ئۇيغۇر
Yugur Oriental
Mongólica
O yugur oriental, também chamado yugur shira, é uma língua mongólica falada por cerca de 2 500 Yugur, sobretudo no condado autónomo yugur de Sunan, província de Gansu, China. Embora partilhe um nome étnico e comunidades com o yugur ocidental, as duas línguas pertencem a famílias diferentes: o yugur ocidental é túrquico, enquanto o oriental é mongólico. A língua tem morfologia aglutinante e uma ordem predominantemente SOV; séculos de contacto trouxeram uma forte influência do tibetano e das variedades chinesas locais. O yugur oriental não possui uma norma escrita quotidiana amplamente estabelecida e é documentado sobretudo por transcrição académica; os falantes geralmente usam o chinês para ler e escrever. Como a transmissão às crianças está a diminuir, é considerado uma língua vulnerável ou ameaçada.
Onde é falada
87 palavras essenciais em Yugur Oriental
Fontes
- Robbeets et al. 2021, "Triangulation supports agricultural spread of the Transeurasian languages", Nature 599 (lexibank/robbeetsaltaic, Shira-Yughur) — row matches byte for byte
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: Mongólica
| Significado | Yugur Oriental | Protomongólico | Mongol médio | Mongol clássico | Daur | Mongghul | Buriata |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | qusun /qusun/ | *usun /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | oso /oso/ | szu /ʂdzu/ | уһан /uhan/ |
| Fogo | ʁal /ʁal/ | *gal /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | gali /ɡali/ | ghal /ɢal/ | гал /ɡal/ |
| Sol | naran /naran/ | *naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | nara /nara/ | nara /nara/ | наран /naran/ |
| Lua | sara /sara/ | *sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sarūla /saruːla/ | sara /sara/ | һара /hara/ |
| Estrela | hodən /hodən/ | *hodun /hodun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | odə /odə/ | foodi /foodə/ | одон /odoŋ/ |
| Noite | søønə /søːnə/ | *söni /søni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | suni /suni/ | soni /sonə/ | һүни /hyni/ |
| Chuva | xura /χura/ | *kura /kura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | huar /huar/ | huraa /xuraa/ | бороо /bɔrɔː/ |
| Neve | tʃasən /tʃasən/ | *časun /tʃasun/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | čas /tʃas/ | qasi /ʨasə/ | саһан /sahaŋ/ |
| Vento | salɢən /salɢən/ | *salkïn /salkin/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | kein /kein/ | kii /kii/ | һалхин /halxin/ |
| Terra | ʃəruu /ʃəruː/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | gaǯiri /ɡadʒiri/ | — | шорой /ʃoroj/ |
| Pedra | tʃəluu /tʃəluː/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | čolō /tʃoloː/ | tash /taʂ/ | шулуун /ʃuluːŋ/ |
| Montanha | uula /uːla/ | *huɣula /huɣula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | aulə /aulə/ | ula /ula/ | уула /uːla/ |
| Mar | dalii /daliː/ | *dalai /dalai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | dalje /dalje/ | dalii /dalii/ | далай /dalaj/ |
| Mãe | hge /hɡe/ | *eke /eke/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ewe: /eweː/ | aama /aama/ | эхэ /exe/ |
| Pai | tʃiɣe /tʃiɣe/ | *ečige /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ečige /etʃiɡe/ | aaba /aaba/ | эсэгэ /eseɡe/ |
| Eu | bə /bə/ | *bi /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /bi/ | bu /bu/ | би /bi/ |
| Tu | tʃə /tʃə/ | *či /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | sí /si/ | qi /ʨə/ | ши /ʃi/ |
| Nós | budas / buda /budas / buda/ | *bida / *ba /bida / ba/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | bide / ba: /bide / baː/ | budangula /budaŋɡula/ | бидэ /bide/ |
| Nome | nere /nere/ | *nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nera /nera/ | nire /nəre/ | нэрэ /nere/ |
| Pessoa | kuun /kuːn/ | *kümün /kymyn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kū /kuː/ | kun /kun/ | хүн /xyŋ/ |
| Cabeça | toloʁui /toloʁui/ | *tolagaï /tolaɡai/ | — | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | oki /oki/ | — | толгой /tolɡoj/ |
| Olho | nudun /nudun/ | *nidün /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | nid /nid/ | nudu /nudu/ | нюдэн /nʲuden/ |
| Orelha | tʃəʁən /tʃəʁən/ | *čikin /tʃikin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | čikə /tʃikə/ | qigi /ʨiɡə/ | шэхэн /ʃexen/ |
| Nariz | xawar /χawar/ | *kamar /kamar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | hamara /hamara/ | hawar /xavar/ | хамар /xamar/ |
| Boca | aman /aman/ | *aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | ama /ama/ | ama /ama/ | аман /aman/ |
| Dente | ʃdən /ʃdən/ | *sidün /sidyn/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | sídə /sidə/ | shdi /ʂdə/ | шүдэн /ʃyden/ |
| Língua | kelen /kelen/ | *kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | keli /keli/ | kile /kəle/ | хэлэн /xelen/ |
| Mão | ʁar /ʁar/ | *gar /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | gari /ɡari/ | ghar /ɢar/ | гар /ɡar/ |
| Pé | køl /køl/ | *köl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | kuli /kuli/ | kol /kol/ | хүл /xyl/ |
| Coração | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | ǯurəgə /dʒurəɡə/ | jirge /ʥirɡe/ | зүрхэн /zyrxen/ |
| Osso | yasən /jasən/ | *yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yas /jas/ | yasi /jasə/ | яһан /jahaŋ/ |
| Sangue | tʃusun /tʃusun/ | *čisun /tʃisun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | čos /tʃos/ | qisi /ʨisə/ | шуһан /ʃuhaŋ/ |
| Amor | — /—/ | — /—/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | — /—/ | duraala /duraala/ | дуран /duran/ |
| Árvore | mɔːdən /mɔːdən/ | *modun /modun/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mo:də /moːdə/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | модон /modon/ |
| Cão | noxqui /noχqui/ | *nokai /nokai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | nogə /noɡə/ | nuhui /nuxui/ | нохой /noxoj/ |
| Gato | — /—/ | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | mauxi /mauɕi/ | миисгэй /miːsɡej/ |
| Peixe | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | ǯagusa /dʒaɡusa/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | загаһан /zaɡaˈhaŋ/ |
| Pássaro | ʃuun /ʃuːn/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | degi /deɡi/ | — | шубуун /ʃubuːn/ |
| Ovo | bala /bala/ | *öndegen /øndeɡen/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | əndugu /ənduɡu/ | ndige /ndəɡe/ | үндэгэн /yndeɡen/ |
| Casa | ger /ɡer/ | *ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | geri /ɡeri/ | ger /ɡer/ | гэр /ɡer/ |
| Sal | daabsən /daːbsən/ | *dabusun /dabusun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | hata: /hataː/ | dabsi /dabsə/ | дабһан /dabhan/ |
| Comer | ede /ede/ | *ide- /ide/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | idə- /idə/ | ide /ide/ | эдихэ /edixe/ |
| Beber | uu /uː/ | *uu- /uu/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | o: /oː/ | uqu /uʨu/ | ууха /uːxa/ |
| Dormir | nda /nda/ | *unta- /unta/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | wante- /wante/ | ntiraa /ntəraa/ | унтаха /untaxa/ |
| Um | niɣe /niɣe/ | *nigen /nigen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nəka /nəka/ | nige /nəɡe/ | нэгэн /neɡen/ |
| Dois | ʁuur /ʁuːr/ | *koyar /kojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | hoira /hoira/ | ghoor /ɢoor/ | хоёр /xɔˈjɔr/ |
| Três | ʁurwan /ʁurwan/ | *gurban /ɡurban/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | guarwe /ɡuarwe/ | ghuraan /ɢuraan/ | гурбан /ɡurban/ |
| Quatro | dørwen /dørwen/ | *dörben /dørben/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | durwe /durwe/ | deeren /deeren/ | дүрбэн /dyrben/ |
| Cinco | taawən /taːwən/ | *tabun /tabun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | ta:w /taːw/ | taawun /taavun/ | табан /taban/ |
| Cem | dʒuun /dʒuːn/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | — | jong /ʥoŋ/ | зуун /zuːn/ |
| Olá | — /—/ | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ | — /—/ | сайн байна /sajn bajna/ |
| Obrigado | — /—/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | баярлаа /bajarlaː/ |
| Bom | sain /sajn/ | *sajin /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sain/ | sain /sain/ | һайн /hajn/ |
| Novo | ʃənə /ʃənə/ | *sine /sine/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | śinken /ʃinken/ | xini /ɕinə/ | шэнэ /ʃene/ |
| Vermelho | ɬaan /ɬaːn/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | ulān /ulaːn/ | fulaan /fulaan/ | улаан /ʊˈlaːŋ/ |
| Branco | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | čigān /tʃiɡaːn/ | qighaan /ʨaɢaan/ | сагаан /saɡaːŋ/ |
| Preto | xara /χara/ | *kara /kara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | xar /xar/ | hara /xara/ | хара /xara/ |
| Verde | noʁoon /noʁoːn/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | — | noghoon /noɢoon/ | ногоон /noˈɡoːŋ/ |
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap