Kirwa
Rwa
atlântico-congo
O rwa (kirwa, também chamado meru ou rwo) é uma língua banta falada nas encostas do monte Meru, na região de Arusha, no nordeste da Tanzânia, por cerca de 198 000 falantes. Pertence ao grupo do Kilimanjaro ocidental (chaga ocidental), dentro da zona E.60 da classificação de Guthrie, e está estreitamente aparentada com as línguas chaga do monte Kilimanjaro, a leste (um conjunto que inclui o machame jmc, o old moshi old e o vunjo). O rwa preserva os traços tonais e de classes nominais típicos do banto, juntamente com cerca de dez classes nominais e um sistema aspetual morfológico ativo. Os trabalhos de tradução da Bíblia desde a década de 1990 produziram materiais de alfabetização padronizados, e o Novo Testamento em rwa foi publicado na década de 2010.
Onde é falada
87 palavras essenciais em rwa
Fontes
Palavras comparadas
Comparação com línguas da mesma classificação: atlântico-congo
| Significado | Rwa | Machame | Asu | Shambala | Nyamwezi | Nyaturu | Sukuma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Água | mura /muɾa/ | mura /muɾa/ | mende /mende/ | mazi /mazi/ | minzi /minzi/ | maji /madʒi/ | minzi /minzi/ |
| Fogo | muro /muɾo/ | muro /muɾo/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Sol | saa /saː/ | mwi /mwi/ | idhuva /iðuʋa/ | zuwa /zuwa/ | lyuba /ljuβa/ | yura /juɾa/ | liimi /liːmi/ |
| Lua | mwiri /mwiɾi/ | mwiiri /mwiːɾi/ | mwezi /mwezi/ | ṅwezi /ŋwezi/ | ngʼwezi /ŋweːzi/ | umweri /umweɾi/ | ng'weji /ŋweːdʒi/ |
| Estrela | nyinyiri /ɲiɲiɾi/ | nyinyiri /ɲiɲiɾi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | ntondwe /ntondwe/ | nsonda /nsonda/ | njota /ndʒota/ | sonda /sonda/ |
| Noite | kio /kio/ | kio /kio/ | usiku /usiku/ | kilo /kilo/ | buziku /buziku/ | utiku /utiku/ | bujiku /budʒiku/ |
| Chuva | fua /fua/ | mbuo /mbuo/ | mvua /mvua/ | fula /fula/ | mbula /mbula/ | mbura /mbura/ | mbula /mbula/ |
| Neve | mboṛongo /mboɾoŋɡo/ | kyaamwi /kjaːmwi/ | chasheru /tʃaʃeru/ | — | theluji /θeluʒi/ | seluji /seludʒi/ | seluji /seludʒi/ |
| Vento | mburaato /mbuɾaːto/ | uraato /uɾaːto/ | mpeho /mpeho/ | mpeho /mpeho/ | myaga /mjaɡa/ | mpefo /mpefo/ | nyaga /ɲaɡa/ |
| Terra | uteri /uteɾi/ | uteri /uteɾi/ | isanga /isaŋɡa/ | shanga /ʃaŋɡa/ | bulongo /buloŋɡo/ | irongo /iɾoŋɡo/ | bulongo /buloŋɡo/ |
| Pedra | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | ibwe /ibwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | igwe /iɡwe/ | iwe /iwe/ |
| Montanha | uro /uɾo/ | ifumbu /ifumbu/ | ntuvi /ntuvi/ | muima /muima/ | lugulu /luɡulu/ | gitanto /ɡitanto/ | lugulu /luɡulu/ |
| Mar | nruva /nɾuva/ | yeeve /jeːve/ | bahari /bahari/ | bahali /bahali/ | nyanza /ɲanza/ | irambo /iɾambo/ | nyanza /ɲanza/ |
| Mãe | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mayu /maju/ |
| Pai | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tate /tate/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Filha | mwana wa kika /mwana wa kika/ | mwana wa kyika /mwana wa kjika/ | mwana wa kibora /mwana wa kibora/ | ṅwana ywa kindele /ŋwana jwa kindele/ | mwana mukima /mwana mukima/ | muncha /muntʃa/ | nshike /nʃike/ |
| Eu | inyi /iɲi/ | yeny /jeɲ/ | mine /mine/ | imi /imi/ | nene /ˈnene/ | une /une/ | nene /nene/ |
| Tu | iwe /iwe/ | yewe /jewe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | uwe /uwe/ | bebe /bebe/ |
| Nós | ise /ise/ | yese /jese/ | uswi /uswi/ | ishwi /iʃwi/ | iswe /iswe/ | sese /sese/ | yise /jise/ |
| Nome | irina /irina/ | irina /irina/ | izina /izina/ | zina /zina/ | lina /ˈlina/ | rina /ɾina/ | lina /lina/ |
| Pessoa | nndu /ndu/ | nndu /ndu/ | mntu /mntu/ | mntu /mntu/ | munhu /munhu/ | muntu /muntu/ | munhu /munhu/ |
| Cabeça | nrwe /nɾwe/ | nrwe /nɾwe/ | mtwi /mtwi/ | mtwi /mtwi/ | mutwe /mutwe/ | itwe /itwe/ | ntwe /ntwe/ |
| Olho | iriso /iɾiso/ | iriso /iɾiso/ | iiso /iːso/ | zisho /ziʃo/ | liso /liso/ | riho /riho/ | liso /liso/ |
| Orelha | kuri /kuɾi/ | kuri /kuɾi/ | isikio /isikio/ | shikio /ʃikio/ | itwi /itwi/ | ikutwi /ikutwi/ | gutu /ɡutu/ |
| Boca | kana /kana/ | kana /kana/ | momo /momo/ | kanwa /kanwa/ | mulomo /mulomo/ | momo /momo/ | nomo /nomo/ |
| Dente | iyoo /ijoː/ | iyoo /ijoː/ | jino /dʒino/ | zino /zino/ | lino /lino/ | ino /ino/ | lino /lino/ |
| Língua | ulumi /ulumi/ | ulumi /ulumi/ | ulimi /ulimi/ | ulimi /ulimi/ | lulimi /lulimi/ | urimi /urimi/ | lulimi /lulimi/ |
| Mão | uko /uko/ | woko /woko/ | mkono /mkono/ | mkono /mkono/ | kukono /kukono/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| Pé | urende /uɾende/ | urende /uɾende/ | ivunda /ivunda/ | mulundi /mulundi/ | kugulu /kuɡulu/ | mughuu /muɣuː/ | lupambala /lupambala/ |
| Coração | ngoo /ŋɡoː/ | ngoo /ŋɡoː/ | ngiti /ŋɡiti/ | moyo /mojo/ | moyo /mojo/ | umutima /umutima/ | ng'holo /ŋholo/ |
| Osso | ifua /ifua/ | ifua /ifua/ | ivindi /ivindi/ | vuha /vuha/ | iguha /iɡuha/ | ikufa /ikufa/ | iguha /iɡuha/ |
| Sangue | usao /usao/ | samu /samu/ | sakame /sakame/ | mpome /mpome/ | magazi /maɡazi/ | sakami /sakami/ | mininga /miniŋɡa/ |
| Amor | ikunda /ikunda/ | ìkwenda /ikwenda/ | lumba /lumba/ | kukunda /kukunda/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ |
| Árvore | nri /nɾi/ | nri /nɾi/ | mti /mti/ | mti /mti/ | muti /muti/ | umuti /umuti/ | nti /nti/ |
| Cão | mboha /mboha/ | ikite /ikite/ | mbwa /mbwa/ | kuli /kuli/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mva /mva/ |
| Gato | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | nyau /ɲau/ | paka /paka/ | paka /paka/ | nyabu /ɲabu/ |
| Peixe | ikunga /ikuŋɡa/ | kunga /kuŋɡa/ | samaki /samaki/ | samaki /samaki/ | somba /soːmba/ | somba /somba/ | ndilo /ndilo/ |
| Pássaro | ndee /ndeː/ | ndeye /ndeje/ | ideghe /ideɣe/ | deghe /deɣe/ | noni /noni/ | nyonyi /ɲoɲi/ | noni /noni/ |
| Ovo | ngosho /ŋɡoʃo/ | ipore /ipoɾe/ | igi /iɡi/ | tagi /taɡi/ | igi /iɡi/ | ighe /iɣe/ | igi /iɡi/ |
| Cavalo | farasi /faɾasi/ | frasi /fɾasi/ | farasi /farasi/ | faashi /faːʃi/ | falasi /falasi/ | nyumbu /ɲumbu/ | falasa /falasa/ |
| Casa | numba /numba/ | mmba /mːba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ |
| Leite | maruva /maɾuva/ | malela /malela/ | mavee /maveː/ | mele /mele/ | mabeele /maβeːle/ | maya /maja/ | mabeele /mabeːle/ |
| Mel | uki /uki/ | ukyi /ukji/ | nzoke /nzoke/ | woki /woki/ | buuki /buːki/ | ruke /ruke/ | buuki /buːki/ |
| Sal | munyu /muɲu/ | shumbi /ʃumbi/ | munyu /muɲu/ | munyu /muɲu/ | munu /munu/ | munyu /muɲu/ | munhu /munhu/ |
| Vinho | mfinyo /mfiɲo/ | mfinyo /mfiɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | divai /divai/ | mvinya /mviɲa/ |
| Ferro | minya /miɲa/ | minya /miɲa/ | kighera /kiɣera/ | kiama /kiama/ | kisinza /kisinza/ | ichuma /itʃuma/ | jisinza /dʒisinza/ |
| Seda | hariri /haɾiɾi/ | — | hariri /hariri/ | halili /halili/ | — | hariri /haɾiɾi/ | halili /halili/ |
| Livro | kitabu /kitabu/ | kyitabu /kjitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | gitabu /ɡitabu/ | shitabo /ʃitabo/ |
| Comer | ilya /ilja/ | ìlya /iʎa/ | kurya /kurja/ | kuja /kuɟa/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ |
| Beber | inwa /inwa/ | ìnyo /iɲo/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kung'wa /kuŋwa/ |
| Um | mongo /moŋɡo/ | ìmwí /imwi/ | imwe /imwe/ | ṅwenga /ŋwenɡa/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ | imo /imo/ |
| Dois | fivili /fivili/ | fiwii /fiwiː/ | avili /aβili/ | mbili /mbili/ | ibili /iβili/ | aviri /aβiri/ | ibili /ibili/ |
| Três | firaru /fiɾaɾu/ | fihahu /fihahu/ | adatu /adatu/ | katatu /katatu/ | idatu /idatu/ | itatu /itatu/ | idatu /idatʊ/ |
| Quatro | fiini /fiːni/ | fiina /fiina/ | — | kane /kaːne/ | inne /inːe/ | inne /inːe/ | ine /ine/ |
| Cinco | firaanu /fiɾaːnu/ | fihanu /fihanu/ | — | kashano /kaʃano/ | itaano /itaːno/ | itano /itano/ | itano /itano/ |
| Cem | iyana /ijana/ | iyana /ijana/ | ighana /iɣana/ | gana /ɡana/ | igana /iɡana/ | ighana /iɣana/ | igana /iɡana/ |
| Olá | kira /kiɾa/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | shiloi /ʃiloi/ | — /—/ | mwadita /mwadita/ | mbukire /mbukiɾe/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ |
| Obrigado | asante /asante/ | ahsànte /ahsante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | asante /asante/ | twabakaba /twaβakaβa/ | asante /aˈsante/ | nakulumba /nakulumba/ |
| Bom | kya /kja/ | ìchá /itʃa/ | mwamba /mwamba/ | mtana /mtana/ | soga /soɡa/ | kihi /kihi/ | awiza /awiza/ |
| Novo | shiiya /ʃiːja/ | shiiya /ʃiːja/ | shaa /ʃaː/ | mpya /mpja/ | pya /pja/ | mpya /mpja/ | pya /pja/ |
| Vermelho | itondoṛie /itondoɾie/ | idodorye /idodoɾje/ | nkundu /nkundu/ | nkundu /nkundu/ | laluku /laluku/ | ntune /ntune/ | ndulu /ndulu/ |
| Branco | sheelwa /ʃeːlwa/ | shaa /ʃaː/ | jewa /dʒewa/ | yengʼaa /jeŋaː/ | pe /pe/ | njeru /ndʒeru/ | ape /ape/ |
| Preto | shuu /ʃuː/ | shuu /ʃuː/ | jiru /dʒiru/ | size /size/ | pi /pi/ | njiutiki /ndʒiutiki/ | api /api/ |
| 99 | makumi kyeenda na kyeenda /makumi kjeːnda na kjeːnda/ | makumi kyeenda na kyeenda /makumi kjeːnda na kjeːnda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | milongo kenda na kenda /miloŋɡo keːnda na keːnda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makʊmi kenda na kenda/ |
Abrir o mapa interativo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte do LangMap — um projeto de visualização linguística. Este é um resumo estático e rastreável; os mapas interativos oferecem áudio de pronúncia, filtros e uma vista de globo.
Criado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Início do LangMap