Ẹ̀dó
لغة إيدو
الأسرة النيجرية الكونغولية (فرع الإدويد)
الإيدو، المعروفة أيضًا باسم البيني والمكتوبة Ẹ̀dó (ISO 639-3: bin)، لغة إيدويدية شمالية وسطى من أسرة النيجر والكونغو، ويتحدث بها السكان أساسًا في مدينة بنين وضواحيها بولاية إيدو في جنوب نيجيريا. وهي لغة التراث لشعب الإيدو، وكانت اللغة الرئيسية لمملكة بنين التاريخية؛ وتضع التقديرات الحديثة عدد متحدثيها عادةً عند نحو مليوني شخص. والإيدو لغة نغمية فيها سبع خصائص لصوائت فموية /i e ɛ a ɔ o u/، تمثل في إملاء لاتيني معياري يضم حروفًا مثل ẹ وọ؛ ويمكن كتابة علامات النغم عند الحاجة. ولا تزال مستخدمة على نطاق واسع في حياة المجتمع والمؤسسات التقليدية والبث والأدب والتعليم، ويصنفها Glottolog لغة تعليمية لا لغة مهددة.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في لغة إيدو
chocolate
المصادر
- Edo Bible 1996 (EDO96), bible.com version 3935; H. Melzian, A Concise Dictionary of the Bini Language of Southern Nigeria (1937); Agheyisi, An Edo-English Dictionary (1986) via Wiktionary (okuta, esagiẹn)
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: الأسرة النيجرية الكونغولية (فرع الإدويد)
| المعنى | لغة إيدو | اليخية | الإيسوكو | الأورهوبو | الأجا | الدجيمة | يوروبية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | amẹ /amɛ̃/ | amɛ /amɛ/ | ame /ame/ | ame /ame/ | esi /esi/ | amin /amin/ | omi /omi/ |
| نار | erhẹn /eɾɛ̃/ | eria /eɾia/ | erae /eɾae/ | erhanre /eɾanɾe/ | ezo /ezo/ | itany /itaɲ/ | iná /iná/ |
| شمس | ovẹn /oʋɛ̃/ | ovan /ovan/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | uvo /uvo/ | ewe /ewe/ | uvuwo /uvuwo/ | oòrùn /oòɾũ̀/ |
| قمر | uki /uki/ | ukpoki /ukpoki/ | ọwa /ɔwa/ | emeranvwe /emeɾanβwe/ | esun /esun/ | obaam /obəəm/ | òṣùpá /òʃùkpá/ |
| نجم | orhọnmwẹ /oɾɔ̃mwɛ̃/ | isi /isi/ | esi /esi/ | isio /isio/ | wlecivi /wletʃivi/ | ụsemese /ʊsɛmɛsɛ/ | ìràwọ̀ /ìràwɔ̀/ |
| ليل | asọn /asɔ̃/ | eridai /eridai/ | aso /aso/ | ason /asõ/ | ezan /ezã/ | ạsu /asʊ/ | alẹ́ /alɛ́/ |
| ثلج | isonorhọ /isonoɾɔ/ | — | ekpalekpa-ame /ekpalekpaame/ | — | — | — | yìnyín /jĩ̀jĩ́/ |
| ريح | ẹhoho /ɛhoho/ | — | ofou /ofou/ | aphopho /aɸoɸo/ | jihɔn /dʒihɔ̃/ | — | afẹ́fẹ́ /afɛ̃fɛ̃/ |
| تراب | otọ /otɔ/ | — | otọ /ɔtɔ/ | otọ /ɔtɔ/ | nyigban /ɲiɡbã/ | — | ilẹ̀ /ilɛ̀/ |
| حجر | okuta /okuta/ | udo /udo/ | — | oragha /oɾaɣa/ | ekpe /ekpe/ | ohinw /ohiŋʷ/ | òkúta /òkúta/ |
| جبل | oke /oke/ | — | ugbehru /uɡbehɾu/ | ugbenu /uɡbenu/ | eto /eto/ | igu /iɡu/ | òkè /òkè/ |
| بحر | okun /okũ/ | — | abade /abade/ | abadi /abadi/ | axu /axu/ | — | òkun /òkũ/ |
| أم | iye /ije/ | iye /ije/ | oni /oni/ | oni /oni/ | enɔ /enɔ/ | onomo /onomo/ | ìyá /ìjá/ |
| أب | érhá /eɾa/ | eθa /eθa/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | eda /eda/ | ọsunomo /ɔsʊnɔmɔ/ | bàbá /bàbá/ |
| بنت | ọmọ okhuo /ɔmɔ oxuo/ | — | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | ọmọtẹ /ɔmɔtɛ/ | vi nyɔnuvi /vi ɲɔnuvi/ | ọkpatam /ɔkpatam/ | ọmọbìnrin /ɔmɔbĩrĩ/ |
| أنا | mẹ /mɛ̃/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | mẹẹ /mɛɛ/ | èmi /èmi/ |
| أنت | wẹ /wɛ/ | wẹ /wɛ/ | whẹ /ʍɛ/ | wẹ /wɛ/ | wo /wo/ | wọọ /wɔɔ/ | ìwọ /ìwɔ/ |
| نحن | ma /ma/ | mae /mae/ | ma /ma/ | avwanre /aβwanɾe/ | mi /mi/ | eni /eni/ | àwa /àwa/ |
| اسم | eni /ẽ̀nĩ̀/ | ena /ena/ | odẹ /odɛ/ | odẹ /odɛ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | ini /ini/ | orúkọ /orúkɔ/ |
| شخص | ọmwa /ɔmwã/ | — | ohwo /ohwo/ | ohwo /ohwo/ | amɛ /amɛ/ | oweey /oweej/ | ènìyàn /ènìjã̀/ |
| رأس | uhunmwu /uhũmwũ/ | usumi /usumi/ | uzou /uzou/ | uyovwi /ujoβwi/ | eta /eta/ | utom /utom/ | orí /orí/ |
| عين | aro /aro/ | evua /evua/ | ẹro /ɛɾo/ | ẹro /ɛɾo/ | ŋkuvi /ŋkuvi/ | ụnwo ạḍu /ʊŋʷɔ aɗʊ/ | ojú /odʒú/ |
| أذن | ehọ /ehɔ/ | eo /eo/ | ozọ /ozɔ/ | erhọn /eɾɔ̃/ | etɔ /etɔ/ | ụsow /ʊsɔw/ | etí /etí/ |
| أنف | ihue /ihue/ | isue /isue/ | unwe /unwe/ | uwen /uwẽ/ | — | isuveny /isuveɲ/ | imú /imú/ |
| فم | unu /unu/ | uno /uno/ | unu /unu/ | unu /unu/ | enu /enu/ | enu /enu/ | ẹnu /ɛnu/ |
| سن | akọn /akɔ̃/ | ako /ako/ | akọ /akɔ/ | ako /ako/ | aɖu /aɖu/ | ụku /ʊkʊ/ | eyín /ejĩ́/ |
| لسان | aranmwẹ /aranmwɛ̃/ | olemi /olemi/ | erou /eɾou/ | ẹrẹnvwe /ɛɾɛnβwe/ | aɖe /aɖe/ | ụḍem /ʊɗɛm/ | ahọ́n /ahɔ́n/ |
| يد | obọ /obɔ/ | oba /oba/ | obọ /obɔ/ | obọ /obɔ/ | alɔ /alɔ/ | ụḅo /ʊɓɔ/ | ọwọ́ /ɔwɔ́/ |
| قدم | owẹ /owɛ/ | — | owọ /owɔ/ | owọ /owɔ/ | afɔ /afɔ/ | avi /avi/ | ẹsẹ̀ /ɛsɛ̀/ |
| قلب | ekhọe /exɔe/ | itsu /itsu/ | udu /udu/ | udu /udu/ | eji /edʒi/ | ụnwo ivom /ʊŋʷɔ ivom/ | ọkàn /ɔkã̀/ |
| عظم | ùgbòlòkò /ùɡbòlòkò/ | ugoa /uɡoa/ | ubeku /ubeku/ | ubeku /ubeku/ | exu /exu/ | uḅuwo /uɓuwo/ | egungun /eɡũɡũ/ |
| دم | esagiẹn /esaɡiɛ̃/ | atale /atale/ | azẹ /azɛ/ | ọbara /ɔbaɾa/ | ehun /ehũ/ | ịjzalam /ɪzalam/ | ẹ̀jẹ̀ /ɛ̀dʒɛ̀/ |
| حب | arhuẹmwonmwan /aɾuɛ̃mwɛ̃/ | gbele /ɡbele/ | ọsuọ /ɔswɔ/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | — /—/ | ìfẹ́ /ìfɛ́/ |
| شجرة | erhan /eɾã/ | orhan /oɾhan/ | orhan /oɾan/ | urhe /uɾe/ | aci /atʃi/ | ụtany /ʊtaɲ/ | igi /iɡi/ |
| كلب | awa /awa/ | agbon /aɡbon/ | ebọ /ebɔ/ | eranko /eɾanko/ | avu /avu/ | ạḅuwa /aɓʊwa/ | ajá /adʒá/ |
| قطة | apusi /apusi/ | otsuvua /otsuvua/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ | ọtọma /ɔtɔma/ | ami /ami/ | pọsi /pɔsɪ/ | ológbò /olóɡbò/ |
| سمكة | ehẹn /ehɛ̃/ | eseri /eseri/ | yei /jei/ | eri /eɾi/ | kpavi /kpavi/ | esen /esen/ | ẹja /ɛdʒa/ |
| طائر | ahianmwẹ /ahjãmwɛ̃/ | apfiami /apfiami/ | evra /evɾa/ | ọphran /ɔɸɾã/ | xevi /xevi/ | ẹfen /ɛfɛn/ | ẹyẹ /ɛjɛ/ |
| فراشة | ebalabala /ebalabala/ | aviẹviẹ /aviɛviɛ/ | ẹvbovbo /ɛʋoʋo/ | — /—/ | — | — | labalábá /labalábá/ |
| بيضة | ekẹrẹ /ekɛrɛ/ | — | ike /ike/ | ukẹn /ukɛ̃/ | — | — | ẹyin /ɛjĩ/ |
| حصان | ẹ́sín /ɛsĩ/ | akazi /akaʒi/ | anyenya /aɲeɲa/ | esi /esi/ | esɔ /esɔ/ | — | ẹṣin /ɛʃĩ/ |
| بيت | owa /owa/ | ukekpe /ukekpe/ | uwowhe /uwowhe/ | uwevwi /uweβwi/ | avia /avia/ | ụvay /ʊvaj/ | ilé /ilé/ |
| حليب | ewẹn /ewɛ̃/ | — | imiliki /imiliki/ | ameivie /ameivie/ | anɔshu /anɔʃu/ | — | wàrà /wàrà/ |
| عسل | owọn /owɔ̃/ | — | ọnyọ /ɔɲɔ/ | ọnyọn /ɔɲɔ̃/ | enyishi /eɲiʃi/ | — | oyin /ojĩ/ |
| ملح | umwẹ /umwɛ̃/ | umeri /umeri/ | uwhei /uʍei/ | ughweraka /uɣʷeɾaka/ | eje /edʒe/ | uḅuwan /uɓuwən/ | iyọ̀ /ijɔ/ |
| نبيذ | ayọn /ajɔ̃/ | — | enwaene /enwaene/ | udi /udi/ | vɛn /vɛ̃/ | — | wáìnì /wáìnì/ |
| أرز | izẹ /izɛ/ | — | osikapa /osikapa/ | irosu /iɾosu/ | mɔlu /mɔlu/ | — | ìrẹsì /ìɾɛsì/ |
| شوكولاتة | chocolate | — | echọkọleti | ishọkọleti | shokola | — | ṣokoléètì /ʃokoléètì/ |
| حديد | ematọn /ematɔ̃/ | akure /akuɾe/ | ayọno /ajɔno/ | utehru /utehɾu/ | ega /eɡa/ | ikulele /ikulele/ | irin /irĩ/ |
| عجلة | owe /owe/ | — | ẹtẹ /ɛtɛ/ | adjugẹn /adʒuɡɛ̃/ | — | — | táyà /tájà/ |
| كتاب | ebe /ebe/ | — | ụbị /ʊbɪ/ | ọbe /ɔbe/ | wema /wema/ | — | ìwé /ìwé/ |
| أكل | re /re/ | remi /ɾemi/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ | ɖu /ɖu/ | ḍi /ɗi/ | jẹ /dʒɛ/ |
| شرب | da /da/ | yamẹ /jamɛ/ | da /da/ | da /da/ | nu /nu/ | nyọnw /ɲɔŋʷ/ | mu /mu/ |
| نام | vbiẹ /ʋiɛ/ | — | wezẹ /wɛzɛ/ | vwerhẹ /βweɾɛ/ | dɔn alɔn /dɔ̃ alɔ̃/ | mẹse /mɛsɛ/ | sùn /sũ̀/ |
| واحد | ọkpa /ɔkpa/ | ɔkpa /ɔkpa/ | ọvo /ɔvo/ | ọvo /ɔvo/ | eɖe /eɖe/ | ọvu /ɔvʊ/ | ọ̀kan /ɔ̀kã/ |
| اثنان | eva /èʋà/ | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ | ivẹ /ivɛ/ | eve /eve/ | iva /ivə/ | eéjì /eédʒì/ |
| ثلاثة | eha /eha/ | ela /ela/ | isa /isa/ | erha /eɾa/ | etɔ̃ /etɔ̃/ | ịsay /ɪsaj/ | ẹẹ́ta /ɛːta/ |
| أربعة | enẹ /ènɛ̀/ | ezie /eʒie/ | ịnị /ɪnɪ/ | ẹne /ɛne/ | ɛnɛ /ɛnɛ/ | — | ẹẹ́rin /ɛːrĩ/ |
| خمسة | isẹn /isɛ̃/ | ise /ise/ | isoi /isɔi/ | iyori /ijoɾi/ | atɔ̃ /atɔ̃/ | isuwon /isuwon/ | àrún /aːɾṹ/ |
| مئة | iyisẹn /ijisɛ̃/ | — | ẹgba /ɛɡba/ | ujori /udʒoɾi/ | — | itany isuwon /itaɲ isuwon/ | ọgọ́rùn-ún /ɔɡɔ́ɾṹṹ/ |
| مرحبا | kóyo /kojo/ | udze /udze/ | mavọ /mavɔ/ | migwo /miɡwo/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | — /—/ | ẹ kú /ɛ kú/ |
| شكرا | ù rú èsé /ù rú èsé/ | oyabuwere /ojabuweɾe/ | migwo /miɡwo/ | — /—/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | — /—/ | ẹ ṣé /ɛ ʃé/ |
| جيد | ma /ma/ | edue /edue/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ | emamọ /emamɔ/ | nwi /nwi/ | ovi /ovi/ | dára /dáɾa/ |
| جديد | ọgbọn /ɔɡbɔ̃/ | — | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | ọkpokpọ /ɔkpokpɔ/ | yoyu /joju/ | ọfany /ɔfaɲ/ | tuntun /tũtũ/ |
| أحمر | baa /baː/ | bara /bara/ | wowe /wowe/ | vwavwanre /βwaβwanɾe/ | ejun /edʒũ/ | ạtuatu /atʊatʊ/ | pupa /pupa/ |
| أبيض | fua /fua/ | pfa /pfa/ | ọfuafụ /ɔfuafʊ/ | ọfuanfon /ɔfuanfɔ̃/ | eyi /eji/ | ọfufu /ɔfʊfʊ/ | funfun /fũfũ/ |
| أسود | nekhui /nexui/ | wisi /wisi/ | obiebi /obiebi/ | biebi /biebi/ | eyu /eju/ | obibi /obibi/ | dúdú /dúdú/ |
| أخضر | ebeebe /ebeebe/ | — | — | ọgiọgiọ /ɔɡiɔɡiɔ/ | makpafan /makpafã/ | — | àwọ̀ ewé /àwɔ̀ ewé/ |
| أزرق | raghoragho /raɣoraɣo/ | — | iburu /ibuɾu/ | iblu /iblu/ | — | — | dúdú /dúdú/ |
| حاسوب | ekọmputa /ekɔmputa/ | — | ekọmputa /ekɔmputa/ | ikọmputa /ikɔmputa/ | ɔdinatɛɛ /ɔdinatɛː/ | — | kọ̀ǹpútà /kɔ̀ŋ̀kpútà/ |
| شاي | eti /eti/ | — | iti /iti/ | iti /iti/ | ti /ti/ | — | tíì /tíì/ |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap