Лезги чӏал
اللزغية
قوقازية شمالية شرقية (لزغية)
اللزغية (лезги чӀал lezgi čʼal) أكبر اللغات القوقازية الشمالية الشرقية في الفرع اللزغي، ولها نحو 800 ألف متحدث في جنوب داغستان (روسيا) وشمال أذربيجان. وهي إحدى اللغات الأدبية الكبرى في داغستان، ولها تقليد أدبي بالحرف السيريلي منذ 1928 (بعد طورين قصيرين لاتيني وعربي). ولها عناقيد صامتة غنية، وأربع سلاسل (مهموسة ومجهورة وانفجارية حنجرية ومشددة)، وفي بعض التحليلات تقابل غير مألوف بين الحركات العادية والمحلّقة. وهي رسمية في داغستان. ومن أبرز شعرائها سليمان ستالسكي (1869-1937، «هوميروس اللزغي»). ومن أخواتها في الفرع اللزغي: الطبسرانية والأغولية والروتولية والتساخورية.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في اللزغية
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: قوقازية شمالية شرقية (لزغية)
| المعنى | اللزغية | التبسرانية | الأغولية | البوضخية | قريصية | الروتولية | التساخورية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | яд /jad/ | шид /ʃid/ | хьед /ħed/ | хьад /xad/ | xəd /xæd/ | хьед /ħed/ | хьян /xjan/ |
| نار | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | tsʼə /tsʼæ/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| شمس | рагъ /raʁ/ | ригъ /riʁ/ | рагъ /raʁ/ | вирагъ /viraʁ/ | virağ /viraʁ/ | варагъ /waraʁ/ | верыгъ /werɨʁ/ |
| قمر | варз /varz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | вез /vez/ | vəz /væz/ | ваз /waz/ | ваз /waz/ |
| نجم | гъед /ʁed/ | хяд /xæd/ | гӏад /ʕad/ | хӏачӏ /ħatʃʼ/ | ħəçʼ /ħætʃʼ/ | хед /χed/ | хаӏне /χaˤne/ |
| ليل | йиф /jif/ | йишв /jiʃʷ/ | ӏуьш /ʕyʃ/ | йудженджидж /judʒendʒidʒ/ | yif /jif/ | выш /vɨʃ/ | хаӏм /χaˤm/ |
| مطر | марф /marf/ | мархь /marx/ | угъал /uʁal/ | маф /maf/ | çʼebic /tʃʼebidʒ/ | гьугъал /huɣal/ | гʼогъуй /ɡʲoʁuj/ |
| ثلج | жив /ʒiv/ | йиф /jif/ | ибхь /ibħ/ | йиз /jiz/ | yiz /jiz/ | йиз /jiz/ | йиз /jiz/ |
| ريح | гар /ɡar/ | микӏ /mikʼ/ | кулак /kulak/ | кулак /kulak/ | kulak /kulak/ | хьыбыл /x̌ɨbɨl/ | мыц /mɨts/ |
| تراب | накьв /naqʷʼ/ | жил /ʒil/ | наькьв /næqʼʷ/ | нокь /noqʼ/ | nöqʼ /nøqʼ/ | накьв /naqʼʷ/ | накьв /naqʼʷ/ |
| حجر | къван /qːwan/ | гъван /ʁʷan/ | гъван /ʁʷan/ | къайе /qaje/ | xud /xud/ | духул /duχul/ | къае /ɢaje/ |
| جبل | дагъ /daʁ/ | дагъ /daʁ/ | сув /suw/ | дагъ /daʁ/ | bel /bel/ | бан /ban/ | сува /suwa/ |
| بحر | гьуьл /hyl/ | гьюл /hyl/ | хӏуьл /ħyl/ | кӏуф /kʼuf/ | — | дайрагь /dajrah/ | дерйагь /derjah/ |
| أم | диде /dide/ | дада /dada/ | баб /bab/ | диде /dide/ | dəy /dæj/ | нин /nin/ | едʼ /jedʲ/ |
| أب | буба /buba/ | адаш /adaʃ/ | дад /dad/ | ада /ada/ | bəy /bæj/ | дид /did/ | дек /dek/ |
| بنت | руш /ruʃ/ | риш /riʃ/ | руш /ruʃ/ | риж /riʒ/ | riş /riʃ/ | рыш /rɨʃ/ | йиш /jiʃ/ |
| أنا | зун /zun/ | узу /uzu/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ | zın /zɨn/ | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ |
| أنت | вун /wun/ | уву /uvu/ | вун /wun/ | вы /wɨ/ | vun /vun/ | вы /wɨ/ | гъу /ʁu/ |
| نحن | чун /tʃun/ | ухьу / учу /uxu / utʃu/ | хьин / чин /xin / tʃin/ | йин /jin/ | jin / žin /jin / ʒin/ | йе /je/ | ши /ʃi/ |
| اسم | тӏвар /tʼʷar/ | ччвур /tʃːʷur/ | ттур /tːur/ | тур /tur/ | tʼır /tʼɨr/ | дур /dur/ | до /do/ |
| شخص | инсан /insan/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | идми /idmi/ | admi /admi/ | эдеми /edemi/ | инсан /insan/ |
| رأس | кьил /qʼil/ | кӏул /kʼul/ | кӏил /kʼil/ | кьыл /qʼɨl/ | qʼıl /qʼɨl/ | кьул /qʼul/ | калле /kalːe/ |
| عين | вил /vil/ | ул /ul/ | ул /ul/ | гӏуьл /ʕyl/ | ʕül /ʕyl/ | ул /ul/ | улʼ /ulʲ/ |
| أذن | йаб /jab/ | иб /ib/ | ибур /ibur/ | ибир /ibir/ | ibır /ibɨr/ | убур /ubur/ | кӏыры /kʼɨrɨ/ |
| أنف | нер /ner/ | хъюхъ /qyq/ | хъехъв /qeqʷ/ | меъел /meʔel/ | miʔel /miʔel/ | хьехь /xex/ | хъов /qow/ |
| فم | сив /siw/ | ушв /uʃʷ/ | сив /siw/ | сив /siv/ | siv /siv/ | гъал /ʁal/ | гӏалʼ /ʕalʲ/ |
| سن | сас /sas/ | силиб /silib/ | силеб /sileb/ | сил /sil/ | sil /sil/ | сылаб /sɨlab/ | сили /sili/ |
| لسان | мез /mez/ | мелз /melz/ | мез /mez/ | мез /mez/ | mez /mez/ | миз /miz/ | миз /miz/ |
| يد | гъил /ʁil/ | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | хаб /χab/ | xəb /xæb/ | хыл /χɨl/ | хыл /χɨl/ |
| قدم | кӏвач /kʼa̹tʃ/ | лик /lik/ | лек /lek/ | къил /qil/ | qil /qil/ | гъил /ʁil/ | мыкӏли /mɨkʼli/ |
| قلب | рикӏ /rikʼ/ | юкӏв /jukʼʷ/ | юркӏв /jurkʼʷ/ | йыкӏ /jɨkʼ/ | yikʼ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| عظم | кӏараб /kʼarab/ | кӏараб /kʼarab/ | иркк /irkː/ | кӏерепӏ /kʼerepʼ/ | kʼərəpʼ /kʼæræpʼ/ | кьырыб /qʼɨrɨb/ | баркӏ /barkʼ/ |
| دم | иви /iwi/ | ифи /ifi/ | иъ /iʔ/ | ирд /ird/ | irəc /irædʒ/ | эбир /ebir/ | эб /eb/ |
| حب | кӏан хьун /kʼan xun/ | ккунивал /kːunival/ | кӏанди /kʼandi/ | — /—/ | ikəcu /ikædʒu/ | — /—/ | ыкийканас /ɨkijkanas/ |
| شجرة | тар /tar/ | гьар /har/ | кӏур /kʼur/ | дар /dar/ | dar /dar/ | хук /χuk/ | йив /jiw/ |
| كلب | кицӏ /kitsʼ/ | ху /xu/ | гъуй /ʁuj/ | хор /χor/ | xʷar /xʷar/ | хыних /χɨniχ/ | хва /χʷa/ |
| قطة | кац /kats/ | гату /ɡatu/ | къурмев /qurmew/ | кач /katʃ/ | — /—/ | гету /ɡetu/ | аӏбын /aˤbɨn/ |
| سمكة | гъед /ʁed/ | балугъ /baluʁ/ | чӏекӏ /tʃʼekʼ/ | балугъ /baluʁ/ | balığ /balɨʁ/ | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ |
| طائر | къуш /quʃ/ | жакьв /ʒaqʼʷ/ | къуш /quʃ/ | къуш /quʃ/ | quş /quʃ/ | шурук /ʃuruk/ | шитӏ /ʃitʼ/ |
| فراشة | чепелукь /tʃepeluqʼ/ | ппазипенди /pːazipendi/ | цӏабрахъил /tsʼabraqʰil/ | чуьнглеле /tʃynɡlele/ | kübelek /kybelek/ | дебдебил /debdebil/ | кабай /kabaj/ |
| بيضة | кака /kaka/ | мурта /murta/ | гъурагъал /ʁuraʁal/ | къусхуд /qusxud/ | kusuntʼ /kusuntʼ/ | гъылыгъ /ʁɨlɨʁ/ | кьукь /qʼuqʼ/ |
| دب | сев /sev/ | швеъ /ʃʷeʔ/ | багниш /baɡniʃ/ | сор /sor/ | sar /sar/ | си /si/ | сʼо /sʲo/ |
| حصان | шив /ʃiw/ | гьяйван /hæjvan/ | хӏайван /ħajwan/ | хилаь /xilæ/ | bəlkən /bælkæn/ | йиван /jiwan/ | балкан /balkan/ |
| بيت | кӏвал /kʼval/ | хал /xal/ | хал /xal/ | кӏул /kʼul/ | kʼul /kʼul/ | хал /χal/ | хав /χaw/ |
| حليب | нек /nek/ | никк /nikː/ | некк /nekː/ | йух /jux/ | yux /jux/ | наӏк /naʕk/ | няк /nʲak/ |
| عسل | вирт /virt/ | йиччв /jitʃːʷ/ | уьтт /ytː/ | йит /jit/ | yit /jit/ | ит /it/ | итв /itʷ/ |
| ملح | кьел /qʼel/ | кьил /qʼil/ | кьаьл /qʼæl/ | кьел /qʼel/ | qʼel /qʼel/ | кьел /qʼel/ | кьев /qʼew/ |
| نبيذ | чехир /tʃexir/ | чяхир /tʃæxir/ | чахир /tʃaxir/ | чахыр /tʃaxɨr/ | çaxır /tʃaxɨr/ | чахыр /tʃaxɨr/ | чахыр /tʃaχɨr/ |
| أرز | дуьгуь /dyɡy/ | дюгю /dyɡy/ | бириндж /birindʒ/ | — | vidar /vidar/ | дуькӏ /dykʼ/ | биринз /birinz/ |
| شوكولاتة | шкалат /ʃkaˈlat/ | — | шикӏалат /ʃikʼalat/ | — | — | — | — |
| حديد | ракь /raqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | йилег /jileɡ/ | dəmır /dæmɨr/ | йилаг /jilaɡ/ | йива /jiwa/ |
| عجلة | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | фур /fur/ | чарх /tʃarx/ | çerx /tʃerx/ | чарх /tʃarx/ | текар /tekar/ |
| حرير | пек /pek/ | кӏаз /kʼaz/ | ипак /ipak/ | барама /barama/ | ipeg /ipeɡ/ | йипак /jipak/ | ипак /ipak/ |
| كتاب | улуб /ulub/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | дафтар /daftar/ | kitab /kitab/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ |
| أكل | тӏуьн /tʼyn/ | ипӏуб /ipʼub/ | ӏуьтӏанас /ʕytʼanas/ | соъул- /soʡul/ | ʕulcu /ʕuldʒu/ | ухьун /uħun/ | охьанас /oxanas/ |
| شرب | хъун /qun/ | убхъуб /ubqub/ | ухас /uxas/ | согъуру /soʁuru/ | qırcu /qɨrdʒu/ | эджин /edʒin/ | илʼогъас /ilʲoʁas/ |
| نام | ксун /ksun/ | ахуб /axub/ | гъархьас /ʁarħas/ | архар /arxar/ | — | сахын /saxɨn/ | къапихьас /ɢapixas/ |
| واحد | сад /sad/ | саб /sab/ | сад /sad/ | са /sa/ | səd /sæd/ | са /sa/ | са /sa/ |
| اثنان | кьвед /qʷʼed/ | кьюб /qʼyb/ | ӏуд /ʕud/ | кьад /qʼad/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьуьд /qʼyd/ | кьоӏд /qʼoˤd/ |
| ثلاثة | пуд /pud/ | шубуб /ʃubub/ | хьибуд /ʜibud/ | шубуд /ʃubud/ | şibır /ʃibɨr/ | хьибыд /ʜibɨd/ | хьебыд /xebɨd/ |
| أربعة | кьуд /qʼud/ | юкьуб /juqʼub/ | йакьуд /jaqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | yuqʼud /juqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | йокьуд /joqʼud/ |
| خمسة | вад /wad/ | хьуб /xub/ | гӏифуд /ʕifud/ | фуд /fud/ | fır /fɨr/ | хьуд /ʜud/ | хьод /xod/ |
| مئة | виш /wiʃ/ | варж /varʒ/ | верш /werʃ/ | фухъад /fuqad/ | fuqʼar /fuqʼar/ | веш /weʃ/ | ваӏш /waˤʃ/ |
| مرحبا | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| شكرا | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | баркалла /barkalːa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | бахытыд /baχɨtɨd/ |
| جيد | хъсан /qsan/ | ужур /uʒur/ | иджеф /idʒef/ | гӏари /ʕari/ | ğaləd /ʁalæd/ | йишды /jiʃdɨ/ | югна /juɡna/ |
| جديد | цӏийи /tsʼiji/ | цӏийиб /tsʼijib/ | цӏайеф /tsʼajef/ | таза /taza/ | tsʼiyə /tsʼijæ/ | цӏинды /tsʼindɨ/ | цӏедын /tsʼedɨn/ |
| أحمر | яру /jaru/ | уьруб /yrub/ | иреф /iref/ | ал /al/ | qırmızı /qɨrmɨzɨ/ | ирды /irdɨ/ | чӏаӏран /tʃʼaˤran/ |
| أبيض | лацу /latsu/ | лизуб /lizub/ | джагварф /dʒaɡvarf/ | лузу /luzu/ | ləzı /læzɨ/ | джагварды /dʒaɡʷardɨ/ | джагваран /dʒaɡʷaran/ |
| أسود | чӏулав /tʃʼulav/ | кӏаруб /kʼarub/ | кӏареф /kʼaref/ | лагӏа /laʕa/ | ləħə /læħæ/ | лыӏхды /lɨˤxdɨ/ | кӏаарна /kʼaːrna/ |
| أخضر | къацу /qatsu/ | чруб /tʃrub/ | гъазеф /ʁazef/ | йашил /jaʃil/ | çʼukʼni /tʃʼukʼni/ | шилды /ʃildɨ/ | чыван /tʃɨwan/ |
| أزرق | вили /ˈʋili/ | укӏуб /ukʼub/ | куюлед /kujuˈled/ | цӏору /tsʼoˈru/ | yeksərğur /jeksærʁur/ | хьылынды /ħɨlɨnˈdɨ/ | лезан /leˈzan/ |
| وقواق | кукупӏ /kːukːupʼ/ | кукум /kukum/ | кекку /kekːu/ | гугутӏ /ɡuɡutʼ/ | — /—/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гукки /ɡukːi/ |
| حاسوب | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер | — | — | — | — | — |
| شاي | чай /tʃaj/ | — | чей /tʃej/ | — | — | — | — |
| قهوة | къагьве /qahwe/ | — | кофе /kofe/ | — | — | — | — |
| سكر | шекер /ʃeker/ | шекер /ʃeker/ | шаккар /ʃakːar/ | къанд /qand/ | şəkər /ʃækær/ | шагар /ʃaɡar/ | шакар /ʃakar/ |
| 99 | кьудкъанни цӏекӏуьд /qʼudqːanːi tsʼekʼyd/ | урчӏвцӏурна урчӏвуб /urtʃʼʷtsʼurna urtʃʼʷub/ | — | — | — | — | — |
صفحة 1/10
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap