Trumai
Língua trumai
Língua isolada (Trumai)
O trumai é uma língua isolada da região do alto Xingu, no estado brasileiro de Mato Grosso, com pouquíssimos falantes restantes. Há muito faz parte da rede cultural multilíngue e multiétnica do alto Xingu.
Onde é falada
87 palavras essenciais na língua trumai
Fontes
- UT Austin Hunter-Gatherer Language Database #382
- Glottolog trum1247; ISO 639-3 tpy
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: Língua isolada (Trumai)
| Significado | Língua trumai | Língua makushi | Língua baniwa | Língua pilagá | Língua yanomami | Língua mocoví | Língua karajá |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | misu /misu/ | tuna /tuna/ | óoni /óoni/ | noʁop /noʁop/ | maũ ũ /maũ ũ/ | waʁajaq /waʁajaq/ | be /be/ |
| Fogo | so /so/ | apóó /apóó/ | ttídzee /t̪ídzee/ | doleʔ /doleʔ/ | koa wakə /koa wakə/ | norek /norek/ | heɔtɨ /heɔtɨ/ |
| Sol | atetla /atetla/ | wéi /wéi/ | kámoi /kámoi/ | kʔatena /kʔatena/ | motʰoka /motʰoka/ | raʔaasa /raʔaasa/ | tʃuu /tʃuu/ |
| Lua | atetlpak /atetlpak/ | kapói /kapói/ | kéeri /kéeɻi/ | ʔawoʁoik /ʔawoʁoik/ | peɾipo /peɾipo/ | ʃiraigo /ʃiraiɡo/ | ahãdu /ahãdu/ |
| Estrela | asih /asih/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | hiwírhi /hiwíɻhi/ | waqtʃiɲi /waqtʃiɲi/ | ʃitikaɾi /ʃitikaɾi/ | waqahɲi /waqahɲi/ | taina /taina/ |
| Noite | ʃanixnis /ʃanixnis/ | ewaron /ewaron/ | déepi /déepi/ | piʔjaq /piʔjaq/ | titi ha /titi ha/ | pe /pe/ | ruu /ruu/ |
| Chuva | kʔawixu /kʔawixu/ | konoʔ /konoʔ/ | íidza /íidza/ | wetep /wetep/ | maː /maː/ | jaʁat /jaʁat/ | biu /biu/ |
| Neve | — /—/ | — /—/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ | — /—/ |
| Vento | sut /sut/ | aʔsitun /aʔsitun/ | káwaaɺe /káwaaɺe/ | lajat /lajat/ | watoɾi /watoɾi/ | nonot /nonot/ | ɨhɨ /ɨhɨ/ |
| Terra | tenexne /tenexne/ | non /non/ | híipai /híipai/ | ʔalewa /ʔalewa/ | maʃitʰa /maʃitʰa/ | ʔlawa /ʔlawa/ | — /—/ |
| Pedra | itak /itak/ | tɨʔ /tɨʔ/ | hiipada /hiipada/ | qaʔ /qaʔ/ | maa ma /maa ma/ | qaʔ /qaʔ/ | mɨna /mɨna/ |
| Mãe | atle /atle/ | maʔmá /maʔmá/ | hádoa /hádoa/ | latʔe /latʔe/ | najə /najə/ | lateʔe /lateʔe/ | adi /adi/ |
| Pai | ao /ao/ | paʔpá /paʔpá/ | hániɻi /hániɻi/ | letʔa /letʔa/ | hajə /hajə/ | letaʔa /letaʔa/ | təbɨ /təbɨ/ |
| Filha | atadi /atadi/ | yensi /jensi/ | — | lekʔoqte /lekʔoqte/ | — | lʲaale /lʲaale/ | deei /deːi/ |
| Eu | ha /ha/ | urɨ /urɨ/ | nhóa /nhóa/ | hajim /hajim/ | ja /ja/ | ajim /ajim/ | dʒiarɨ̃ /dʒiarɨ̃/ |
| Tu | hi /hi/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | phía /pʰía/ | ʔam /ʔam/ | wa /wa/ | qamiʔ /qamiʔ/ | kai /kai/ |
| Nós | ka wan / ha wan /ka wan / ha wan/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | wha /wha/ | qoʔmi /qoʔmi/ | pəmakə /pəmakə/ | qomiʔ /qomiʔ/ | dʒiarɨ̃ boho /dʒiarɨ̃ boho/ |
| Nome | taak /taak/ | yeseʔ /jeseʔ/ | iipítana /iipítana/ | lenaʁat /lenaʁat/ | wãhã /wãhã/ | leenaʁat /leenaʁat/ | ni /ni/ |
| Pessoa | iau /iau/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | newíki /newíki/ | sijaʁawa /sijaʁawa/ | jãnõmãmɨ /jãnõmãmɨ/ | qom leʔek /qom leʔek/ | inɨ /inɨ/ |
| Cabeça | kut /kut/ | puʔpai /puʔpai/ | hiwída /hiwída/ | laqaik /laqaik/ | he /he/ | lqahik /lqahik/ | rati /rati/ |
| Olho | xon /xon/ | énu /énu/ | thi /thi/ | lʔaite /lʔaite/ | mamo /mamo/ | nqote /nqote/ | rue /rue/ |
| Orelha | faptɨ /faptɨ/ | pana /pana/ | héeni /héeni/ | leketela /leketela/ | jɨmɨkakɨ /jɨmɨkakɨ/ | lkeʔla /lkeʔla/ | nohõti /nohõti/ |
| Nariz | laʃa /laʃa/ | yeuna /jeuna/ | hitáko /hitáko/ | limik /limik/ | hu /hu/ | limik /limik/ | deiãsɨ̃ /deiãsɨ̃/ |
| Boca | xop /xop/ | mutá /mutá/ | nóma /nóma/ | nedegaʁat /nedeɡaʁat/ | kahikɨ /kahikɨ/ | lap /lap/ | irɨ /irɨ/ |
| Dente | iʃa /iʃa/ | yé /jé/ | eétsha /eétʃa/ | lodaite /lodaite/ | nakɨ /nakɨ/ | lowe /lowe/ | dʒuu /dʒuu/ |
| Língua | ano /ano/ | nu /nu/ | eenéne /eenéne/ | latʃaʁat /latʃaʁat/ | aka /aka/ | loʔlegaʁanaʁat /loʔleɡaʁanaʁat/ | dɔrɔtɔ /dɔrɔtɔ/ |
| Mão | kat /kat/ | míá /míá/ | káapi /káapi/ | lowaq /lowaq/ | imɨkɨ /imɨkɨ/ | lqaiʔlaʁat /lqaiʔlaʁat/ | debɔ /debɔ/ |
| Pé | pitsʔ /pitsʔ/ | puu /puu/ | híipa /híipa/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ | mamikɨ /mamikɨ/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ | wa /wa/ |
| Coração | hotʔaput /hotʔaput/ | yewan /jewan/ | kaale /kaaɺe/ | likidiaqte /likidiaqte/ | koko pata /koko pata/ | leʔtaʁanata /leʔtaʁanata/ | telesõ /telesõ/ |
| Osso | daʃ /daʃ/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | áapi /áapi/ | pʔinek /pʔinek/ | ũ /ũ/ | piʔnek /piʔnek/ | ti /ti/ |
| Sangue | du /du/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | iiránaa /iiɻánaa/ | letawoʔ /letawoʔ/ | ĩjə̃ĩjə̃pə /ĩjə̃ĩjə̃pə/ | lewoʔ /lewoʔ/ | hãləbu /hãləbu/ |
| Cocô | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ʃi /ʃi/ | — /—/ | — /—/ |
| Amor | puʔdits /puʔdits/ | saʔnama /saʔnama/ | — /—/ | noqpita /noqpita/ | — /—/ | iʔʁoren /iʔʁoren/ | luu /luu/ |
| Árvore | dei /dei/ | yéi /jéi/ | háiko /háiko/ | ʔepaq /ʔepaq/ | hii hi /hii hi/ | qoʔpaq /qoʔpaq/ | ɔwɔru /ɔwɔru/ |
| Cão | kasoro /kasoro/ | areimaraaká /areimaraaká/ | tsíino /tsíino/ | pioq /pioq/ | tʰãɾi /tʰãɾi/ | pioq /pioq/ | idʒɔrɔsa /idʒɔrɔsa/ |
| Gato | — /—/ | pisana /pisana/ | pitsána /pitsána/ | mitʃa /mitʃa/ | mɨʃɨ /mɨʃɨ/ | regaatolek /reɡaatolek/ | hãloeni /hãloeni/ |
| Peixe | kaʔte /kaʔte/ | moróʔ /moróʔ/ | kóphe /kúpʰe/ | nijaq /nijaq/ | juɾi /juɾi/ | nalʲin /nalʲin/ | ətora /ətora/ |
| Pássaro | uraʔi /uraʔi/ | toron /toron/ | áadaro /áadaɻo/ | majoʔ /majoʔ/ | seimɨ /seimɨ/ | ajo /ajo/ | nawii /nawii/ |
| Borboleta | tumu tumu /tumu tumu/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | makálo /makálo/ | petooloʁol /peˈtoːloʁol/ | uwãuwãmɨ /uwãuwãmɨ/ | paare /ˈpaːre/ | otʃiʃa /otʃiʃa/ |
| Ovo | taf /taf/ | pomói /pomói/ | éewhe /éewhe/ | lekʔoweʔ /lekʔoweʔ/ | natʰe /natʰe/ | lkoʔweʔ /lkoʔweʔ/ | si /si/ |
| Casa | dat /dat/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | pántti /pánt̪i/ | ʔemek /ʔemek/ | ʃapono /ʃapono/ | ʔimek /ʔimek/ | heto /heto/ |
| Mel | aus tsʔa /aus tsʔa/ | wan /wan/ | doni /doni/ | maʔage liʔi /maʔaɡe liʔi/ | puu /puu/ | rapik liʔi /rapik liʔi/ | bədi /bədi/ |
| Sal | iakɨr /iakɨr/ | pan /pan/ | íiwi /íiwi/ | qaaʔnowa /qaaʔnowa/ | saju /saju/ | ʔwe /ʔwe/ | dʒɨra /dʒɨra/ |
| Arroz | arosa /arosa/ | arosi /arosi/ | — | — | atoɾoso /atoɾoso/ | — | maiʃəmo /maiʃəmo/ |
| Comer | ma /ma/ | entamoʔka /entamoʔka/ | íiñha /íiɲha/ | dekeʔe /dekeʔe/ | ijaɨ /ijaɨ/ | keʔe /keʔe/ | roʃi /roʃi/ |
| Beber | sone /sone/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | íira /íiɻa/ | nijom /nijom/ | koaɨ /koaɨ/ | neʔet /neʔet/ | õ /õ/ |
| Dormir | iotl /iotl/ | wetun /wetun/ | ímaa /ímaa/ | dʔotʃi /dʔotʃi/ | miõ /miõ/ | laq /laq/ | õrõ /õrõ/ |
| Um | mihin /mihin/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | aapa /aapa/ | ʔoonolek /ʔoonolek/ | tahiapɨ /tahiapɨ/ | ʔona /ʔona/ | sohodʒi /sohodʒi/ |
| Dois | uuʃ /uuʃ/ | sáákɨné /sáákɨné/ | dzáma /dzáma/ | doosolqa /doosolqa/ | hoɾohopɨ /hoɾohopɨ/ | doosolqaiʔ /doosolqaiʔ/ | inatʃi /inatʃi/ |
| Três | uʃtaxme /uʃtaxme/ | séúruné /séúruné/ | madali /madali/ | treesolqa /treesolqa/ | jãmi /jãmi/ | treesolqaiʔ /treesolqaiʔ/ | inataõ /inataõ/ |
| Cinco | nekatkelan /nekatkelan/ | miaʔtaikin /miaʔtaikin/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ʃiinkolqaiʔ /ʃiinkolqaiʔ/ | iruɨre /iruɨre/ |
| Olá | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Obrigado | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bom | deta /deta/ | morɨ /morɨ/ | mátsia /mátsia/ | nʔoota /nʔoota/ | totihitawə /totihitawə/ | noʔwen /noʔwen/ | awi /awi/ |
| Novo | xodae /xodae/ | amenan /amenan/ | éemi /éemi/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ | tute /tute/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ | itɨ̃mɨra /itɨ̃mɨra/ |
| Vermelho | tsiomat /tsiomat/ | suyú /sujú/ | íirai /íiɻai/ | toomaʁadaik /toomaʁadaik/ | wakə /wakə/ | tok /tok/ | isɔ /isɔ/ |
| Branco | tsitore /tsitore/ | áímutun /áímutun/ | háale /háaɺe/ | japagaq /japaɡaq/ | au /au/ | jalagaq /jalaɡaq/ | ura /ura/ |
| Preto | tsidat /tsidat/ | arikkɨtun /arikːɨtun/ | íitta /íit̪a/ | leedaʁaik /leedaʁaik/ | iʃi /iʃi/ | naweʔ /naweʔ/ | iləbɨ /iləbɨ/ |
| Azul | tsiauu /tsiauu/ | rora /rora/ | — | malaʁadaik /malaʁadaik/ | — | ikolaq /ikolaq/ | tyre /tɨ̃re/ |
| Cuco | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Au au | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Computador | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sushi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chá | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Açúcar | aroxoroxok /aroxoroxok/ | — | — | ʔasooka /ʔasooka/ | — | soka /soka/ | — |
| Laranja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Dopamina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Arroba (@) | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Página 1/9
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap