/ | — |
| أرز | သ္ၚု /haoʔ/ | — | *rŋkoːʔ /rŋkoːʔ/ | ʼba /ɓaː/ | gaox /ɡauʔ/ | mgaox /ɡauʔ/ | — |
| حديد | ဗသဲ /pəsoa/ | — | — | bơxey /bəsɛːj/ | lhek /l̥ek/ | hleig /lʰek/ | hlaec /l̥ɛc/ |
| عجلة | ခလှာ /həla/ | — | — | tang-wang /taːŋ waːŋ/ | ling: /liɲ/ | ling /liɲ/ | — |
| حرير | သုတ် /sɔt/ | — | — | — | pre /pre/ | man brēi /man pre̤/ | — |
| كتاب | လိက်အုပ် /lòik up/ | — | — | sơ̆p hla bơar /səp hlaː bəar/ | phuk lai /pʰuk lai/ | pug lāi /pʰuk la̤i/ | — |
| أكل | စ /cɛʔ/ | စိ /tɕiʔ/ | *ɟaː /ɟaː/ | sa /sa/ | ih /ʔih/ | ih /ʔih/ | som /som/ |
| شرب | သုၚ် /sɜŋ/ | သုက် /sok/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | ngoah /ŋoah/ | nyaux /ɲaɯʔ/ | nyāex /ɲa̤ɯʔ/ | nyoʼ /ɲoʔ/ |
| نام | သ္တိက် /toik/ | — | *ɓic /ɓic/ | têp /tɛp/ | it /ʔit/ | id /ʔit/ | ʼac /ʔac/ |
| واحد | မွဲ /mòa/ | မွဲ /mwɛ/ | *muːj /muːj/ | minh /miɲ/ | tix /tiʔ/ | dīx /ti̤ʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| اثنان | ၜါ /ɓa/ | ၜါ /ɓa/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | bar /ɓaːr/ | ra /ra/ | ra /ra/ | lʼa /lᵊʔa/ |
| ثلاثة | ပိ /pɔeʔ/ | ပိ /poi/ | *peʔ /peʔ/ | pêng /peːŋ/ | loe /lɤ/ | loui /loi/ | lʼoi /lᵊʔoj/ |
| أربعة | ပန် /pɔn/ | ပန် /pan/ | *punʔ /punʔ/ | puăn /pwan/ | pon /pon/ | boun /pon/ | paueng /paɨ̯ŋ/ |
| خمسة | မသုန် /məsɔn/ | မသုန် /msun/ | *pɗam /pɗam/ | pơđăm /pəʔɗam/ | phuan /pʰuan/ | puan /pʰuan/ | phuan /pʰua̯n/ |
| مئة | ကၠံ /klɔm/ | ကၠံ /klɔm/ | — | hreng /hreŋ/ | yieh /jiɛh/ | yīeh /ʑi̤ɛh/ | ʼyuea /ʔᵊjɨa̯/ |
| مرحبا | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ô /o/ | nawp nawm /nɔp nɔm/ | nob nom /nɔp nɔm/ | — /—/ |
| شكرا | သ္တၚ်ဂုန် /tɛŋ kùn/ | — /—/ | — /—/ | kơbi /kəbi/ | bwanson /buan son/ | nbuan soun /buan son/ | kop khun /kop kʰun/ |
| جيد | ခိုဟ် /kʰɒh/ | ခိုဟ် /kʰɔh/ | — /—/ | ʼlơ̆ng /ʔləŋ/ | mhawm /m̥ɔm/ | hmom /mʰɔm/ | mac /mac/ |
| جديد | တၟိ /kəmɔeʔ/ | — | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | nao /ʔnao/ | khraox /kʰrauʔ/ | kraox /kʰrauʔ/ | khroʼ /kʰroʔ/ |
| أحمر | ဗ္ကေတ် /həket/ | — /—/ | *roːŋ /roːŋ/ | bre /ɓreː/ | raoh /rauh/ | raoh /rauh/ | skhrak /sᵊkʰrak/ |
| أبيض | ဗု /pùʔ/ | ဗ္တာၚ် /bətaiŋ/ | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | kok /kɔːk/ | paing /paɲ/ | bāing /pa̤ɲ/ | ping /piŋ/ |
| أسود | လ္စံက် /kəcɔk/ | — | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | găm /ɡam/ | lung /luŋ/ | lūng /lṳŋ/ | loang /lɔŋ/ |
| أخضر | ဍာပ်ဍဴ /ɗap ɗao/ | — | *kciʔ /kciʔ/ | jơk /ɟəːk/ | klai /klai/ | glāi /kla̤i/ | snga /sᵊŋa/ |
| أزرق | ဍီု /ɗɒm/ | — | — | jơk /ɟəːk/ | — | — | snga /sᵊŋa/ |
| وقواق | ကဴဝဴ /kaowao/ | — | — | jɛːt /jɛːt/ | eeppid /ʔɯp pit/ | eeb bīd /ʔɯp pi̤t/ | — |
| حاسوب | ခမ်ပျူတာ | — | — | — | — | — | — |
| واي فاي | ဝဲါဝှာင် /wɑɪfɑɪ/ | — | — | — | — | — | — |
| شاي | ဍာ်လက်ဖက် /ɗaik ləpʰɛk/ | — | — | — | chax /tɕʰaʔ/ | qax /tɕʰaʔ/ | — |
| قهوة | ကာဖဳ /kapʰi/ | — | — | — | kha: feue: /kʰa fɤi/ | ka feui /kʰa fɤi/ | — |
| سكر | သဂြာ /həkrɛ̀a/ | — | — | — | nam oi: /nam ʔɔi/ | nām oi /na̤m ʔɔi/ | — |
| برتقال | လဴမှဴ /limao/ | — | — | — | — | — | — |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap