Kalam
Tiếng Kalam
Ngữ hệ Xuyên New Guinea (nhánh Madang, Kalam-Kobon)
Kalam (tự danh "Kalam") là một ngôn ngữ Liên-Tân-Ghi-nê thuộc dãy Schrader ở vùng cao nguyên tỉnh Madang, Papua New Guinea. Nó nổi tiếng về mặt ngôn ngữ học vì hai lý do: (1) "ngôn ngữ pandanus" — một hệ từ vựng nghi lễ song song được dùng trong lúc thu hoạch hạt pandanus, thay thế một cách có hệ thống các từ thường ngày bằng những căn tố khác; và (2) sự ghép động từ cực độ (các kết cấu động từ chuỗi trong đó một vị ngữ ngữ pháp duy nhất có thể bao gồm tới hơn 6 căn tố động từ), được ghi chép đầy đủ trong Dictionary of Kalam (2011) dày hơn 1500 trang của Pawley và Bulmer, kết hợp phân tích ngôn ngữ học với tài liệu dân tộc-sinh học phong phú về thực vật, động vật và tri thức truyền thống. Người Kalam cũng đáng chú ý về mặt ngôn ngữ học nhờ các hệ thống chứng cứ tính (evidentiality) và thuật ngữ thân tộc phức tạp.
Nơi được sử dụng
87 từ cốt lõi trong tiếng Kalam
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Ngữ hệ Xuyên New Guinea (nhánh Madang, Kalam-Kobon)
| Nghĩa | Tiếng Kalam | Tiếng Enga | Tiếng Faiwol | Tiếng Yugh | Tok Pisin | Tiếng Ao Naga | Tiếng Hote |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ñg /ɲəɡ/ | endaki /endaki/ | ok /ok/ | хур /xur/ | wara /waɾa/ | tzü /tsə/ | ŋaŋ /ŋaŋ/ |
| Lửa | mon /mon/ | ita /ita/ | baal /baːl/ | бок /bok/ | paia /paja/ | mi /mi/ | atum /atum/ |
| Mặt trời | pub /pub/ | niki /niki/ | kibel /kibel/ | ыга /ɨɣa/ | san /san/ | anü /anə/ | wak /wak/ |
| Mặt trăng | takn /takən/ | kana /kana/ | ulup /ulup/ | хып /xɨp/ | mun /mun/ | ita /ita/ | ayôŋ /ajoŋ/ |
| Sao | gap /ɡap/ | bui /bui/ | milum /milum/ | алаӈ /alaŋ/ | sta /sta/ | petinü /petinə/ | vuliŋ /vuliŋ/ |
| Đêm | ksim /ksim/ | kuka /kuka/ | am midla /am midla/ | си /si/ | nait /nait/ | aonung /aonuŋ/ | bôlôvôŋ /bolovoŋ/ |
| Mưa | mñmon /məɲmon/ | apu /apu/ | weiw /weiw/ | — | ren /ren/ | tzünglu /tsəŋlu/ | ôthôm /otʰom/ |
| Gió | ygen /jɨɡen/ | poo /poː/ | gedul /ɡedul/ | — | win /win/ | mopung /mopuŋ/ | lovak /lɔvak/ |
| Đất | lum /lum/ | yuu /juː/ | bakan /bakan/ | — | graun /ɡraun/ | alima /alima/ | pik /pik/ |
| Đá | kab /kab/ | kana /kana/ | tum /tum/ | — | ston /ston/ | lung /luŋ/ | valu /valu/ |
| Núi | dum /dum/ | yuu manda /juː manda/ | amgu /amɡu/ | — | maunten /maunten/ | tenem /tenem/ | dum /dum/ |
| Mẹ | ami /ami/ | endangi /endaŋɡi/ | anim /anim/ | ам /am/ | mama /mama/ | ama /ama/ | talêbô /talebo/ |
| Cha | bapi /bapi/ | takange /takaŋɡe/ | atim /atim/ | оп /op/ | papa /papa/ | apa /apa/ | lambô /lambo/ |
| Con gái | pañ /paɲ/ | wanenge /waneŋɡe/ | mun /mun/ | — | pikinini meri /pikinini meri/ | jala /tʃala/ | nalavi /nalavi/ |
| Tôi | yad /jad/ | namba /namba/ | na /na/ | ай /aj/ | mi /mi/ | ni /ni/ | ya /ja/ |
| Bạn | nad /nad/ | emba /emba/ | kaba /kaba/ | у /uː/ | yu /ju/ | na /na/ | o /ɔ/ |
| Chúng ta | cn /tʃən/ | naima /naima/ | nu /nu/ | этн /ətn/ | yumi / mipela /jumi / mipela/ | asenok / onok /asenok / onok/ | yêlô / alalô /jelo / alalo/ |
| Tên | yb /jɨb/ | kenge /keŋɡe/ | win /win/ | и /iː/ | nem /nem/ | tenüng /tenəŋ/ | athêŋ /atʰeŋ/ |
| Đầu | jun /dʒun/ | ayamba /ajamba/ | gebom /ɡebom/ | — | het /het/ | tekolak /tekolak/ | wakadôk /wakadok/ |
| Mắt | wdn /udən/ | lenge /leŋɡe/ | nin /nin/ | ден /den/ | ai /aj/ | tenük /tenək/ | madaluk /madaluk/ |
| Tai | tmd /təməd/ | kale /kale/ | kalun /kalun/ | охти /oχti/ | yau /jau/ | tenarong /tenaɹoŋ/ | limbuk /limbuk/ |
| Mũi | mluk /mluk/ | lyaa /ʎaː/ | mutum /mutum/ | — | nus /nus/ | teni /teni/ | thohav /tʰɔhav/ |
| Miệng | megmgan /meɡməɡan/ | kambu /kambu/ | bon /bon/ | — | maus /maus/ | tebang /tebaŋ/ | abôlêk /abolek/ |
| Răng | meg /meɡ/ | nenge /neŋɡe/ | kail /kaʔil/ | ит /it/ | tit /tit/ | tepu /tepu/ | kalalaŋ /kalalaŋ/ |
| Lưỡi | aleb /aleb/ | keke /keke/ | falang /falaŋ/ | эй /ej/ | tang /taŋ/ | temeli /temeli/ | dahalaŋ /dahalaŋ/ |
| Tay | ñn /ɲən/ | kingi /kiŋɡi/ | miim /miːm/ | хы /xɨ/ | han /han/ | teka /teka/ | baŋ /baŋ/ |
| Bàn chân | tob /tob/ | moko /moko/ | jɑn /jɑn/ | бул /bul/ | lek /lek/ | tetsüng /tətsəŋ/ | va /va/ |
| Tim | mdmagi /mədmaɡi/ | mona /mona/ | kayem /kajem/ | кутʼ /kutʼ/ | bel /bel/ | temulungjang /temuluŋtʃaŋ/ | kapô /kapo/ |
| Xương | tgɩ /təɡɪ/ | kuli /kuli/ | kun /kun/ | аʼт /aʔt/ | bun /bun/ | teret /teɹet/ | lokwaŋ /lɔkwaŋ/ |
| Máu | lkañ /lkaɲ/ | taiyoko /taijoko/ | kaim /kaim/ | сур /sur/ | blut /blut/ | azü /azəʔ/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ |
| Phân | sb /səb/ | — | — | — | pekpek /pɛkpɛk/ | sü /sə/ | — |
| Yêu | — /—/ | auu kaenge /auː kaeŋɡe/ | kunum /kunum/ | — /—/ | laikim /lajkim/ | meim /meim/ | — /—/ |
| Cây | mon /mon/ | ita /ita/ | biin /biːn/ | ос /os/ | diwai /diwaj/ | süngdong /səŋdoŋ/ | alokwaŋ /alɔkwaŋ/ |
| Chó | kayn /kajn/ | yana /jana/ | kuyak /kujak/ | тʼип /tʼip/ | dok /dok/ | azü /azə/ | avuŋ /avuŋ/ |
| Mèo | pus /pus/ | pusi /pusi/ | kit /kit/ | — /—/ | pusi /pusi/ | tannü /tannə/ | pus /pus/ |
| Cá | kobsal /kobsal/ | amane /amane/ | takam /takam/ | ис /is/ | pis /pis/ | ango /aŋo/ | alim /alim/ |
| Chim | yakt /jakt/ | yaka /jaka/ | awon /awon/ | — | pisin /ˈpisin/ | ozü /ozə/ | menak /mɛnak/ |
| Bướm | gogaŋ /ɡoɡaŋ/ | — | — | — | bataplai /bataplaj/ | shinü /ʃinə/ | — |
| Trứng | yakt magi /jakt maɡi/ | tuku /tuku/ | — | еӈ /eːŋ/ | kiau /kiau/ | entsü /entsə/ | daluk /daluk/ |
| Ngựa | kaj hos /kadʒ hos/ | osa /osa/ | auos /auos/ | — | hos /hos/ | kor /koɹ/ | bokhos /bɔkhɔs/ |
| Nhà | kotp /kotəp/ | anda /anda/ | am /am/ | хус /xus/ | haus /haus/ | ki /ki/ | unyak /uɲak/ |
| Sữa | ti mk /ti muk/ | andu /andu/ | muk /muk/ | — | susu /susu/ | mamatzü /mamatsə/ | sum /sum/ |
| Mật ong | bojm magi /bodʒim maɡi/ | oni /oni/ | kin wok /kin wok/ | — | hani /hani/ | mojitzü /motʃitsə/ | bio thôk /biɔ tʰok/ |
| Muối | pi /pi/ | aipi /aipi/ | yol /jol/ | — | sol /sol/ | metsü /metsə/ | ŋgwêk /ŋɡwek/ |
| Rượu vang | wain /wain/ | waene /waene/ | wain /wain/ | — | wain /wain/ | — | waiŋ /waiŋ/ |
| Gạo | lays /lajs/ | — | — | — | rais /rais/ | jang /tʃaŋ/ | — |
| Sắt | ayn /ajn/ | aene /aene/ | ayen /ajen/ | — | ain /ain/ | yin /jin/ | aeŋ /aɛŋ/ |
| Sách | buk /buk/ | buku /buku/ | buk /buk/ | — | buk /buk/ | kaküt /kakət/ | kapya /kapja/ |
| Ăn | ñb /ɲəb/ | nepenge /nepeŋɡe/ | nemin /nemin/ | фен /fen/ | kaikai /kajkaj/ | achi /atʃi/ | yaŋ /jaŋ/ |
| Uống | ñb /ɲəb/ | na pee /na peː/ | ok ne /ok ne/ | эт /et/ | dring /dɾiŋ/ | ayong /ajoŋ/ | num /num/ |
| Ngủ | wsn kn- /wəsən kən/ | luu palenge /luː paleŋɡe/ | akál /akɑl/ | — | slip /slip/ | ayip /ajip/ | êk sôm /ek som/ |
| Một | nokom /nokom/ | mendai /mendai/ | makuw /makuw/ | хуса /xusa/ | wanpela /wanpɛla/ | ka /ka/ | doŋtom /dɔŋtɔm/ |
| Hai | omŋal /omŋal/ | lapo /lapo/ | alew /alew/ | хынам /xɨnam/ | tu /tu/ | ana /ana/ | ju /ju/ |
| Ba | omŋal nokom /omŋal nokom/ | tepo /tepo/ | alewbino /alewbino/ | доӈ /doŋ/ | tripela /tripɛla/ | asem /asem/ | lô /lo/ |
| Bốn | omŋal omŋal /omŋal omŋal/ | kitomende /kitomende/ | alalew /alalew/ | — | fopela /fopɛla/ | pezü /pezə/ | ayova /ajɔva/ |
| Năm | omŋal omŋal nokom /omŋal omŋal nokom/ | yuungi /juːŋɡi/ | auok kal /auok kal/ | хак /xaːk/ | faiv /faiv/ | pungu /puŋu/ | baheŋvi /bahɛŋvi/ |
| Xin chào | ñn /ɲən/ | kotaka /kotaka/ | ben kaba /ben kaba/ | — /—/ | halo /halo/ | alile /alile/ | — /—/ |
| Cảm ơn | ñib /ɲib/ | yaka pilyino lenge /jaka piʎino leŋɡe/ | ngam ngam /ŋam ŋam/ | — /—/ | tenkyu /tɛŋkju/ | ateu /ateu/ | — /—/ |
| Tốt | tep /tep/ | epe /epe/ | kanim /kanim/ | — /—/ | gutpela /ɡutpɛla/ | tajung /tatʃuŋ/ | mavi /mavi/ |
| Mới | ksen /ksen/ | enenge /eneŋɡe/ | alokso /alokso/ | — | nupela /nupɛla/ | tasen /tasen/ | lukmuk /lukmuk/ |
| Đỏ | lkañ /lkaɲ/ | kone /kone/ | kaim /kʰaim/ | сулʲ /sulʲ/ | retpela /retpela/ | temerem /temeɹem/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ |
| Trắng | tud /tud/ | kyeo /kjeo/ | namal /namal/ | — | waitpela /waitpela/ | temesong /temesoŋ/ | thapuk /tʰapuk/ |
| Đen | mosb /mosəb/ | pumbuti /pumbuti/ | mitik /mitik/ | — | blakpela /blakpela/ | tanak /tanak/ | loŋgavu /lɔŋɡavu/ |
| Xanh lá | kmab /kmab/ | sakapae /sakapae/ | — | — | grinpela /ɡrinpela/ | tajüm /tatʃəm/ | saŋgek /saŋɡɛk/ |
| Xanh lam | muk /muk/ | sakapae /sakapae/ | — | — | blupela /blupela/ | — | — |
| Đường | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suga /suɡa/ | — | — |
Trang 1/9
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap