Lea faka-Tonga
التونغية
أسترونيزية (بولينيزية)
اللغة التونغية (lea fakatonga) لغة بولينيزية من الفرع التونغي (لغة شقيقة للغة نيوافوؤو المنقرضة)، وهي اللغة الرسمية لمملكة تونغا (إلى جانب الإنجليزية)، ويبلغ عدد الناطقين بها نحو 187 ألف نسمة في تونغا، إضافةً إلى جاليات المهجر في نيوزيلندا (~30 ألفًا) وأستراليا (~25 ألفًا) والولايات المتحدة (~50 ألفًا، خصوصًا في ولايتَي يوتا وكاليفورنيا). وتشتهر تونغا بكونها واحدة من الدول القليلة في المحيط الهادئ التي لم تُستعمَر بالكامل قط؛ فمع أنها كانت تحت الحماية البريطانية بين عامي 1900 و1970، فقد حافظت على ملكيتها ولم تشهد استيطانًا أوروبيًا بحجم ما جرى في هاواي أو نيوزيلندا. ومن الناحية اللغوية تتميّز بنظام إعرابي إرغاتيفي-مطلق (ergative-absolutive)، وهو سمة مميّزة للغات البولينيزية الغربية (النواتية) مثل الساموية والنيوية والتوفالية، في حين أن اللغات البولينيزية الشرقية وحدها (الهاوايية والماورية والتاهيتية) هي ذات نظام نصبي (accusative)، كما تتميّز بنظام نبر يميّز بين المعرفة والنكرة. وُضِعت الأبجدية اللاتينية لها في ثلاثينيات القرن التاسع عشر على يد المبشّرين الويسليين؛ وتستخدم علامة الʻokina (الوقفة الحنجرية) والمدّة (macron) للدلالة على طول الحركة. وتشمل تقاليدها الشفوية الغنية (faiva، أي «فن الأداء») الخطابة والرقص (مثل رقصة الحرب kailao) والإنشاد؛ أما رقصة lakalaka التي تُؤدى وقوفًا فمُدرَجة على قائمة اليونسكو للتراث الثقافي غير المادي منذ عام 2008.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في التونغية
sushi
dopamine
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترونيزية (بولينيزية)
| المعنى | التونغية | الواليسية | النيوية | الفوتونية الشرقية | التوكيلاوية | التوفالية | ساموية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| نار | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| شمس | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| قمر | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| نجم | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| ليل | pō /poː/ | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| مطر | ʻuha /ʔuha/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ʻua /ʔua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| ثلج | sinou /sinou/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | nive /nive/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| ريح | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| تراب | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| حجر | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| جبل | moʻunga /moʔuŋa/ | moʻuga /moʔuŋa/ | mouga /mouŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| بحر | tahi /tahi/ | tai /tai/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | moana /moana/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| أم | faʻē /faʔeː/ | faʻē /faʔeː/ | matua fifine /matua fifine/ | tinana /tinana/ | mātua /maːtua/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| أب | tamai /tamai/ | tamai /tamai/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| بنت | ʻofefine /ʔofefine/ | ʻofafine /ʔofafine/ | tama fifine /tama fifine/ | taʻine /taʔine/ | afafine /afafine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| أنا | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| أنت | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| نحن | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| اسم | hingoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| شخص | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| رأس | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| عين | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| أذن | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| أنف | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| فم | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| سن | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| لسان | ʻelelo /ʔelelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| يد | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| قدم | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | hui /hui/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| قلب | loto /loto/ | mafu /mafu/ | atevili /atevili/ | mafu /mafu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| عظم | hui /hui/ | hui /hui/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| دم | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| كاكا | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tē /teː/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| حب | ʻofa /ʔofa/ | ʻofa /ʔofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| شجرة | ʻakau /ʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | akau /akau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | lākau /laːkau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| كلب | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| قطة | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| سمكة | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| طائر | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| فراشة | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| بيضة | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fua /fua/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| دب | pea /pea/ | uluso /uluso/ | urosa /urosa/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| حصان | hoosi /hoːsi/ | hōsi /hoːsi/ | solofanua /solofanua/ | ōsi /oːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| بيت | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| حليب | huʻakau /huʔakau/ | huʻa pipi /huʔa pipi/ | huhu /huhu/ | — | huāhuhu /huaːhuhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| عسل | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | — | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| ملح | māsima /maːsima/ | māsima /maːsima/ | masima /masima/ | paʻatai /paʔatai/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| نبيذ | uaine /uaine/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | vino /vino/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| أرز | laise /laise/ | lāisi /laːisi/ | laisi /laisi/ | — | — | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| شوكولاتة | sokoleti /sokoleti/ | sokola /sokola/ | — | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| حديد | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| عجلة | veʻeteka /veʔeteka/ | teka /teka/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| حرير | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | — | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| كتاب | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tuhi /tuhi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| أكل | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| شرب | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| نام | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| واحد | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| اثنان | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| ثلاثة | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| أربعة | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| خمسة | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| مئة | teau /teau/ | teau /teau/ | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | helau /helau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| مرحبا | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | mālō /maːloː/ | mālō ni /maːloː ni/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| شكرا | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakaaue /fakaaue/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| جيد | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| جديد | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foou /foou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| أحمر | kulokula /kulokula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| أبيض | hinehina /hinehina/ | hina /hina/ | tea /tea/ | tea /tea/ | paepae /paepae/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| أسود | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | ʻuli /ʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| أخضر | lanu mata /lanu mata/ | moto /moto/ | lanu laukou /lanu laukou/ | moto /moto/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| أزرق | lanu moana /lanu moana/ | ʻui /ʔui/ | lanu moana /lanu moana/ | ʻusi /ʔusi/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| حاسوب | komipiuta /komipiuta/ | olotinatea /olotinatea/ | komopiuta /komopiuta/ | masini /masini/ | komepiuta /komepiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| سوشي | sushi | — | — | — | — | — | — |
| شاي | tī /tiː/ | ti /ti/ | tī /tiː/ | — | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| قهوة | kofi /kofi/ | kafe /kafe/ | kofe /kofe/ | — | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| سكر | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suka /suka/ | suka /suka/ |
| برتقال | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | — | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
| دوبامين | dopamine | — | — | — | — | — | dopamine |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap