Baniwa
Língua baniwa
aruaque
O baniwa é uma língua arawak do alto Rio Negro (rio Içana), falada por cerca de 6.000–12.000 pessoas no noroeste da Amazônia, entre Brasil, Colômbia e Venezuela. É uma língua tonal com um rico sistema de prefixos possessivos nos substantivos.
Onde é falada
87 palavras essenciais na língua baniwa
Fontes
- UT Austin Hunter-Gatherer Language Database #52
- Glottolog bani1259; ISO 639-3 bwi
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: aruaque
| Significado | Língua baniwa | Língua dâw | Língua yanomami | Língua trumai | Língua pilagá | Língua makushi | Língua hup |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | óoni /óoni/ | nǝ̌x /nə̌x/ | maũ ũ /maũ ũ/ | misu /misu/ | noʁop /noʁop/ | tuna /tuna/ | děh /děh/ |
| Fogo | ttídzee /t̪ídzee/ | bohõ̂ /bohõ̂/ | koa wakə /koa wakə/ | so /so/ | doleʔ /doleʔ/ | apóó /apóó/ | teg hɔ̃́ /teɡ hɔ̃́/ |
| Sol | kámoi /kámoi/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | motʰoka /motʰoka/ | atetla /atetla/ | kʔatena /kʔatena/ | wéi /wéi/ | wædhɔ́ /wædhɔ́/ |
| Lua | kéeri /kéeɻi/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | peɾipo /peɾipo/ | atetlpak /atetlpak/ | ʔawoʁoik /ʔawoʁoik/ | kapói /kapói/ | wædhɔ́ /wædhɔ́/ |
| Estrela | hiwírhi /hiwíɻhi/ | mʼæ̃̌h /mʼæ̃̌h/ | ʃitikaɾi /ʃitikaɾi/ | asih /asih/ | waqtʃiɲi /waqtʃiɲi/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | wædhɔmʼæ̌h /wædhɔmʼæ̌h/ |
| Noite | déepi /déepi/ | cem /cem/ | titi ha /titi ha/ | ʃanixnis /ʃanixnis/ | piʔjaq /piʔjaq/ | ewaron /ewaron/ | ɟʼə́b /ɟʼə́b/ |
| Chuva | íidza /íidza/ | doɟ /doɟ/ | maː /maː/ | kʔawixu /kʔawixu/ | wetep /wetep/ | konoʔ /konoʔ/ | děh /děh/ |
| Neve | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ | — /—/ | — /—/ |
| Vento | káwaaɺe /káwaaɺe/ | hǒt /hǒt/ | watoɾi /watoɾi/ | sut /sut/ | lajat /lajat/ | aʔsitun /aʔsitun/ | bohót /bohót/ |
| Terra | híipai /híipai/ | cax /cax/ | maʃitʰa /maʃitʰa/ | tenexne /tenexne/ | ʔalewa /ʔalewa/ | non /non/ | ɟʼáh /ɟʼáh/ |
| Pedra | hiipada /hiipada/ | pǎʃ /pǎʃ/ | maa ma /maa ma/ | itak /itak/ | qaʔ /qaʔ/ | tɨʔ /tɨʔ/ | pǎç /pǎç/ |
| Montanha | hidzápa /hidzápa/ | — | hehu /hehu/ | — | qasoʁonaʁa /qasoʁonaʁa/ | wɨʔ /wɨʔ/ | — |
| Mãe | hádoa /hádoa/ | mɛ̃ʔ /mɛ̃ʔ/ | najə /najə/ | atle /atle/ | latʔe /latʔe/ | maʔmá /maʔmá/ | ʔín /ʔín/ |
| Pai | hániɻi /hániɻi/ | ʔǐp /ʔǐp/ | hajə /hajə/ | ao /ao/ | letʔa /letʔa/ | paʔpá /paʔpá/ | ʔíp /ʔíp/ |
| Eu | nhóa /nhóa/ | ʔãh /ʔãh/ | ja /ja/ | ha /ha/ | hajim /hajim/ | urɨ /urɨ/ | ʔã́h /ʔã́h/ |
| Tu | phía /pʰía/ | ʔãm /ʔãm/ | wa /wa/ | hi /hi/ | ʔam /ʔam/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | ʔám /ʔám/ |
| Nós | wha /wha/ | ʔid /ʔid/ | pəmakə /pəmakə/ | ka wan / ha wan /ka wan / ha wan/ | qoʔmi /qoʔmi/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | ʔɨ́n /ʔɨ́n/ |
| Nome | iipítana /iipítana/ | xǎt /xǎt/ | wãhã /wãhã/ | taak /taak/ | lenaʁat /lenaʁat/ | yeseʔ /jeseʔ/ | hǎt /hǎt/ |
| Pessoa | newíki /newíki/ | — | jãnõmãmɨ /jãnõmãmɨ/ | iau /iau/ | sijaʁawa /sijaʁawa/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | húp /húp/ |
| Cabeça | hiwída /hiwída/ | nũh /nũh/ | he /he/ | kut /kut/ | laqaik /laqaik/ | puʔpai /puʔpai/ | núh /núh/ |
| Olho | thi /thi/ | tɨm /tɨm/ | mamo /mamo/ | xon /xon/ | lʔaite /lʔaite/ | énu /énu/ | kǝwǝ̌g /kəwə̌ɡ/ |
| Orelha | héeni /héeni/ | xũ̂j /xũ̂j/ | jɨmɨkakɨ /jɨmɨkakɨ/ | faptɨ /faptɨ/ | leketela /leketela/ | pana /pana/ | bɔtɔ́k /bɔtɔ́k/ |
| Nariz | hitáko /hitáko/ | tôɟ /tôɟ/ | hu /hu/ | laʃa /laʃa/ | limik /limik/ | yeuna /jeuna/ | tǒɟ /tǒɟ/ |
| Boca | nóma /nóma/ | nɔ̃h /nɔ̃h/ | kahikɨ /kahikɨ/ | xop /xop/ | nedegaʁat /nedeɡaʁat/ | mutá /mutá/ | nɔgʼǒd /nɔɡʼǒd/ |
| Dente | eétsha /eétʃa/ | tǝg /təɡ/ | nakɨ /nakɨ/ | iʃa /iʃa/ | lodaite /lodaite/ | yé /jé/ | tǝ́g /tə́ɡ/ |
| Língua | eenéne /eenéne/ | nɔ̃hkæ̂d /nɔ̃hkæ̂d/ | aka /aka/ | ano /ano/ | latʃaʁat /latʃaʁat/ | nu /nu/ | nɔgʼæ̌d /nɔɡʼæ̌d/ |
| Mão | káapi /káapi/ | ʃôb /ʃôb/ | imɨkɨ /imɨkɨ/ | kat /kat/ | lowaq /lowaq/ | míá /míá/ | dʼapṹh /dʼapṹh/ |
| Pé | híipa /híipa/ | cɨ̌m /cɨ̌m/ | mamikɨ /mamikɨ/ | pitsʔ /pitsʔ/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ | puu /puu/ | ɟʼib /ɟʼib/ |
| Coração | kaale /kaaɺe/ | hæ̃g tôj /hæ̃ɡ tôj/ | koko pata /koko pata/ | hotʔaput /hotʔaput/ | likidiaqte /likidiaqte/ | yewan /jewan/ | hãwɨg /hãwɨɡ/ |
| Osso | áapi /áapi/ | kɛg /kɛɡ/ | ũ /ũ/ | daʃ /daʃ/ | pʔinek /pʔinek/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | gʼɛg /ɡʼɛɡ/ |
| Sangue | iiránaa /iiɻánaa/ | jɨ̂w /jɨ̂w/ | ĩjə̃ĩjə̃pə /ĩjə̃ĩjə̃pə/ | du /du/ | letawoʔ /letawoʔ/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | bijǐw /bijǐw/ |
| Cocô | — /—/ | — /—/ | ʃi /ʃi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Amor | — /—/ | — /—/ | — /—/ | puʔdits /puʔdits/ | noqpita /noqpita/ | saʔnama /saʔnama/ | wɔy /wɔj/ |
| Árvore | háiko /háiko/ | təg /təɡ/ | hii hi /hii hi/ | dei /dei/ | ʔepaq /ʔepaq/ | yéi /jéi/ | tegdʼǔh /teɡdʼǔh/ |
| Cão | tsíino /tsíino/ | jãm /jãm/ | tʰãɾi /tʰãɾi/ | kasoro /kasoro/ | pioq /pioq/ | areimaraaká /areimaraaká/ | jãʔamhóʔ /jãʔamhóʔ/ |
| Gato | pitsána /pitsána/ | — /—/ | mɨʃɨ /mɨʃɨ/ | — /—/ | mitʃa /mitʃa/ | pisana /pisana/ | picána /pitʃána/ |
| Peixe | kóphe /kúpʰe/ | hãːp /hãːp/ | juɾi /juɾi/ | kaʔte /kaʔte/ | nijaq /nijaq/ | moróʔ /moróʔ/ | hɔ̃̌p /hɔ̃̌p/ |
| Pássaro | áadaro /áadaɻo/ | təwə́t /təwə́t/ | seimɨ /seimɨ/ | uraʔi /uraʔi/ | majoʔ /majoʔ/ | toron /toron/ | hũtæ̃́h /hũtæ̃́h/ |
| Borboleta | makálo /makálo/ | mem /mem/ | uwãuwãmɨ /uwãuwãmɨ/ | tumu tumu /tumu tumu/ | petooloʁol /peˈtoːloʁol/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | bʼebʼěp /bʼebʼěp/ |
| Ovo | éewhe /éewhe/ | tɨ̌p /tɨ̌p/ | natʰe /natʰe/ | taf /taf/ | lekʔoweʔ /lekʔoweʔ/ | pomói /pomói/ | típ /típ/ |
| Casa | pántti /pánt̪i/ | tɔp /tɔp/ | ʃapono /ʃapono/ | dat /dat/ | ʔemek /ʔemek/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | mɔ̌j /mɔ̌j/ |
| Mel | doni /doni/ | — | puu /puu/ | aus tsʔa /aus tsʔa/ | maʔage liʔi /maʔaɡe liʔi/ | wan /wan/ | nǽŋ /nǽŋ/ |
| Sal | íiwi /íiwi/ | — | saju /saju/ | iakɨr /iakɨr/ | qaaʔnowa /qaaʔnowa/ | pan /pan/ | bʼǒh /bʼǒh/ |
| Comer | íiñha /íiɲha/ | wæ̂d /wæ̂d/ | ijaɨ /ijaɨ/ | ma /ma/ | dekeʔe /dekeʔe/ | entamoʔka /entamoʔka/ | wæd /wæd/ |
| Beber | íira /íiɻa/ | ʔǝg /ʔəɡ/ | koaɨ /koaɨ/ | sone /sone/ | nijom /nijom/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | ʔǝg /ʔəɡ/ |
| Dormir | ímaa /ímaa/ | ʔã̂ /ʔã̂/ | miõ /miõ/ | iotl /iotl/ | dʔotʃi /dʔotʃi/ | wetun /wetun/ | ʔɔ̃h /ʔɔ̃h/ |
| Um | aapa /aapa/ | mʼæ̃ʔ /mʼæ̃ʔ/ | tahiapɨ /tahiapɨ/ | mihin /mihin/ | ʔoonolek /ʔoonolek/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | ʔajǔp /ʔajǔp/ |
| Dois | dzáma /dzáma/ | tɨ̌m /tɨ̌m/ | hoɾohopɨ /hoɾohopɨ/ | uuʃ /uuʃ/ | doosolqa /doosolqa/ | sáákɨné /sáákɨné/ | koʔǎp /koʔǎp/ |
| Três | madali /madali/ | mũtwáp /mũtwáp/ | jãmi /jãmi/ | uʃtaxme /uʃtaxme/ | treesolqa /treesolqa/ | séúruné /séúruné/ | mɔtaʔǎp /mɔtaʔǎp/ |
| Cinco | — /—/ | — /—/ | — /—/ | nekatkelan /nekatkelan/ | — /—/ | miaʔtaikin /miaʔtaikin/ | ʔajup dʼapṹh /ʔajup dʼapṹh/ |
| Olá | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Obrigado | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bom | mátsia /mátsia/ | jæ̃̂w /jæ̃̂w/ | totihitawə /totihitawə/ | deta /deta/ | nʔoota /nʔoota/ | morɨ /morɨ/ | náw /náw/ |
| Novo | éemi /éemi/ | — | tute /tute/ | xodae /xodae/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ | amenan /amenan/ | dʼǝw /dʼəw/ |
| Vermelho | íirai /íiɻai/ | nô /nô/ | wakə /wakə/ | tsiomat /tsiomat/ | toomaʁadaik /toomaʁadaik/ | suyú /sujú/ | dó /dó/ |
| Branco | háale /háaɺe/ | hô /hô/ | au /au/ | tsitore /tsitore/ | japagaq /japaɡaq/ | áímutun /áímutun/ | tohó /tohó/ |
| Preto | íitta /íit̪a/ | câ /câ/ | iʃi /iʃi/ | tsidat /tsidat/ | leedaʁaik /leedaʁaik/ | arikkɨtun /arikːɨtun/ | ɟʼá /ɟʼá/ |
| Verde | hípole /hípole/ | mɨ̃̂ /mɨ̃̂/ | ɾijə /ɾijə/ | — | dadala /dadala/ | rora /rora/ | pɔ̃pɔ̃h /pɔ̃pɔ̃h/ |
| Cuco | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Au au | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Computador | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sushi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Chá | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Laranja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Dopamina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Arroba (@) | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Página 1/9
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap