Faka'uvea
الواليسية
أسترونيزية (بولينيزية، تونغية)
الوالِسية (faka'uvea)، التي يُتحدَّث بها في جزيرة والِس ('Uvea) ضمن المجموعة الإقليمية الفرنسية والِس وفوتونا، لغة بولينيزية من الفرع الفرعي التونغي، وهي الأوثق صلةً بالنيوافوؤوية والتونغية، وإن كان الاحتكاك الشديد بالجيران الساموييين قد أضاف فوقها قدراً كبيراً من المفردات على النمط الساموي. وهي تحافظ على المخزون البولينيزي النمطي المؤلَّف من 5 حركات فقط ونحو 12 صامتاً، منها وقفة حنجرية صوتمية /ʔ/ (تُكتَب ‘)، وتستخدم ترتيب الكلمات فعل-فاعل-مفعول (VSO) مع وسم الحالة الإعرابية الفاعلي-المطلق (ergative-absolutive) عبر حروف الجر. وعلى الرغم من نحو 10 آلاف متحدث، تظل اللغة اليومية للجزيرة وتتمتع بوضع رسمي مشترك إلى جانب الفرنسية.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في الواليسية
المصادر
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترونيزية (بولينيزية، تونغية)
| المعنى | الواليسية | الفوتونية الشرقية | التونغية | التوكيلاوية | النيوية | التوفالية | ساموية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| نار | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| شمس | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| قمر | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| نجم | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| ليل | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| مطر | ʻua /ʔua/ | ʻua /ʔua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| ثلج | nive /nive/ | nive /nive/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| ريح | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| تراب | kele /kele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| حجر | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| جبل | moʻuga /moʔuŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| بحر | tai /tai/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| أم | faʻē /faʔeː/ | tinana /tinana/ | faʻē /faʔeː/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| أب | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| بنت | ʻofafine /ʔofafine/ | taʻine /taʔine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tama fifine /tama fifine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| أنا | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| أنت | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| نحن | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| اسم | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| شخص | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| رأس | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| عين | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| أذن | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| أنف | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| فم | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| سن | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| لسان | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| يد | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| قدم | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| قلب | mafu /mafu/ | mafu /mafu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| عظم | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| دم | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| كاكا | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tē /teː/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| حب | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| شجرة | ʻakau /ʔakau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːkau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| كلب | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| قطة | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| سمكة | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| طائر | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| فراشة | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| بيضة | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua /fua/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| دب | uluso /uluso/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| حصان | hōsi /hoːsi/ | ōsi /oːsi/ | hoosi /hoːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| بيت | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| حليب | huʻa pipi /huʔa pipi/ | — | huʻakau /huʔakau/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huhu /huhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| عسل | meli /meli/ | — | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| ملح | māsima /maːsima/ | paʻatai /paʔatai/ | māsima /maːsima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| نبيذ | vino /vino/ | vino /vino/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| أرز | lāisi /laːisi/ | — | laise /laise/ | — | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| شوكولاتة | sokola /sokola/ | — | sokoleti /sokoleti/ | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| حديد | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| عجلة | teka /teka/ | teka /teka/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| حرير | silika /silika/ | — | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| كتاب | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tohi /tohi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| أكل | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| شرب | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| نام | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| واحد | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| اثنان | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| ثلاثة | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| أربعة | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| خمسة | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| مئة | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | teau /teau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| مرحبا | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | mālō /maːloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō ni /maːloː ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| شكرا | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| جيد | lelei /lelei/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| جديد | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | foou /foou/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| أحمر | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| أبيض | hina /hina/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paepae /paepae/ | tea /tea/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| أسود | ʻuli /ʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| أخضر | moto /moto/ | moto /moto/ | lanu mata /lanu mata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| أزرق | ʻui /ʔui/ | ʻusi /ʔusi/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| حاسوب | olotinatea /olotinatea/ | masini /masini/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| شاي | ti /ti/ | — | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| قهوة | kafe /kafe/ | — | kofi /kofi/ | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| سكر | suka /suka/ | — | suka /suka/ | — | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ |
| برتقال | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | — | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap