Bunun
البونون
أسترونيزية (بونون)
البونون لغة فورموزية (أسترونيزية) يتحدث بها شعب البونون الذي يسكن أعلى القرى ارتفاعًا في وسط تايوان، وكثيرًا ما تتجاوز 1000 متر. ويبلغ عدد البونون نحو 60 ألف نسمة، بينما يبلغ عدد الناطقين بها كلغة أم في الحياة اليومية نحو 12 ألفًا، ولها خمس مجموعات لهجية رئيسية (إسبوكون، وتاكبانواز، وتاكيفاتان، وتاكباكها، وتاكيتودوه المنقرضة أو المهددة بالانقراض)، وتُعدّ الإسبوكون المعيار الحديث. وتشتهر البونون عالميًا بأغنية الحصاد «Pasibutbut» متعددة الأصوات ذات الأصوات الثمانية، وهي واحدة من أشهر تقاليد الغناء المتعدد الأصوات لدى الشعوب الأصلية في آسيا، وقد وثّقها كوروساوا تاكاتومو عام 1943 وقُدِّمت إلى أرشيفات علم الموسيقى العرقية في اليونسكو.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في البونون
المصادر
- Ethnologue: bnn
- Li (1988) A Comparative Study of Bunun Dialects
- Kurosawa (1943) Takasago-zoku no ongaku
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترونيزية (بونون)
| المعنى | البونون | المالاوية القديمة | الأسترونيزية الأولية | الماندار | الشام القديمة | التاو | البايوان |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | danum /danum/ | air /air/ | *daNum /daNum/ | uai /uai/ | ie /ʔiə/ | sazum /saðum/ | zaljum /zaʎum/ |
| نار | sapuz /sapuz/ | api /api/ | *Sapuy /Sapuy/ | api /api/ | apuy /ʔapuj/ | apuy /apuj/ | sapuy /sapui/ |
| شمس | vali /vali/ | matari /matari/ | *waRi /waRi/ | mata allo /mata alːo/ | huriy /hurij/ | fitulha /fituʎa/ | qadaw /qadaw/ |
| قمر | buan /buan/ | bulan /bulan/ | *bulaN /bulaN/ | bulang /bulaŋ/ | bulan /bulan/ | furaz /fuɾað/ | qiljas /qiʎas/ |
| نجم | bintuhan /bintuhan/ | bintang /bintaŋ/ | *bituqen /bituqen/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bituk /bituʔ/ | fituʼish /fituʔiʃ/ | vituqan /vituqan/ |
| ليل | labian /labian/ | malam /malam/ | *beRŋi /beʀŋi/ | bongi /boŋi/ | malam /malam/ | tanlhuan /tanɬuan/ | qezemezemetj /qəzəməzəmətʲ/ |
| مطر | qudan /qudan/ | — | *quzaN /quzaN/ | urang /uˈraŋ/ | — | qusaz /qusað/ | qudjalj /quɟaʎ/ |
| ثلج | paav /paav/ | — | *SuReNa /SuReNa/ | — | — | ulhza /uɬða/ | sulja /suʎa/ |
| ريح | luvluv /luvluv/ | — | *bali /bali/ | angin /aŋin/ | — | fari /faɾi/ | vali /vali/ |
| تراب | dalah /dalah/ | — | *taneq /taneq/ | litaq /litaʔ/ | — | pruq /pruq/ | qipu /qipu/ |
| حجر | batu /batu/ | batu /batu/ | *batu /batu/ | batu /batu/ | batau /batau/ | fatu /fatu/ | qaciljai /qatsiʎai/ |
| جبل | ludun /ludun/ | — | *bukij /bukij/ | buttu /butːu/ | — | huzun /huðun/ | gadu /ɡadu/ |
| بحر | ning-av /ŋiŋʔav/ | — | *tenem /tenem/ | sasiq /sasiʔ/ | — | wazakan /waðakan/ | ljavek /ʎavək/ |
| أم | tina /tina/ | ibu /ibu/ | *ina /ina/ | indoq /indoʔ/ | inā /ina/ | ina /ina/ | kina /kina/ |
| أب | tama /tama/ | bapa /bapa/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | amā /ama/ | ama /ama/ | kama /kama/ |
| بنت | uvaazpingaz /uvaazpiŋaz/ | — | — | — | — | — | aljak a vavayan /aʎak a vavajan/ |
| أنا | saikin /saikin/ | aku /aku/ | *aku /aku/ | iyau /ijau/ | ku /ku/ | yaku /jaku/ | tiaken /tiakən/ |
| أنت | suu /suʔu/ | kamu /kamu/ | *iSu /iSu/ | io /iʔo/ | hã /haː/ | ihu /ʔihu/ | sun /sun/ |
| نحن | kata / kaimin /kata / kaimin/ | kita / kami /kita / kami/ | *kita / *kami /kita / kami/ | ikiq / ingkaiq /ikiʔ / iŋkaiʔ/ | — /—/ | ita / yamin /ʔita / jamin/ | titjen / tiamen /titʲən / tiamən/ |
| اسم | ngaan /ŋaan/ | ngaran /ŋaran/ | *ŋajan /ŋajan/ | sanga /saŋa/ | angan /aŋan/ | tanan /tanan/ | ngadan /ŋadan/ |
| شخص | bunun /bunun/ | — | *Cau /tsau/ | tau /tau/ | urāṅ /uraːŋ/ | caw /θaw/ | caucau /tsautsau/ |
| رأس | bungu /buŋu/ | — | *quluh /quluh/ | ulu /ulu/ | — | punuq /punuq/ | qulu /qulu/ |
| عين | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | matā /mata/ | maca /maθa/ | maca /matsa/ |
| أذن | tainga /taiŋa/ | — | *Caliŋa /tsaliŋa/ | talinga /taliŋa/ | — | lharina /ɬarina/ | caliŋa /tsaliŋa/ |
| أنف | ngutus /ŋutus/ | — | *ujuŋ /ujuŋ/ | pudzung /puðuŋ/ | idung /iduŋ/ | muzin /muðin/ | ŋudus /ŋudus/ |
| فم | ngulus /ŋulus/ | — | — | nganga /ŋaŋa/ | — | ruzic /ɺuðiθ/ | angal /aŋaɭ/ |
| سن | nipun /nipun/ | gigi /ɡiɡi/ | *nipen /nipen/ | isi /isi/ | tagai /taɡaj/ | nipin /nipin/ | alis /aɭis/ |
| لسان | mamaʼ /mamaʔ/ | lidah /lidah/ | *Sema /Sema/ | lila /lila/ | dalah /dalah/ | zama /ðama/ | sema /səma/ |
| يد | ima /ima/ | tangan /taŋan/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | taŋin /taŋin/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| قدم | bantas /bantas/ | — | *qaqay /qaqay/ | — | takai /takai/ | kuskus /kuskus/ | — |
| قلب | is-ang /isaŋ/ | hati /hati/ | *pusuq /pusuq/ | ate /ate/ | hatai /hatai/ | putul /putul/ | varung /vaɾuŋ/ |
| عظم | tuhnaz /tuhnað/ | tulang /tulaŋ/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | buku /buku/ | talang /talaŋ/ | puʼu /puʔu/ | cuqelalj /tsuqəlaʎ/ |
| دم | haidang /haidaŋ/ | darah /darah/ | *daRaq /daRaq/ | ceraq /tʃɛraʔ/ | darah /darah/ | talhum /taɬum/ | djamuq /ɟamuq/ |
| كاكا | taki /taki/ | — | *Caqi /tsaqi/ | tai /tai/ | — | caqi /θaqi/ | caqi /tsaqi/ |
| حب | madaidaz /madaidaz/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | mappinawa /mapːinawa/ | klɛn /klɛn/ | madaidaz /madaiðað/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ |
| شجرة | kahu /kahu/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | kaju /kaju/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | lhalum /ʎalum/ | kasiw /kasiw/ |
| كلب | asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | asuv /asuw/ | atu /atu/ | vatu /vatu/ |
| قطة | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | — /—/ | mio /mio/ | mɛw /mɛw/ | posi /posi/ | ngiaw /ŋiaw/ |
| سمكة | iskan /iskan/ | ikan /ikan/ | *Sikan /Sikan/ | bau /ˈbau/ | ikan /ikan/ | rusaw /ɾusaw/ | ciqaw /tsiqaw/ |
| طائر | hazam /hazam/ | burung /buruŋ/ | *manuk /manuk/ | manu-manuq /manu manuʔ/ | cim /tʃim/ | rumfaz /ɾumfað/ | qayaqayam /qajaqajam/ |
| فراشة | balikuan /balikuan/ | — | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | — | — | kurari /kuɾaɾi/ | pepe /pəpə/ |
| بيضة | lububunun /lububunun/ | — | *qiCeluR /qicəlur/ | talloq /talːoʔ/ | — | qaricuy /qaɾiθuj/ | qecilu /qətsiɭu/ |
| دب | tumaz /tumað/ | — | *Cumay /Cumay/ | — | — | cumay /θumai/ | cumay /tsumai/ |
| حصان | tasasikis /tasasikis/ | — | — | — | — | tishmamraw /tiʃmamɾaw/ | rigi /ɾiɡi/ |
| بيت | lumaq /lumaq/ | rumah /rumah/ | *Rumaq /Rumaq/ | boyang /bojaŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | kayan /kajan/ | umaq /umaq/ |
| حليب | susu /susu/ | susu /susu/ | — | — | — | — | — |
| عسل | vanu /vanu/ | — | — | — | — | fulhia wa madahun /fuɬia wa madahun/ | alju /aʎu/ |
| ملح | hasila /hasila/ | garam /ɡaram/ | *qasiRa /qasiRa/ | sia /sia/ | — | qtilha /qtiɬa/ | qatia /qatia/ |
| أرز | cilas /tsilas/ | — | *beRas /beRas/ | baras /baras/ | — | — | paday /padai/ |
| حديد | ngul-a /ŋulʔa/ | — | *Namat /Namat/ | bassi /basːi/ | — | balis /balis/ | vatjuljayan /vatʲuʎajan/ |
| عجلة | tauntaun /tauntaun/ | — | — | — | — | — | tjukutjuku /tʲukutʲuku/ |
| حرير | kaiku /kaiku/ | — | — | — | — | — | — |
| كتاب | patasan /patasan/ | — | — | suraq /suraʔ/ | — | patashan /pataʃan/ | sapitj /sapitʲ/ |
| أكل | maun /maun/ | makan /makan/ | *kaen /kaen/ | maʼande /maʔande/ | bɔh /bɔh/ | kuman /kuman/ | keman /kəman/ |
| شرب | muqun /muqun/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | minung /minuŋ/ | mɛnum /mɛnum/ | naqayan /naqajan/ | temekel /təməkəl/ |
| نام | masabah /masabah/ | tidur /tidur/ | *tuduR /tuduR/ | matindro /matindro/ | — | malhus /maɬus/ | qemreng /qəmɾəŋ/ |
| واحد | tasa /tasa/ | sa /sa/ | *isa /isa/ | mesa /mesa/ | sa /sa/ | tata /tata/ | ita /ita/ |
| اثنان | dusa /dusa/ | dua /dua/ | *duSa /duSa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | tusha /tuʃa/ | drusa /ɖusa/ |
| ثلاثة | tau /tau/ | tlu /tlu/ | *telu /telu/ | tallu /talːu/ | klau /klau/ | turu /tuɾu/ | tjelu /tʲəlu/ |
| أربعة | paat /paːt/ | mpat /əmpat/ | *Sepat /səpat/ | appe /apːe/ | pāt /paːt/ | shpat /ʃpat/ | sepatj /səpatʲ/ |
| خمسة | hima /hima/ | lima /lima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /rima/ | lima /lima/ |
| مئة | saba /saba/ | ratus /ratus/ | *RaCus /RaCus/ | sangatus /saŋatus/ | — | shaba /ʃaba/ | taidai /taidai/ |
| مرحبا | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | — /—/ | salamaʼ maʼondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | — /—/ | ya /ja/ | masalu /masalu/ |
| شكرا | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | — /—/ | kuruʼ sumangaʼ /kuruʔ sumaŋaʔ/ | — /—/ | mihu /mihu/ | masalu /masalu/ |
| جيد | masial /masial/ | baik /baik/ | — /—/ | macoa /matʃoa/ | siam /siam/ | kapah /kapah/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ |
| جديد | bahlu /baɬu/ | — | *baqeRuh /baqeRuh/ | baru /baru/ | — | faqlhu /faqɬu/ | vaquan /vaquan/ |
| أحمر | madanghas /madaŋhas/ | merah /merah/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | mamea /mamea/ | mưriah /mɨriah/ | mashinaw /maʃinaw/ | qudjidjilj /quɟiɟiʎ/ |
| أبيض | maduhlas /maduɬas/ | putih /putih/ | *ma-putiq /maputiq/ | mapute /mapute/ | patih /patih/ | mapuzi /mapuði/ | vuqavuqalj /vuqavuqaʎ/ |
| أسود | matahdung /matahduŋ/ | hitam /hitam/ | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | malotong /malotoŋ/ | hitam /hitam/ | maqusum /maqusum/ | qucengecengel /qutsəŋətsəŋəl/ |
| أخضر | masanglav /masaŋlav/ | — | — | mekurarraq /mekurarːaʔ/ | — | madishlum /madiʃlum/ | liljuas /ɭiʎuas/ |
| أزرق | masanglav /masaŋlav/ | — | — | magavu /maɡavu/ | — | madishlum /madiʃlum/ | cangiangia /tsaŋiaŋia/ |
| حاسوب | tinnau /tinnau/ | — | — | komputer /komˈputər/ | — | tiannau /tiannau/ | tinnaw /tinnaw/ |
| شاي | ucia /utsia/ | — | — | — | — | — | ucia /utsia/ |
| قهوة | kapi /kapi/ | — | — | — | — | — | kuhi /kuhi/ |
| سكر | kamasia /kamasia/ | — | — | golla /ɡolːa/ | — | — | ljualju /ʎuaʎu/ |
| برتقال | izuk /izuk/ | — | — | — | — | — | tjianes /tʲianəs/ |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap